Όπως σημειώνει το Politico, το δολάριο αποτελεί το βασικό παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν εκτόπισε τη βρετανική λίρα. Η προνομιακή αυτή θέση σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου διεξάγεται σε δολάρια και ότι οι κυβερνήσεις διακρατούν τα περισσότερα συναλλαγματικά τους αποθέματα σε αμερικανικό νόμισμα. Αυτή η διαρκής ζήτηση επέτρεψε στις ΗΠΑ —και στους Αμερικανούς— να δανείζονται φθηνά επί δεκαετίες.

Η προοπτική χαμηλότερου κόστους δανεισμού, μεγαλύτερης νομισματικής σταθερότητας και προστασίας από αμερικανικές κυρώσεις εξηγεί γιατί οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιμένουν στη φιλοδοξία να περιορίσουν την κυριαρχία του δολαρίου. Όμως κυβερνήσεις και επενδυτές δεν θα διακρατήσουν ευρώ αν δεν είναι —και αν δεν φαίνεται ότι θα παραμείνει— ισχυρό.

Και ένα ισχυρό ευρώ, που την Τρίτη (27/1) ξεπέρασε τα 1,20 δολάρια για πρώτη φορά εδώ και τέσσερα χρόνια, αρχίζει ήδη να απειλεί το εξαγωγικό μοντέλο ανάπτυξης της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης, της Γερμανίας.

«Παρακολουθώ εδώ και αρκετό καιρό με ανησυχία την εξέλιξη της ισοτιμίας του δολαρίου», δήλωσε την Τετάρτη στο Βερολίνο ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς. «Η ισοτιμία αυτή αποτελεί σημαντική πρόσθετη επιβάρυνση για τη γερμανική εξαγωγική βιομηχανία».

Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, είχε μιλήσει το περασμένο καλοκαίρι για μια σπάνια «παγκόσμια στιγμή του ευρώ», καθώς άρχισαν να εμφανίζονται ρωγμές στην κυριαρχία του δολαρίου. Αν και οι ξένοι επενδυτές εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να εμπιστεύονται τις αμερικανικές αγορές μετοχών και ομολόγων, φαίνεται να προστατεύονται πιο ενεργά από τον κίνδυνο υποχώρησης του ίδιου του δολαρίου — κάτι που συνέβαλε στην άνοδο του ευρώ.

Το δολάριο εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει περίπου το 57% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων, ενώ το ευρώ βρίσκεται στη δεύτερη θέση με περίπου 20%.

«Αν θέλεις το νόμισμά σου να γίνει παγκόσμιο αποθεματικό, πρέπει να αποδεχθείς ότι θα ισχυροποιηθεί», σημειώνει ο Κάρστεν Μπρζέσκι, παγκόσμιος επικεφαλής μακροοικονομικής ανάλυσης της ING. Η λογική είναι απλή: όσο αυξάνεται η ζήτηση για ευρωπαϊκά περιουσιακά στοιχεία, τόσο ενισχύεται η ισοτιμία. «Αν η ΕΚΤ επιμείνει στη “στιγμή του παγκόσμιου ευρώ”, θα πρέπει να καταπιεί αυτόν τον συμβιβασμό».

Η ανησυχία του Μερτς είναι ότι ένα ισχυρό ευρώ καθιστά τις ευρωπαϊκές εξαγωγές ακριβότερες για τους ξένους αγοραστές, οι οποίοι μπορεί να στραφούν σε φθηνότερα προϊόντα από αλλού, πλήττοντας την οικονομία της ΕΕ. Παράλληλα, καθιστά φθηνότερες τις κινεζικές εισαγωγές στην Ευρώπη, καθώς το Πεκίνο προσπαθεί γενικά να διατηρεί σταθερή την ισοτιμία του γουάν με το δολάριο. Το ευρώ βρίσκεται κοντά σε υψηλό 12ετίας έναντι του κινεζικού νομίσματος.

Υπερβολικά ισχυρό νόμισμα

Δεν ανησυχούν μόνο οι κυβερνήσεις της ΕΕ. Προβληματισμό εκφράζουν και αξιωματούχοι της ΕΚΤ.

Λίγες ώρες μετά τη διάσπαση του ορίου των 1,20 δολαρίων, κεντρικοί τραπεζίτες άρχισαν να προειδοποιούν ότι ίσως χρειαστεί παρέμβαση για να αποτραπεί η πτώση του πληθωρισμού κάτω από τον στόχο του 2%.

«Παρακολουθούμε πολύ στενά αυτή την ανατίμηση του ευρώ», δήλωσε σε ανάρτησή του στο LinkedIn ο διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, επαναλαμβάνοντας αντίστοιχες προειδοποιήσεις από τον Αυστριακό ομόλογό του, Μάρτιν Κόχερ.

«Αυτός είναι ένας από τους παράγοντες που θα καθοδηγήσουν τη νομισματική μας πολιτική και τις αποφάσεις μας για τα επιτόκια τους επόμενους μήνες», πρόσθεσε.

Οι Ευρωπαίοι εξαγωγείς βρίσκονται σε δυσχερή θέση τα τελευταία χρόνια λόγω του υψηλού κόστους παραγωγής, του φθηνού κινεζικού ανταγωνισμού και, πιο πρόσφατα, των αμερικανικών δασμών, που λειτουργούν σαν φόρος στις εισαγωγές προϊόντων της ευρωζώνης στις ΗΠΑ. Οποιαδήποτε επιπλέον επιβάρυνση στις τιμές τους στη σημαντικότερη αγορά του κόσμου έρχεται τη χειρότερη δυνατή στιγμή.

Για μια οικονομία όπως αυτή της ευρωζώνης, που εμφανίζει διαρκές εμπορικό πλεόνασμα και της οποίας η βραχυπρόθεσμη ανάπτυξη εξαρτάται από ευνοϊκή ισοτιμία, το τίμημα είναι υψηλό. Υπερβολικά υψηλό, σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ.

«Μπορώ να σας πω ότι αν το ευρώ φτάσει τα 1,20 δολάρια, οι Ευρωπαίοι θα αρχίσουν να διαμαρτύρονται ότι είναι υπερβολικά ισχυρό· είναι μια εξαγωγική οικονομία, οπότε ας δούμε τι θα γίνει», δήλωσε τον Ιούλιο στο CNBC. «Πρέπει να προσέχουν τι εύχονται».