Μέσα σε ένα κλίμα παλινωδιών, από τους Γερμανούς κυρίως αξιωματούχους, η εικόνα που δίδεται στις αγορές είναι η ταλάντευση σχετικά με το ρόλο και το μέγεθος του EFSF, ώστε να μετατραπεί σε έναν από μηχανής θεό που θα σώνει την ευρωζώνη από κάθε ομόλογο που θεωρείται “ανεπιθύμητο” ή “σκουπίδι” από τις αγορές. Οι αγορές, στο μεταξύ, έχουν δείξει τις προθέσεις τους. Επιθυμούν το EFSF να γίνει ένα είδος “σκούπας” ευρωπαϊκών κρατικών ομολόγων, και αυτό το αποδεικνύουν “ανεβοκατεβάζοντας” spread και CDS. Γιατί όμως μία τέτοια λύση δεν έχει λάβει ακόμη το πράσινο φως;
Η Γερμανία φαίνεται και πάλι να παίζει το ρόλο του “κακού” της Γηραιάς Ηπείρου. Ενώ απέρριπτε αρχικά το σενάριο της αγοράς ομολόγων από το EFSF, η οποία προϋποθέτει την “ποσοτική και ποιοτική” ενίσχυση του, πλέον μερικές από τις αντιρρήσεις έχουν καμφθεί. Οι κύριες ενστάσεις της γερμανικής πλευράς έγκεινται στην πιθανότητα οι “αδύναμοι κρίκοι” να συνεχίσουν να στρεβλώνουν την ενότητα και την σύγκλιση της ευρωζώνης υπό την ομπρέλα και την ασφάλεια του EFSF. Με άλλα λόγια, η Αγκέλα Μέρκελ φοβάται ότι οι κυβερνήσεις του “απείθαρχου Νότου” θα επαναπαυτούν και δεν θα προχωρήσουν στις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις που είναι απαραίτητες για την συνολική και ευρεία ανάκαμψη της Ζώνης και για τις οποίες δεσμεύτηκαν υπό την πίεση των αγορών. Γι' αυτό το λόγο προωθεί παράλληλα και το Σύμφωνο Ανταγωνιστικότητας, ώστε να εξασφαλίσει ότι η διαδικασία της προσαρμογής δε θα μείνει “στη μέση”.
Οι ενστάσεις της γερμανικής πλευράς προέρχονται και από το γεγονός ότι μέσα στο 2011 η κυβέρνηση υποβάλλεται σειρά σημαντικών εκλογικών αναμετρήσεων, οι οποίες θεωρούνται σημαντικά τεστ του άλλωστε πληγωμένου προφίλ της Γερμανίδας Καγκελαρίου. Η εμπειρία της περσινής χαμένης εκλογικής αναμέτρησης στην Περιφέρεια της Ρηνανίας λίγες μέρες μετά την προσφυγή της Ελλάδας στο μηχανισμό έπληξε σημαντικά την αυτοπεποίθηση της γερμανικής κυβέρνησης συνασπισμού, με αποτέλεσμα να εντείνεται η πολυφωνία.
Από την άλλη πλευρά, σύσσωμη η Κομισιόν, και ιδιαίτερα οι επίτροποι Όλι Ρεν και Ζοζέ Μπαρόζο, καταβάλλουν συνεχείς προσπάθειες να πείσουν του Γερμανούς εταίρους να πάψουν να ανθίστανται στην διεύρυνση του ρόλου και του βάρους του μηχανισμού διάσωσης που ετοιμάζεται για τη συνάντηση κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών.
Την ίδια ώρα με τις συνεχείς δηλώσεις και άρθρα Ρεν και Μπαρόζο, ο διευθυντής του EFSF, Κλάους Ρέγκλινγκ, εμφανίζεται, όχι μόνο υποστηρικτής, αλλά και ο εμπνευστής του σχεδίου αναδιάρθρωσης χρέους υπερχρεωμένων χωρών της ΕΕ. Βάσει του σχεδίου το Ταμείο από τα μέσα που διαθέτει θα δώσει δάνειο στην Ελλάδα, με το οποίο θα επαναγοράσει ομόλογά της. Επειδή η αξία των ελληνικών τίτλων είναι αυτή τη στιγμή κάτω από την ονομαστική τους τιμή η διαδικασία αυτή θα οδηγήσει σε εκούσια παραίτηση των πιστωτών από απαιτήσεις τους.
Στο ίδιο μοτίβο και το ΔΝΤ και η ΕΚΤ, οι εκπρόσωποι των οποίων τονίζουν σε κάθε ευκαιρία την ανάγκη ενίσχυσης του ευρωπαϊκού ταμείου σταθερότητας και την υιοθέτηση ενός ευέλικτου καθεστώτος λειτουργίας που να διασφαλίζει πρόσβαση στη χρηματοδότηση.
Η συζήτηση αυτή θα συνεχιστεί μέχρι η ευρωπαϊκή ηγεσία παρουσιάσει ένα λεπτομερές και ολοκληρωμένο σχέδιο διάσωσης των αδύναμων κρίκων της Ζώνης. Των δύο “άσχημων”. Αναλυτές, αγορές και οικονομολόγοι συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι το ελληνικό χρέος είναι μη βιώσιμο και ότι αν η Ελλάδα θα πρέπει να προχωρήσει σε αναδιάρθρωση, καλό θα είναι αυτό να γίνει τώρα. Η Κομισιόν προέβλεψε πέρυσι ότι το δημόσιο χρέος της Ελλάδας θα αυξηθεί φέτος στο 150,2% και το 2012 στο 156% του ΑΕΠ, από 140,2% που ήταν το 2010. Με δεδομένο ότι το ελληνικό χρέος θα πρέπει να μειωθεί στο 90% του ΑΕΠ, η περικοπή (haircut) στην ονομαστική τιμή των ομολόγων, αν γινόταν φέτος, θα πρέπει να είναι της τάξεως του 40%. Εάν όμως η ευρωζώνη περιμένει μέχρι το 2013 για να αναδιαρθρώσει το ελληνικό χρέος, τότε η περικοπή θα πρέπει να ανέλθει στο 60% εξαιτίας της διόγκωσης του χρέους.
Την ίδια ώρα, έντονη αβεβαιότητα υπάρχει για το μέγεθος των κεφαλαιακών αναγκών του χρηματοπιστωτικού κλάδου της Ιρλανδίας, που ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από την κυβέρνηση, θέτοντας υπό αμφισβήτηση την ικανότητα της χώρας να περιορίσει τα υπέρογκα ελλείμματα και χρέη της. Οι εξωτερικές υποχρεώσεις των ιρλανδικών τραπεζικών ομίλων ξεπερνούν το 170% του ΑΕΠ της χώρας. Οι τράπεζες της Ιρλανδίας στηρίζονται για την ώρα σχεδόν εξ΄ ολοκλήρου στην ΕΚΤ για την αναχρηματοδότηση του χρέους τους, με τις προοπτικές να είναι σαφώς αρνητικές και για την ίδια τη χώρα, η οποία καλείται για δεύτερη φορά μέσα σε δύο χρόνια να καλύψει τον κλάδο.
Αλεξάνδρα Τόμπρα