Μέσα στην τελευταία εβδομάδα, ο πρόεδρος, ο αντιπρόεδρος, ο υπουργός Οικονομικών και ένας από τους ανώτερους οικονομικούς συμβούλους του προέδρου έχουν όλοι καλέσει τη Fed να μην αυξήσει τα επιτόκια και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να τα μειώσει. Πρόκειται για μια ασυνήθιστα ευρεία δημόσια εκστρατεία πίεσης, ακόμη και με τα δεδομένα της μακροχρόνιας κριτικής του Τραμπ προς την κεντρική τράπεζα.

Αν και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει αποφύγει να επικρίνει ευθέως τον νέο πρόεδρο της Fed, Κέβιν Γουορς, όπως έκανε με τον πρώην πρόεδρο Τζερόμ Πάουελ, κλιμάκωσε την πίεση την Παρασκευή, απειλώντας να διακόψει το εμπόριο με χώρες που εμφανίζουν εμπορικά πλεονάσματα έναντι των ΗΠΑ, εάν η Fed δεν μειώσει τα επιτόκια. Ο Τραμπ δεν είχε προηγουμένως απειλήσει άμεσα με επιβολή δασμών εάν η Fed δεν προχωρούσε σε μείωση των επιτοκίων.

Η ανάρτηση του προέδρου ακολούθησε συνέντευξη που παραχώρησε την Παρασκευή ο ανώτερος οικονομικός σύμβουλος Πίτερ Ναβάρο στον πρώην σύμβουλο του Τραμπ, Στιβ Μπάνον. Ο Ναβάρο προειδοποίησε ότι μια αύξηση των επιτοκίων θα ήταν «απερίσκεπτη» και «θα έπληττε ακριβώς τους τομείς που χρειάζεται περισσότερο η Αμερική για να ευημερήσει».

Αποκάλεσε τα μέλη της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Ανοικτής Αγοράς (FOMC), δηλαδή του οργάνου που καθορίζει τα επιτόκια, «κλόουν» και δήλωσε ότι ο Γουορς προσπαθεί «να κάνει το σωστό», σύμφωνα με το CNBC.

Νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς δήλωσε: «Πιστεύουμε ότι η Fed θα πρέπει να μειώσει τα επιτόκια». Πρόσθεσε: «Κάνουμε πολλά πράγματα για να διατηρήσουμε αυτά τα επιτόκια χαμηλά, αλλά θα ήταν καλό να έχουμε και κάποια βοήθεια από τη Federal Reserve».

Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, σε συνέντευξή του στο CNBC, σημείωσε ότι η Fed συνήθως δεν αυξάνει τα επιτόκια κατά τη διάρκεια ενός σοκ προσφοράς, έως ότου εμφανιστούν οι επιπτώσεις δεύτερου ή τρίτου γύρου στον πληθωρισμό.

Η πίεση έρχεται σε δύσκολη συγκυρία για τον Γουορς

Η πίεση της κυβέρνησης έρχεται σε μια δύσκολη στιγμή για τον Γουορς.

Οι αγορές δίνουν σήμερα μόλις περίπου 60% πιθανότητα σε μια αύξηση των επιτοκίων κατά τη συνεδρίαση της 15ης-16ης Σεπτεμβρίου, με την πιθανότητα αυτή να ενισχύθηκε κάπως μετά τα ισχυρά στοιχεία για την απασχόληση που ανακοινώθηκαν την Παρασκευή.

Η συνεδρίαση πραγματοποιείται μόλις δύο μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, στις οποίες οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει ευρεία δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων εξαιτίας των υψηλότερων τιμών και επιτοκίων.

Ωστόσο, παραμένουν ερωτήματα σχετικά με το πώς θα επηρεάσει τον Γουορς η εκστρατεία πίεσης της κυβέρνησης Τραμπ.

Η Wall Street Journal ανέφερε τον περασμένο μήνα ότι ο Τραμπ είχε μιλήσει επανειλημμένα με τον Γουορς, μια πληροφορία που επιβεβαίωσαν δημόσια αρκετοί συνεργάτες του προέδρου. Ο ίδιος ο Τραμπ, ωστόσο, το διέψευσε, λέγοντας ότι από τότε που ανέλαβε την προεδρία είχε μιλήσει με τον Γουορς μόνο μία φορά.

Ο ίδιος ο Γουορς έχει δηλώσει ότι ο πρόεδρος δεν έχει επηρεάσει τις αποφάσεις του και, κατά την κατάθεσή του στο Κογκρέσο τον Ιούλιο, επικαλέστηκε το γεγονός ότι η Fed διατήρησε σταθερά τα επιτόκια και δεν προχώρησε σε μείωση ως απόδειξη της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας.

Παράλληλα, ο Γουορς έχει δηλώσει ότι ο πρόεδρος και οι άλλοι πολιτικοί έχουν το δικαίωμα να σχολιάζουν τη νομισματική πολιτική της Fed.

Το προηγούμενο του 2019

Τον Μάιο του 2019, κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, ο αντιπρόεδρος Μάικ Πενς, ο υπουργός Οικονομικών Στιβ Μνούτσιν και ο οικονομικός σύμβουλος Λάρι Κούντλοου είχαν επίσης τοποθετηθεί δημοσίως υπέρ της ανάγκης να εξετάσει η Fed το ενδεχόμενο μείωσης των επιτοκίων.

Η Fed δεν ανταποκρίθηκε άμεσα σε εκείνη την πίεση, αλλά τελικά προχώρησε σε μείωση των επιτοκίων δύο μήνες αργότερα.

Το επιχείρημα της κυβέρνησης ήταν παρόμοιο: η ίδια η οικονομική ανάπτυξη δεν προκαλεί πληθωρισμό και η ενίσχυση της πλευράς της προσφοράς στην οικονομία —μέσω φορολογικών περικοπών και ισχυρών επενδύσεων— αυξάνει την παραγωγική δυνατότητα της οικονομίας, επιτρέποντάς της να αναπτύσσεται χωρίς να δημιουργούνται πληθωριστικές πιέσεις.

Την Παρασκευή, ο Τραμπ δήλωσε σε ανάρτησή του στο Truth Social ότι, δεδομένου ότι η οικονομία αναπτύσσεται τόσο έντονα, οι ΗΠΑ θα πρέπει να έχουν τα χαμηλότερα επιτόκια στον κόσμο.

Οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης έχουν δώσει έμφαση στον ετήσιοποιημένο ρυθμό του βασικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (CPI) σε ορίζοντα τριών μηνών, ο οποίος διαμορφώνεται στο 1,6%.

Αυτό συγκρίνεται με τον αντίστοιχο ετήσιοποιημένο ρυθμό τριών μηνών του βασικού δείκτη προσωπικών καταναλωτικών δαπανών (core PCE), που αποτελεί τον προτιμώμενο δείκτη της Fed για τον πληθωρισμό, και βρίσκεται λίγο πάνω από το 3%.

Οι ανησυχίες της Fed για τον πληθωρισμό

Ωστόσο, αρκετοί αξιωματούχοι της Fed έχουν εκφράσει ανησυχία ότι ο πληθωρισμός βρίσκεται σημαντικά πάνω από τον στόχο του 2% εδώ και πέντε χρόνια και ότι υπάρχουν ενδείξεις πως ο πληθωρισμός δεν οφείλεται μόνο στους δασμούς του Τραμπ και στην άνοδο του ενεργειακού κόστους που συνδέεται με τον πόλεμο των ΗΠΑ με το Ιράν.

Τρεις αξιωματούχοι —η Μπεθ Χάμακ, ο Νιλ Κασκάρι και η Λόρι Λόγκαν— διαφώνησαν κατά τη συνεδρίαση του Ιουλίου, υποστηρίζοντας υπέρ μιας αύξησης των επιτοκίων κατά 0,25 ποσοστιαία μονάδα. Στη συνεδρίαση εκείνη, τα επιτόκια παρέμειναν αμετάβλητα.

Ο Γουορς, στην ομιλία του στο Jackson Hole, δήλωσε ότι η προσοχή της Fed πρέπει να είναι επικεντρωμένη στον πληθωρισμό, επισημαίνοντας ότι το 54% από τις 199 επιμέρους κατηγορίες που περιλαμβάνονται στον δείκτη PCE είχαν αυξηθεί περισσότερο από 3% κατά τους προηγούμενους 12 μήνες.

Απορρίπτοντας τη σύνδεση μεταξύ ανάπτυξης και πληθωρισμού, η κυβέρνηση αμφισβητεί μια θεμελιώδη αρχή των οικονομικών: ότι μια οικονομία που αναπτύσσεται πέρα από την παραγωγική της ικανότητα κινδυνεύει να δημιουργήσει πληθωρισμό.

Η πιο γνωστή διατύπωση αυτής της ιδέας είναι η καμπύλη Phillips, σύμφωνα με την οποία οι συνθήκες στενότητας στην αγορά εργασίας και η άνοδος των μισθών αποτελούν βασικό μηχανισμό μέσω του οποίου προκαλείται πληθωρισμός.

Αυτός είναι πιθανότατα και ο λόγος για τον οποίο οι αγορές αύξησαν την πιθανότητα μιας αύξησης των επιτοκίων από τη Fed μετά τα ισχυρά στοιχεία για την απασχόληση της Παρασκευής.

Ωστόσο, οι μισθοί παρέμειναν σε σχετικά ελεγχόμενα επίπεδα: οι μέσες ωριαίες αποδοχές αυξήθηκαν κατά 0,3% τον Αύγουστο και κατά 3,1% σε ετήσια βάση, ενώ το ποσοστό ανεργίας παρέμεινε στο 4,1%.

Η «παγίδα» των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη

Η άποψη της κυβέρνησης ότι η ενίσχυση της προσφοράς στην οικονομία αυξάνει την παραγωγική ικανότητα και αντισταθμίζει τις πληθωριστικές πιέσεις μπορεί να είναι σωστή, όμως αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα χρονισμού.

Οι τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται τελικά να αυξήσουν την παραγωγικότητα. Τα σημερινά δεδομένα, όμως, δείχνουν ότι η αυξημένη ζήτηση για τον εξοπλισμό που απαιτείται για την ανάπτυξη των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης ανεβάζει τις τιμές.

Οι αγορές θα στραφούν πλέον στα στοιχεία για τον δείκτη CPI που θα δημοσιευθούν την Παρασκευή. Οι αξιωματούχοι της Fed έχουν δηλώσει ότι αυτά τα στοιχεία θα αποτελέσουν κρίσιμο δείκτη για το αν ο πληθωρισμός αποκλιμακώνεται ή αν εξακολουθεί να επιταχύνεται — και θα μπορούσαν να κρίνουν αν η Fed θα αυξήσει τα επιτόκια ή θα τα διατηρήσει αμετάβλητα.

Κανένα μέλος της FOMC δεν έχει κάνει πρόσφατα δημόσια δήλωση υπέρ της μείωσης των επιτοκίων.