Με το «ιστορικό» deal που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, η Ουάσιγκτον αποκτά μακροπρόθεσμη πρόσβαση σε μια τεράστια πετρελαϊκή βάση πολύ κοντά στις αμερικανικές ακτές, δημιουργώντας μια νέα πιθανή πηγή τροφοδοσίας για τα διυλιστήρια του Κόλπου του Μεξικού. Παράλληλα, επιχειρεί να περιορίσει την ενεργειακή της έκθεση στη Μέση Ανατολή, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος με το Ιράν και η αναταραχή γύρω από τα Στενά του Ορμούζ έχουν αναδείξει εκ νέου την ευπάθεια των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.

65 δισ. βαρέλια και αμερικανικός έλεγχος 55%

Το σχέδιο αφορά 17 στρατηγικά πετρελαϊκά πεδία με περισσότερα από 65 δισ. βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο των συνολικών αποθεμάτων της Βενεζουέλας.

Σύμφωνα με τον OPEC, η χώρα διαθέτει περίπου 303 δισ. βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων, τα μεγαλύτερα στον κόσμο. Αυτά, βάσει της αμερικανικής EIA, αντιστοιχούν περίπου στο 17% των παγκόσμιων αποθεμάτων.

Η συμφωνία προβλέπει ότι η αμερικανική πλευρά θα ελέγχει περίπου το 55% της πραγματικής παραγωγής της νέας κοινοπραξίας, μέσω συμμετοχής και δικαιώματος αγοράς πετρελαίου σε τιμή κόστους. Οι παραχωρήσεις στα συγκεκριμένα κοιτάσματα μπορεί να φτάσουν ακόμη και τα 100 χρόνια.

Το Καράκας εκτιμά ότι η ανάπτυξή τους θα απαιτήσει επενδύσεις άνω των 100 δισ. δολαρίων και θα μπορούσε να αποφέρει περισσότερα από 209 δισ. δολάρια σε φορολογικά έσοδα στη Βενεζουέλα.

Δεν πρόκειται επομένως για απλή εμπορική συμφωνία αγοράς αργού, αλλά για ένα πλαίσιο που προσφέρει στην Ουάσιγκτον σημαντικό οικονομικό και επιχειρησιακό έλεγχο πάνω στην παραγωγή μιας τεράστιας πετρελαϊκής βάσης εκτός αμερικανικού εδάφους.

Τα αμερικανικά αποθέματα

Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι η συμφωνία «υπερδιπλασιάζει» τα αμερικανικά αποθέματα. Στρατηγικά, πράγματι αυξάνει θεαματικά τον όγκο πετρελαίου στον οποίο οι ΗΠΑ αποκτούν προνομιακή πρόσβαση. Ωστόσο, τα 65 δισ. βαρέλια δεν μεταφέρονται στα επίσημα αποθέματα των ΗΠΑ. Το πετρέλαιο παραμένει στη Βενεζουέλα και αυτό που αποκτά η Ουάσιγκτον είναι κυρίως οικονομικός και επιχειρησιακός έλεγχος μέσω της νέας εταιρικής δομής και των μακροχρόνιων παραχωρήσεων.

Το πλεονέκτημα του πετρελαίου «στο κόστος»

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της συμφωνίας είναι η δυνατότητα των ΗΠΑ να αποκτούν μέρος του παραγόμενου πετρελαίου σε τιμή κόστους.

Εάν ο μηχανισμός λειτουργήσει όπως έχει περιγραφεί, η Ουάσιγκτον θα διαθέτει μια πηγή αργού λιγότερο εκτεθειμένη στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών. Το πετρέλαιο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την τροφοδοσία αμερικανικών διυλιστηρίων, την ενεργειακή ασφάλεια των ενόπλων δυνάμεων και την αναπλήρωση του Strategic Petroleum Reserve (SPR).

Στις 20 Αυγούστου, το SPR περιείχε περίπου 294 εκατ. βαρέλια, έναντι χωρητικότητας 714 εκατ. βαρελιών, δηλαδή ήταν γεμάτο κατά περίπου 41%. Τα 65 δισ. βαρέλια της συμφωνίας είναι πάνω από 220 φορές μεγαλύτερα από το σημερινό απόθεμα του SPR. Πρόκειται, βέβαια, για δυνητική παραγωγή και όχι για πετρέλαιο που μπορεί να διοχετευθεί άμεσα στην αγορά.

Γιατί το βενεζουελανικό αργό ενδιαφέρει τις ΗΠΑ

Η Βενεζουέλα έχει ένα ακόμη πλεονέκτημα για την αμερικανική αγορά: μεγάλο μέρος του πετρελαίου της είναι βαρύ και όξινο, ενώ πολλά διυλιστήρια στις ακτές του Κόλπου του Μεξικού έχουν σχεδιαστεί για την επεξεργασία τέτοιων ποιοτήτων.

Η σχέση αυτή έχει ήδη αρχίσει να ενισχύεται. Σύμφωνα με την EIA, οι εισαγωγές αργού από τη Βενεζουέλα προς την αμερικανική Gulf Coast αυξήθηκαν από περίπου 200.000 βαρέλια ημερησίως τον Ιανουάριο σε 457.000 βαρέλια ημερησίως τον Μάιο του 2026.

Η συμφωνία, επομένως, δεν δημιουργεί έναν νέο ενεργειακό διάδρομο από το μηδέν, αλλά επιταχύνει μια ήδη αυξανόμενη ροή πετρελαίου από τη Βενεζουέλα προς τα αμερικανικά διυλιστήρια.

Chevron και επιστροφή των αμερικανικών εταιρειών

Η Chevron βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της αμερικανικής επιστροφής στη Βενεζουέλα και βρίσκεται κοντά σε ξεχωριστή συμφωνία που θα μπορούσε να της δώσει μεγαλύτερο επιχειρησιακό έλεγχο και δυνατότητα επέκτασης.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το Petropiar, το μεγάλο project βαρέος αργού της Chevron, καθώς και πιθανή επέκταση στο γειτονικό Ayacucho 8 στη ζώνη του Ορινόκο.

Παράλληλα, εταιρείες πετρελαϊκών υπηρεσιών όπως η Halliburton εξετάζουν την επιστροφή τους, ενώ για την ExxonMobil και την ConocoPhillips η κατάσταση παραμένει πιο σύνθετη λόγω των διαφορών που συνδέονται με τις εθνικοποιήσεις περιουσιακών στοιχείων το 2007.

Το μεγάλο εμπόδιο: Τα αποθέματα δεν σημαίνουν άμεση παραγωγή

Το γεγονός ότι η Βενεζουέλα διαθέτει 65 δισ. βαρέλια στα συγκεκριμένα κοιτάσματα δεν σημαίνει ότι μπορεί να τα διοχετεύσει γρήγορα στην αγορά.

Η παραγωγή της χώρας βρίσκεται σήμερα περίπου στα 1,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, λιγότερο από το μισό επίπεδο πριν από μία δεκαετία. Μεγάλο μέρος των αποθεμάτων βρίσκεται στον Ορινόκο και αποτελείται από εξαιρετικά βαρύ πετρέλαιο, η αξιοποίηση του οποίου απαιτεί τεράστιες επενδύσεις, τεχνολογία, diluents, αναβαθμισμένες εγκαταστάσεις, αγωγούς και σταθερή ηλεκτροδότηση.

Η χρόνια έλλειψη επενδύσεων, κεφαλαίων και εξειδικευμένου προσωπικού στην κρατική PDVSA έχει περιορίσει σημαντικά την παραγωγή.

Ως αποτέλεσμα, η συμφωνία μπορεί να επηρεάσει άμεσα τις προσδοκίες των αγορών, αλλά η πραγματική αύξηση της προσφοράς θα απαιτήσει χρόνια.

Μπορεί να ρίξει τις τιμές της βενζίνης;

Αυτό αποτελεί ένα από τα βασικά πολιτικά στοιχήματα του Τραμπ. Οι τιμές των καυσίμων έχουν αυξηθεί σε σημασία για τον Λευκό Οίκο μετά τις αναταράξεις που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν, ενόψει και των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Η συμφωνία μπορεί να ενισχύσει την προσφορά, αλλά δεν αποτελεί άμεσο μηχανισμό μείωσης των τιμών στην αντλία. Βραχυπρόθεσμα, μεγαλύτερη σημασία θα έχουν η υφιστάμενη παραγωγή της Βενεζουέλας, οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ και η δυνατότητα των αμερικανικών διυλιστηρίων να αυξήσουν την παραγωγή βενζίνης και diesel.

Σε βάθος χρόνου, όμως, εάν πραγματοποιηθούν οι απαιτούμενες επενδύσεις και η παραγωγή αυξηθεί σημαντικά, η Βενεζουέλα μπορεί να αποτελέσει νέα μεγάλη πηγή προσφοράς στο δυτικό ημισφαίριο, ασκώντας πιέσεις στις διεθνείς τιμές.

Λιγότερο Ορμούζ, περισσότερο δυτικό ημισφαίριο

Η γεωπολιτική διάσταση ίσως είναι ακόμη σημαντικότερη από την εμπορική.

Μέσω των Στενών του Ορμούζ περνά περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων πετρελαϊκών ροών. Για τις ΗΠΑ, το βενεζουελανικό πετρέλαιο έχει το πλεονέκτημα ότι βρίσκεται πολύ κοντά στην αγορά τους και δεν χρειάζεται να περάσει από κάποιο μεγάλο διεθνές θαλάσσιο choke point για να φτάσει στα διυλιστήρια του Κόλπου.

Η εξέλιξη αυτή μπορεί να μειώσει το μεταφορικό και γεωπολιτικό ρίσκο και να ενισχύσει τη θέση της Βενεζουέλας ως στρατηγικής πετρελαϊκής βάσης των ΗΠΑ στο δυτικό ημισφαίριο.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ στέλνουν κι ένα σαφές μήνυμα προς την Κίνα που, μετά τις αμερικανικές κυρώσεις, έγινε βασικός προορισμός του βενεζουελανικού πετρελαίου. Η EIA αναφέρει ότι το Πεκίνο είχε χορηγήσει σχεδόν 50 δισ. δολάρια στη Βενεζουέλα μέσω συμφωνιών που συνδέονταν με αποπληρωμές σε πετρέλαιο.

Η ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας σημαίνει επομένως ότι η Κίνα μπορεί να χάσει μέρος της στρατηγικής πρόσβασής της σε ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά αποθέματα του κόσμου, ενώ περιορίζεται αντίστοιχα και ο χώρος ρωσικής επιρροής στο Καράκας.

Νέα πίεση στον OPEC

Μία ακόμη πιθανή συνέπεια αφορά τον OPEC. Η Βενεζουέλα εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο αποχώρησης από τον οργανισμό, στον οποίο υπήρξε ιδρυτικό μέλος το 1960.

Με τη σημερινή παραγωγή της, μια αποχώρηση δεν θα άλλαζε από μόνη της τις ισορροπίες. Εάν όμως οι αμερικανικές επενδύσεις οδηγήσουν σε σημαντική αύξηση της παραγωγής, η εικόνα θα είναι διαφορετική.

Η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να αποκτήσει ουσιαστική επιρροή σε έναν ανεξάρτητο παραγωγό εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, σε μια περίοδο κατά την οποία ο OPEC+ ήδη αντιμετωπίζει πιέσεις στην επιρροή του.

Το κρίσιμο ερώτημα: Πόσα βαρέλια θα παραχθούν

Παρά τη στρατηγική σημασία της συμφωνίας, η μεγαλύτερη αβεβαιότητα αφορά τη διάρκειά της και τη δυνατότητα υλοποίησής της.

Οι παραχωρήσεις έως 100 χρόνια, ο αμερικανικός έλεγχος και το νομικό καθεστώς των επενδύσεων μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπα με το συνταγματικό πλαίσιο της Βενεζουέλας και μελλοντικές πολιτικές αλλαγές στο Καράκας. Αντίστοιχα, μια μελλοντική αμερικανική κυβέρνηση θα μπορούσε να αλλάξει τη σημερινή πολιτική της Ουάσιγκτον.

Για τις πετρελαϊκές εταιρείες, η σταθερότητα των συμβάσεων είναι απαραίτητη, καθώς η ανάπτυξη των κοιτασμάτων απαιτεί δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια και πολυετή ορίζοντα.

Έτσι, ο αριθμός των 65 δισ. βαρελιών, όσο εντυπωσιακός και αν είναι, δεν αποτελεί από μόνος του το πραγματικό μέτρο της επιτυχίας.

Το κρίσιμο μέγεθος θα είναι η παραγωγή που μπορεί να προσθέσει η Βενεζουέλα σε τρία, πέντε ή δέκα χρόνια. Εάν οι επενδύσεις παραμείνουν περιορισμένες, ο αντίκτυπος στην παγκόσμια αγορά θα είναι μικρός. Εάν, αντίθετα, αμερικανικά κεφάλαια και τεχνολογία οδηγήσουν τη χώρα ξανά σε παραγωγή πολλών εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, τότε η συμφωνία μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τις ισορροπίες.

Σε αυτή την περίπτωση, το διακύβευμα δεν θα είναι μόνο η τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ. Θα αφορά το ποιος θα έχει μεγαλύτερη επιρροή στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου τις επόμενες δεκαετίες, πόση ισχύ θα διατηρήσει ο OPEC και πόσο θα εξαρτάται η Δύση από τη Μέση Ανατολή.