«Βρισκόμαστε μπροστά στη μεγαλύτερη απειλή για την ενεργειακή ασφάλεια στην ιστορία της ανθρωπότητας», προειδοποιεί ο Φατίχ Μπιρόλ, επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ), όπως αναφέρουν οι Financial Times. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν ήδη ξεπερνούν τις πετρελαϊκές κρίσεις του ’70, καθώς η μείωση της παραγωγής φθάνει τα 11 εκατ. βαρέλια την ημέρα, ενώ το 1973 και το 1979 οι ελλείψεις υπολογίζονταν περίπου στα 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Ο αναλυτής Κλάους Γιόυργκεν Γκερν, από το Ινστιτούτο Διεθνούς Οικονομίας του Κιέλου, μιλώντας στη Deutsche Welle, σημειώνει ότι το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει μειώσει ήδη κατά 8% την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου, καθιστώντας το σημερινό σοκ ακόμη πιο έντονο από εκείνο του 1973, όταν η μείωση της προσφοράς ήταν περίπου 5%. Η διαφορά σήμερα είναι ότι οι τιμές δεν έχουν εκτοξευθεί με την ίδια ένταση, καθώς οι ελλείψεις οφείλονται κυρίως στη μείωση της προσφοράς και όχι σε καταστροφή εγκαταστάσεων.
Οι σημερινές συνθήκες διαφέρουν επίσης επειδή η παγκόσμια παραγωγή είναι μεγαλύτερη: από 60 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 1973, έφτασε τα 94 εκατ. βαρέλια το 2022. Παράλληλα, οι χώρες του OPEC σήμερα αντιπροσωπεύουν μόνο το 36% της παραγωγής, σε αντίθεση με το 50% τη δεκαετία του ’70. Οι ΗΠΑ έχουν αυξήσει αισθητά την παραγωγή τους, ενώ στρατηγικά αποθέματα του ΟΟΣΑ φτάνουν τα 8,3 δισεκατομμύρια βαρέλια (ΙΕΑ, Φεβρουάριος 2021), ενώ και η Κίνα διαθέτει σημαντικά αποθέματα.
Σύμφωνα με την Commerzbank Research, τα στρατηγικά αποθέματα μπορούν να αντισταθμίζουν τις απώλειες από τα Στενά του Ορμούζ για περίπου εννέα μήνες, ενώ οι αμερικανικές κυρώσεις στο ρωσικό και ιρανικό πετρέλαιο έχουν χαλαρώσει εν μέρει, μειώνοντας τον κίνδυνο απότομης ανόδου των τιμών.
Ωστόσο, η ΙΕΑ προειδοποιεί ότι οι ιρανικές επιθέσεις έχουν ήδη προκαλέσει ζημιές σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις σε 9 χώρες, με περισσότερες από 40 επιθέσεις καταγεγραμμένες από τα Financial Times, που μπορεί να χρειαστούν «τουλάχιστον έξι μήνες ή και περισσότερο» για πλήρη αποκατάσταση.
Όπως αναφέρει στην Deutsche Welle, ο Γιούργκεν Γκερν επισημαίνει ότι «δύο πράγματα θα συμβούν: βραχυπρόθεσμα ο πληθωρισμός θα αυξηθεί και η βιομηχανική παραγωγή θα μειωθεί». Παρά την αβεβαιότητα, οι αναλυτές της Deutsche Bank Research τονίζουν ότι οι αγορές δεν προεξοφλούν ένα πιο ισχυρό πετρελαϊκό σοκ.
Συμπερασματικά, η σύγκριση με τη δεκαετία του ’70 έχει περιορισμένη ισχύ: τα εργαλεία αντιμετώπισης, όπως στρατηγικά αποθέματα, διαφοροποιημένοι προμηθευτές και αυξημένη παραγωγή, καθιστούν την αγορά σήμερα πιο ανθεκτική. Ωστόσο, η διάρκεια της σύγκρουσης στο Ιράν θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τις οικονομικές επιπτώσεις στον πληθωρισμό και τη βιομηχανική παραγωγή.
