Όπως επισημαίνουν οι New York Times, το ερώτημα είναι «για πόσο ακόμη».
Όταν ο Γουές Στρίτινγκ παραιτήθηκε από τη θέση του υπουργού Υγείας την Πέμπτη (14/5), ήταν ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στον Στάρμερ, αλλά δεν προκάλεσε άμεσα εσωκομματική διαδικασία αμφισβήτησης της ηγεσίας. Αυτό έδειξε ότι δεν είχε συγκεντρώσει την απαιτούμενη στήριξη 81 βουλευτών των Εργατικών.
Παράλληλα, όπως σημειώνεται αυτό άνοιξε μια ευκαιρία για τον Άντι Μπέρναμ, τον Εργατικό δήμαρχο του Μάντσεστερ.
Το προφίλ του Άντι Μπέρναμ
Πρώην υπουργός που δεν έχει συμμετάσχει στην επιρρεπή σε λάθη κυβέρνηση του Στάρμερ, ο Μπέρναμ είναι ο μοναδικός πολιτικός των Εργατικών που, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, είναι αισθητά πιο δημοφιλής από τον πρωθυπουργό. Υπερτερεί επίσης του Νάιτζελ Φάρατζ, συμμάχου του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ και ηγέτη του δεξιού λαϊκιστικού κόμματος Reform U.K., το οποίο θεωρείται σοβαρή απειλή για τους Εργατικούς μετά από τις πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις.
Ωστόσο, ο Μπέρναμ χρειάζεται μια έδρα στο Κοινοβούλιο προτού μπορέσει να διεκδικήσει την ηγεσία του κόμματός του - και κατ' επέκταση της χώρας.
Τι πρόκειται να συμβεί στη συνέχεια;
Ο Μπέρναμ μπορεί να είναι υποψήφιος, αλλά όπως τονίζεται δεν έχει οριστεί ακόμη χρονοδιάγραμμα.
Η Εθνική Εκτελεστική Επιτροπή του κόμματος - στην οποία συμμετέχει και ο Στάρμερ - ενέκρινε την Παρασκευή το αίτημα του κ. Μπέρναμ να θέσει υποψηφιότητα στο Μέικερφιλντ.
Νωρίτερα φέτος, η ίδια επιτροπή του είχε απαγορεύσει να είναι υποψήφιος σε άλλη αναπληρωματική εκλογή σε βόρεια περιφέρεια, υποστηρίζοντας ότι δεν έπρεπε να εγκαταλείψει τη θέση του δημάρχου του Ευρύτερου Μάντσεστερ, επειδή θα έπρεπε τότε να διεξαχθούν εκλογές για την αντικατάστασή του. Πολλοί πολιτικοί αναλυτές υποστήριξαν ότι ο πραγματικός λόγος ήταν πως ο Στάρμερ τον θεωρούσε απειλή, ενώ αρκετά στελέχη των Εργατικών χαρακτήρισαν την απόφαση λάθος.
Να σημειωθεί ότι ο Μπέρναμ πρέπει τώρα να επιλεγεί από τα τοπικά κομματικά μέλη των Εργατικών.
Στη συνέχεια, η κυβέρνηση πρέπει να ορίσει την ημερομηνία της αναπληρωματικής εκλογής. Δεδομένου του απαιτούμενου χρόνου προετοιμασίας, οι πιθανότερες ημερομηνίες είναι η 18η ή η 25η Ιουνίου.
Μπορεί ο Μπέρναμ να νικήσει το Reform;
Όπως υπογραμμίζουν οι New York Times, εφόσον τελικά είναι υποψήφιος, η αναμέτρηση αυτή προμηνύεται ως μία από τις σημαντικότερες και πιο πολυσυζητημένες αναπληρωματικές κοινοβουλευτικές εκλογές εδώ και δεκαετίες.
Σημειώνεται ότι το Μέικερφιλντ εκλέγει βουλευτές των Εργατικών επί δεκαετίες. Ωστόσο, η περιοχή αποτελεί πλέον βασικό στόχο του Reform, το οποίο ήρθε δεύτερο εκεί στις γενικές εκλογές του 2024, μόλις περίπου 5.000 ψήφους πίσω από τους Εργατικούς.
Και στις πρόσφατες τοπικές εκλογές, το κόμμα του Φάρατζ εξασφάλισε πάνω από το ήμισυ των ψήφων στο Μέικερφιλντ, σύμφωνα με τη Manchester Evening News, ενώ οι Εργατικοί έλαβαν 23%. Το κόμμα πιθανότατα θα επιχειρήσει να κινητοποιήσει τους υποστηρικτές του Brexit - υπέρ του οποίου είχε πραγματοποιήσει εκστρατείο ο Φάρατζ - επισημαίνοντας τις φιλοευρωπαϊκές θέσεις του Μπέρναμ.
Ο Φάρατζ έχει υποσχεθεί μάλιστα υποσχεθεί από τη μεριά του ότι το Reform θα «ρίξει τα πάντα» σε αυτή την εκλογική μάχη.
Ακριβώς επειδή η υποψηφιότητα στο Μέικερφιλντ ενέχει μεγάλο ρίσκο για τον Μπέρναμ, θα μπορούσε να αποφέρει και μεγάλο πολιτικό όφελος.
Ειδικότερα, μια νίκη θα αποδείκνυε ότι μπορεί να βοηθήσει τους Εργατικούς να νικήσουν το Reform, το οποίο προηγείται σε όλες τις εθνικές δημοσκοπήσεις εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο.
Αν ο Μπέρναμ κερδίσει στο Μέικερφιλντ, τι ακολουθεί;
Αν επιστρέψει στο Κοινοβούλιο, ο Μπέρναμ θα θεωρείται το φαβορί για να διαδεχθεί τον Στάρμερ. Οι βόρειες ρίζες του ενδέχεται να προσελκύσουν ψηφοφόρους στον βορρά και στα μεσαία τμήματα της Αγγλίας, μερικοί από τους οποίους στρέφονται προς το κόμμα του Φάρατζ.
Επιπλέον, αναλυτές στον τοποθετούν πολιτικό πιο «αριστερά» από τον Στάρμερ. Αυτό θα μπορούσε να του δώσει τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει την πρόκληση από την αριστερή πτέρυγα των Εργατικών, όπου το Πράσινο Κόμμα έχει προσελκύσει απογοητευμένους προοδευτικούς ψηφοφόρους.
Ωστόσο, η προσπάθεια προσέγγισης πιο αριστερόστροφων ψηφοφόρων ενδέχεται να ενέχει οικονομικούς κινδύνους. Αν και ο Μπέρναμ δεν έχει ακόμη παρουσιάσει οικονομική στρατηγική, ορισμένοι επενδυτές εκτιμούν ότι υπό τη δική του πιθανή ηγεσία ο κυβερνητικός δανεισμός θα μπορούσε να αυξηθεί, ώστε να χρηματοδοτηθούν περισσότερες δημόσιες υπηρεσίες, εις βάρος της μείωσης του δημόσιου χρέους. Πέρυσι, ο Μπέρναμ είχε δηλώσει ότι η Βρετανία πρέπει να πάψει να είναι «όμηρος» της αγοράς ομολόγων.
Σε αυτό το πλαίσιο, να σημειωθεί ότι τα βρετανικά κρατικά ομόλογα υποχώρησαν την Παρασκευή το πρωί (15/5), αυξάνοντας το κόστος δανεισμού της χώρας, καθώς οι επενδυτές αντέδρασαν στην προοπτική αντικατάστασης του Στάρμερ από τον Μπέρναμ.
Αν προκηρυχθούν εσωκομματικές εκλογές για την ηγεσία, το χρονοδιάγραμμα θα καθοριστεί από την Εθνική Εκτελεστική Επιτροπή των Εργατικών. Στην ψηφοφορία θα συμμετάσχουν τα μέλη του κόμματος και οι υποστηρικτές των συνδικάτων, μέσω συστήματος ψήφου προτίμησης. Η προηγούμενη αντίστοιχη διαδικασία διήρκεσε περίπου έξι εβδομάδες.
Το σενάριο της ήττας του Μπέρναμ από το Reform
Μια ήττα στο Μέικερφιλντ θα αποτελούσε σοβαρό πλήγμα για τους Εργατικούς, καθώς θα υποδήλωνε ότι ακόμη και ο πιο δημοφιλής πολιτικός τους δεν μπορεί να νικήσει το Reform.
Ωστόσο, βραχυπρόθεσμα, οι πιθανότητες πολιτικής επιβίωσης του Στάρμερ ίσως ενισχυθούν. Προς το παρόν, ο πρωθυπουργός επιμένει ότι δεν πρόκειται να αποχωρήσει. Με πολέμους να βρίσκονται σε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, υποστηρίζει ότι το τελευταίο που χρειάζεται η Βρετανία είναι εσωτερική πολιτική αναταραχή.
Παρ’ όλα αυτά, ο Στρίτινγκ, εκπρόσωπος της δεξιάς πτέρυγας του κόμματος, ίσως τελικά συγκεντρώσει την απαραίτητη υποστήριξη για να αμφισβητήσει την ηγεσία. Άλλα πρόσωπα που θα μπορούσαν να επιδιώξουν μια εσωκομματική αναμέτρηση είναι η Άντζελα Ρέινερ, πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, η οποία διευθέτησε φορολογικό ζήτημα εξαιτίας του οποίου είχε παραιτηθεί πέρυσι, καθώς και ο Εντ Μίλιμπαντ, υπουργός Ενέργειας και πρώην ηγέτης του κόμματος.
