Σύμφωνα με αρκετούς διπλωμάτες και αξιωματούχους, τους οποίους επικαλείται το Euractiv, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (EEAS) σχεδιάζει έναν οδηγό που θα περιγράφει τι είδους πόροι είναι διαθέσιμοι από την ΕΕ σε περίπτωση ενεργοποίησης του μηχανισμού του Άρθρου 42.7, όταν ένα κράτος-μέλος απειλείται.
Οι αντιπροσωπείες αναμένεται να πραγματοποιήσουν μια γραφειοκρατική προσομοίωση ήδη από τον Μάιο, προκειμένου να διαμορφωθεί το τελικό έγγραφο για την ενεργοποίηση της ρήτρας.
Δύο πηγές κοντά στο θέμα, υπό καθεστώς ανωνυμίας, ανέφεραν ότι το εγχειρίδιο θα περιλαμβάνει τρία βασικά σενάρια:
ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας του ΝΑΤΟ, ενεργοποίηση του Άρθρου 42.7 της ΕΕ, και ένα συνδυαστικό σενάριο που θα αφορά και τα δύο.
Μια τρίτη πηγή επιβεβαίωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη προετοιμασίες για σχετική συζήτηση σε επίπεδο πρεσβευτών.
Η συζήτηση για τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ αναζωπυρώθηκε μετά από επίθεση ιρανικών drones κατά της Κύπρου, γεγονός που προκάλεσε ερωτήματα μεταξύ διπλωματών για το πώς μπορεί πρακτικά να αξιοποιηθεί το συγκεκριμένο εργαλείο.
Η EEAS φαίνεται πλέον να περνά στη φάση υλοποίησης, αν και το χρονοδιάγραμμα παραμένει ασαφές.
Στο πλαίσιο της προετοιμασίας του εγγράφου, τα κράτη-μέλη ενδέχεται να συμμετάσχουν σε ασκήσεις προσομοίωσης, όπου θα καλούνται να αξιολογήσουν διάφορα σενάρια και να αποφασίσουν αν το Άρθρο 42.7 μπορεί να εφαρμοστεί.
Η συγκεκριμένη διάταξη υποχρεώνει τα κράτη-μέλη της ΕΕ να συνδράμουν ένα άλλο κράτος που βρίσκεται σε ανάγκη. Ωστόσο, παραμένει σημαντική ασάφεια ως προς το τι ακριβώς συνεπάγεται αυτή η υποχρέωση στην πράξη.
Ο Πρόεδρος της Κύπρου, Nίκος Χριστοδουλίδης, δήλωσε πριν από δύο εβδομάδες ότι επιθυμεί να θέσει την επιχειρησιακή εφαρμογή του Άρθρου 42.7 στην ατζέντα της επόμενης συνόδου κορυφής της ΕΕ.
Η Κύπρος —μία από τις τέσσερις χώρες της ΕΕ που δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ— δέχθηκε επίθεση από ιρανικά drones, χωρίς ωστόσο να ενεργοποιήσει τη ρήτρα. Αντί αυτού, ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες παρείχαν διμερώς στρατιωτικά μέσα για την προστασία της.
Ο Χριστοδουλίδης σημείωσε επίσης ότι ο μηχανισμός έχει ουσιαστικά «δοκιμαστεί στην πράξη», αποκτώντας «σάρκα και οστά».
Οι εξελίξεις αυτές έρχονται καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να θέτει υπό αμφισβήτηση τη σημασία του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, ακόμη και πρόσφατα, μετά το κλείσιμο του ισπανικού εναέριου χώρου για αεροσκάφη που συμμετείχαν σε επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν.
Μέχρι σήμερα, μόνο μία χώρα έχει ενεργοποιήσει τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ: η Γαλλία το 2015, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι.
Τότε, τα κράτη-μέλη προσέφεραν κυρίως υλικοτεχνική υποστήριξη, με το Βέλγιο και τη Γερμανία να συμβάλλουν με ανταλλαγή πληροφοριών, αστυνομική βοήθεια και ειδικούς στην αντιτρομοκρατία.
Παράλληλα, η EEAS καταρτίζει τη νέα Στρατηγική Ασφάλειας της ΕΕ, η οποία θα περιλαμβάνει αξιολόγηση απειλών, κοινή προσέγγιση για την πολιτική ασφάλειας και έναν οδικό χάρτη υλοποίησης. Δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί αν θα περιλαμβάνει και αναφορές στη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής.
