Η έκρυθμη κατάσταση στον Λίβανο, παρά τη συμφωνία εκεχειρίας Ισραήλ – Χεζμπολάχ, απειλεί για μία ακόμη φορά να τινάξει στον αέρα τις ειρηνευτικές προσπάθειες. Ενδεικτικό πως η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ κλείνουν εκ νέου, κίνηση που ήρθε ως απάντηση, όπως τόνισε η ιρανική ηγεσία, απέναντι στα ισραηλινά πλήγματα στον Λίβανο.
Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars μετέδωσε επικαλούμενο στρατιωτική πηγή ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά και ότι το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης δεν έχει εκδώσει άδειες για την διέλευση κανενός πλοίου μέχρι νεωτέρας.
Η Ουάσιγκτον διέψευσε τον ισχυρισμό αυτόν, τονίζοντας πως το Ορμούζ παραμένει ανοιχτό. Ωστόσο, η αλλαγή στην ατζέντα της συζήτησης με την προσθήκη της συνεδρίασης για τον Λίβανο, όπως γνωστοποίησε το CNN επικαλούμενο διπλωματικές πηγές, αποκαλύπτει την κρισιμότητα του ζητήματος και για τις δύο πλευρές.
Ενδεικτική και η δήλωση του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντ. Βανς, ο οποίος εξέφρασε αναχωρώντας για την Ελβετία, την ελπίδα του να σημειωθεί πρόοδος «στο πυρηνικό ζήτημα» και στο «ζήτημα της εκεχειρίας στον Λίβανο».
Παράλληλα, Ιρανός αξιωματούχος μετέφερε το Σάββατο στο CNN την εκτίμηση πως ο τερματισμός της σύγκρουσης στον Λίβανο είναι «το πιο σημαντικό θέμα στην ατζέντα της ιρανικής αντιπροσωπείας».
Σημειώνεται πως στην Ελβετία – όπου έφτασε το πρωί ο Βανς – βρίσκεται ήδη και ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ, και ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, οι οποίοι ηγούνται της αμερικανικής αντιπροσωπείας.
Οι διαπραγματευτές της Τεχεράνης έφθασαν το βράδυ του Σαββάτου (20/6) στην ελβετική επικράτεια. Ανάμεσα στα μέλη της αντιπροσωπείας είναι ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, ο επικεφαλής της διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί και ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας Αμπντουλνασέρ Χεματί.
«Προπαρασκευαστικές» συνομιλίες άρχισαν ήδη από χθες ανάμεσα σε διπλωμάτες, ενώ το ΥΠΕΞ του Ιράν ανακοίνωσε πως διεξήχθησαν «τεχνικές» συζητήσεις ανάμεσα σε Ιρανούς και Αμερικανούς, παρόντων αντιπροσώπων του Κατάρ και του Πακιστάν, των κρατών δηλαδή που μεσολαβούν.
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαΐλ Μπαγκάι, η συνάντηση στην Ελβετία αποτελεί συνέχεια της διαδικασίας εφαρμογής του μνημονίου κατανόησης που έχει υπογραφεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Τεχεράνη εμφανίζεται να προσέρχεται στις επαφές με βασικό ζητούμενο την πρακτική εφαρμογή των δεσμεύσεων, όχι απλώς την επαναβεβαίωσή τους σε διπλωματικό επίπεδο, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν θα δεχτεί μία συμφωνία «στα χαρτιά», εάν οι ΗΠΑ δεν υλοποιήσουν πλήρως τις δεσμεύσεις τους.
«Όταν η συμφωνία παραμένει μόνο στα χαρτιά, θα σταματήσει και η ροή της ενέργειας της Μέσης Ανατολής», έγραψε στο Χ ο Μοχαμάντ Μοχμπέρ, σύμβουλος και βοηθός του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, εξηγώντας ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές «δεν θα ικανοποιηθούν με τίποτα λιγότερο από την πλήρη εφαρμογή των δεσμεύσεων και την εκπλήρωση των δικαιωμάτων του έθνους», ενώ υπογράμμισε ότι το Ιράν δεν πρόκειται να ξεχάσει τους νεκρούς της σύγκρουσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, βασικός αστάθμητος παράγοντας παραμένει ο Λίβανος, με την Τεχεράνη να αφήνει αιχμές ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν καταφέρει να διασφαλίσουν την τήρησή της συμφωνίας, με την κατάπαυση πυρός τον Λίβανο να συνδέεται, όπως τονίζουν ιρανικές πηγές, άμεσα με την αξιοπιστία του μνημονίου και με το κατά πόσο η Ουάσιγκτον μπορεί να εγγυηθεί την εφαρμογή των συμφωνηθέντων.
Στην ατζέντα των συζητήσεων αναμένεται να βρεθούν επίσης και άλλα κομβικά θέματα, όπως:
- οι εξαιρέσεις που θα επιτρέπουν την πώληση ιρανικού πετρελαίου
- η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων
- η ασφάλεια των ενεργειακών ροών μέσω του Στενού του Ορμούζ
Πρόκειται για δύο ζητήματα με βαρύνουσα σημασία για την Τεχεράνη, η οποία επιμένει ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική συμφωνία χωρίς χειροπιαστά οικονομικά ανταλλάγματα και πλήρη εφαρμογή των δεσμεύσεων από την αμερικανική πλευρά.
Με αυτά τα δεδομένα, οι απογευματινές συνομιλίες στο Μπούργκενστοκ αποτελούν ένα κρίσιμο «τεστ», καθώς θα δείξουν αν υπάρχει περιθώριο ουσιαστικής εφαρμογής του μνημονίου κατανόησης ή αν η διαδικασία θα παραμείνει εγκλωβισμένη σε αμοιβαίες κατηγορίες και διπλωματικούς ελιγμούς.
