Όπως προκύπτει από στοιχεία που κατέθεσε η Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας Συνόρων (CBP) στο Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου, έχουν ήδη επιστραφεί περίπου 100 δισ. δολάρια από τα συνολικά 165 δισ. δολάρια που είχαν εισπραχθεί μέσω των αποκαλούμενων «δασμών της Ημέρας της Απελευθέρωσης», ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 60% του συνόλου.

Η διαδικασία των επιστροφών επιταχύνθηκε μετά την ετυμηγορία του Ανώτατου Δικαστηρίου, σύμφωνα με την οποία ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν είχε τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει τις προβλεπόμενες έκτακτες εξουσίες για να επιβάλει τόσο εκτεταμένους δασμούς στους εμπορικούς εταίρους της χώρας. Σε συνέχεια της απόφασης, το Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου έδωσε εντολή στην CBP να προχωρήσει στην επιστροφή των σχετικών ποσών.

Ο γρήγορος ρυθμός με τον οποίο εξελίσσεται η διαδικασία έχει προκαλέσει εντύπωση σε ειδικούς του εμπορικού δικαίου και αναλυτές. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι έχουν ήδη εγκριθεί για επεξεργασία επιστροφές που ξεπερνούν τα 128 δισ. δολάρια, γεγονός που προμηνύει τη συνέχιση των επιστροφών και το επόμενο διάστημα.

Την ίδια στιγμή, η υπόθεση έχει ανοίξει συζήτηση και για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το σύστημα επιστροφών. Δημοκρατικοί βουλευτές επισημαίνουν ότι τα ποσά καταλήγουν κυρίως στις μεγάλες εισαγωγικές εταιρείες, οι οποίες είναι καταχωρισμένες ως επίσημοι εισαγωγείς των προϊόντων, χωρίς να ωφελούνται αντίστοιχα οι καταναλωτές ή οι μικρότερες επιχειρήσεις που τελικά επωμίστηκαν το κόστος των δασμών.

Με βάση το ισχύον καθεστώς, αίτηση επιστροφής μπορεί να υποβάλει μόνο ο καταγεγραμμένος εισαγωγέας (importer of record), με αποτέλεσμα πολλές μικρές επιχειρήσεις, που επιβαρύνθηκαν έμμεσα μέσω υψηλότερων τιμών και αυξημένου κόστους εισαγωγών, να μένουν εκτός της διαδικασίας.

Παρά τις σημαντικές επιστροφές χρημάτων, η κυβέρνηση Τραμπ εξακολουθεί να προωθεί τη στρατηγική της υπέρ της δασμολογικής προστασίας. Μόλις την περασμένη εβδομάδα ενεργοποίησε νέο καθεστώς επιβολής δασμών, αυτή τη φορά αξιοποιώντας διαφορετική νομική βάση, με συντελεστές που κυμαίνονται από 10% έως 12,5% και αφορούν περισσότερες από 60 οικονομίες.

Ωστόσο, ούτε το νέο αυτό πλαίσιο έχει μείνει στο απυρόβλητο, καθώς έχουν ήδη κατατεθεί τουλάχιστον τρεις προσφυγές στη Δικαιοσύνη, οι οποίες αμφισβητούν τη νομιμότητα των νέων δασμών.