«Αν βγάλουμε 100 πέσος (περίπου 5 δολάρια), είναι θαύμα», λέει ο γιος της, Γκουστάβο, με πικρό χαμόγελο στον Guardian. Παρ’ όλα αυτά, η Γκλόρια αισθάνεται ευγνώμων. Ο λόγος; Μια κρατική βοήθεια 6.200 πέσος (330 δολάρια) που λαμβάνει κάθε δίμηνο χάρη σε ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε η κυβέρνηση του Αντρές Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ.

«Ο Θεός να έχει καλά τον Λόπες Ομπραδόρ», λέει με συγκίνηση. «Χωρίς αυτόν, δεν ξέρω αν θα είχαμε καν να φάμε.»

Ιστορική μείωση της φτώχειας

Ο Άμλο, όπως είναι ευρέως γνωστός, εξελέγη το 2018 με κεντρικό σύνθημα την καταπολέμηση της διαφθοράς και της κοινωνικής ανισότητας. Έξι χρόνια αργότερα, μια επίσημη στατιστική έκθεση αποτυπώνει έναν εντυπωσιακό απολογισμό: η φτώχεια μειώθηκε κατά σχεδόν 26%, με 13,4 εκατομμύρια πολίτες να ξεφεύγουν από το όριο επιβίωσης.

Η ακραία φτώχεια σημείωσε επίσης πτώση – αν και πιο συγκρατημένη – από 9 σε 7 εκατομμύρια ανθρώπους.

Η διάδοχός του στην προεδρία και πολιτική του σύμμαχος, Κλαούντια Σέινμπαουμ, δεν έκρυψε την ικανοποίησή της:
«Η φράση “Πρώτα οι φτωχοί” δεν είναι απλώς σύνθημα. Είναι πλέον πραγματικότητα στο Μεξικό.»

Ο ρόλος του κατώτατου μισθού και των επιδομάτων

Καταλυτικό ρόλο στη μείωση της φτώχειας φαίνεται πως έπαιξε η τριπλασιασμένη αύξηση του κατώτατου μισθού – από 88 σε 278 πέσος ημερησίως. Όπως εξηγεί η οικονομολόγος Βαλέρια Μόι, η αύξηση αυτή συμπαρέσυρε και τα εισοδήματα σε άλλους τομείς, ακόμα και στην άτυπη οικονομία.

«Όταν αυξάνεται ο κατώτατος, αυξάνονται και άλλοι μισθοί. Κυκλοφορεί περισσότερο χρήμα», σχολιάζει.

Από την άλλη, η αναλύτρια δημόσιας πολιτικής Βίρι Ρίος το θέτει πιο κατηγορηματικά:
«Ο κατώτατος μισθός ήταν κάτω από το επίπεδο διαβίωσης. Τώρα 13,4 εκατομμύρια οικογένειες μπορούν να ζουν αξιοπρεπώς. Είναι ιστορικό επίτευγμα.»

Παράλληλα, η κυβέρνηση Άμλο εισήγαγε και ενίσχυσε άμεσες χρηματικές μεταφορές σε ηλικιωμένους, αγρότες και νέους. Το πρόγραμμα έγινε καθολικό, ανεξαρτήτως εισοδήματος – μια επιλογή που δίχασε.

Ο πρώην επικεφαλής του CONEVAL, Γκονσάλο Ερνάντεζ Λικόνα, εκφράζει έντονες επιφυλάξεις:
«Χάσαμε την εστίαση στους πιο φτωχούς. Τα κονδύλια αυξήθηκαν, αλλά μοιράζονται πιο άδικα.»

Η Ρίος απαντά: «Το πρόβλημα δεν είναι η καθολικότητα, αλλά το ότι η κυβέρνηση δεν φρόντισε να φτάσουν τα χρήματα σε όλους, ειδικά στους πιο απομονωμένους.»

Η σκιά της υγειονομικής κρίσης

Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν είναι όλα θετικά. Η ίδια έκθεση αποκάλυψε πως ο αριθμός των πολιτών χωρίς πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας υπερδιπλασιάστηκε, φτάνοντας τα 44 εκατομμύρια το 2024 – από 20 εκατομμύρια το 2018.

Για ανθρώπους όπως η Γκλόρια Παλάθιος, αυτή η πραγματικότητα είναι εφιαλτική.

«Τα φάρμακα είναι τόσο ακριβά», λέει. «Και δεν έχω τίποτα.»

Η Ρίος ήταν αιχμηρή:
«Το μεγαλύτερο χρέος του μεξικανικού κράτους είναι η υγεία. Οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία αντιστοιχούν σε χώρες της υποσαχάριας Αφρικής.»

Η πρόεδρος Σέινμπαουμ αναγνώρισε πως παρά τα βήματα προόδου, ο αγώνας συνεχίζεται.

«Με το 30% του πληθυσμού να ζει ακόμη σε φτώχεια, έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά μας», δήλωσε.

Η προεδρία του Άμλο άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στο κοινωνικό κράτος του Μεξικού. Για πολλούς, ήταν σανίδα σωτηρίας. Για άλλους, μια ευκαιρία που δεν έφτασε ποτέ. Το μέλλον θα δείξει αν η νέα ηγεσία μπορεί να διατηρήσει τα κεκτημένα και να κλείσει τα κενά.