Ορατός στόχος των τραπεζιτών είναι να απελευθερωθούν από το βάρος της διαπραγμάτευσης με κλαδικούς συνδικαλιστικούς φορείς και της επιβολής γενικών όρων εργασίας, ομοιόμορφων για όλες τις επιχειρήσεις του κλάδου. Ακόμη και αν κάθε μεμονωμένη τράπεζα συνάπτει συλλογική σύμβαση, που επιλύει κατά τρόπο «λογικό» (και όχι με νόρμες … Κίνας) τα ζητήματα των εργασιακών σχέσεων στην επιχείρηση, είναι πρόδηλο ότι με την κατάργηση των κλαδικών διαπραγματεύσεων οι εργοδότες ενισχύονται και οι εργαζόμενοι περιάγονται σε συγκριτική αδυναμία – και μόνο γιατί περιορίζεται ακόμη περισσότερο η δυνατότητα συνολικής απεργίας στον κλάδο. Υπό ομαλές συνθήκες οι εργαζόμενοι ορισμένων επιχειρήσεων κάθε κλάδου (όπως εμφανώς συμβαίνει στον τραπεζικό χώρο) αισθάνονται ότι δεν έχουν να χάσουν πολλά από τον παραμερισμό των κλαδικών ενώσεων – ή ίσως έχουν και να κερδίσουν. Σε απώτερο χρονικό ορίζοντα, ωστόσο, ο κατακερματισμός δυνάμεων συνεπάγεται μειωμένη διαπραγματευτική ισχύ των εργαζομένων, αύξηση των εργοδοτικών επιρροών σε συνδικαλιστικούς εκπροσώπους και μεγαλύτερη υποχωρητικότητα στις θέσεις των επιχειρήσεων – που αυτές πλέον θα ζητούν παραχωρήσεις από τους εργαζομένους αντί για το αντίστροφο. Η ικανοποίηση του υπουργού Οικονομικών για τις τραπεζικές εξελίξεις δείχνει ότι η κυβέρνηση ενθαρρύνει αυτή την τακτική, εκτιμώντας ότι η σταδιακή κατάργηση των κλαδικών διαπραγματεύσεων επισπεύδει την απορρύθμιση στην αγορά εργασίας και μάλιστα «στα βουβά», χωρίς να χρειάζονται νομοθετικές πρωτοβουλίες που θα εξέθεταν την κυβέρνηση. Η απορρύθμιση, όμως, έχει, όπως γνωρίζουμε από τη διεθνή εμπειρία, αρνητικές επιπτώσεις για την πλειοψηφία των εργαζομένων. Κατά τούτο δεν είναι μόνον ζήτημα ανταγωνισμού, όπως επιχείρησε να το εμφανίσει ο υπουργός, αλλά κυρίως ζήτημα κοινωνικής συνοχής και εργασιακής αξιοπρέπειας. Όπου οι κλαδικές διαπραγματεύσεις δεν οδηγούν σε συλλογικές συμβάσεις, η κυβέρνηση έχει –και συνταγματική- υποχρέωση να ρυθμίζει διά νόμου τους γενικούς όρους εργασίας, προφανώς υπηρετώντας τους στόχους που θέτει το Σύνταγμα και όχι μόνον την αύξηση κερδών των επιχειρήσεων. Αν η δήλωση του υπουργού ερμηνευθεί ευρύτερα, είναι σαν να διαμηνύει ότι αυτήν της την υποχρέωση η κυβέρνηση προτιμά να τη λησμονήσει. Και να αφήσει τις εργοδοτικές ενώσεις να «σπάσουν» όσους ακόμη κρίκους μπορούν από τη συνδικαλιστική αλυσίδα… Δημήτρης Καστριώτης