Οι κουβανικές αρχές έχουν αρχίσει πλέον να προετοιμάζουν δημόσια τον πληθυσμό για το ενδεχόμενο στρατιωτικής επίθεσης, ενώ δημόσιες υπηρεσίες και κρατικοί οργανισμοί εκπονούν σχέδια έκτακτης ανάγκης. Σε μια κοινωνία ήδη εξαντλημένη από τη χρόνια κρίση, η αίσθηση ότι επίκειται μια σοβαρή εξέλιξη εξαπλώνεται ολοένα και περισσότερο.
Το μήνυμα της Ουάσιγκτον
Η επίσκεψη του Ράτκλιφ, σύμφωνα με δημοσιεύματα του CNN, προκάλεσε έντονη ανησυχία στην Αβάνα. Για το κουβανικό καθεστώς, η CIA παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με σκοτεινά κεφάλαια της κοινής ιστορίας των δύο χωρών, όπως οι απόπειρες εξόντωσης του Φιντέλ Κάστρο και η αποτυχημένη εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων. Οι εικόνες που δημοσιοποίησε η ίδια η αμερικανική υπηρεσία πληροφοριών —με σκοτεινές αίθουσες συσκέψεων, βαριές κουρτίνες και πράκτορες με καλυμμένα χαρακτηριστικά— ερμηνεύτηκαν ως ένα σαφές πολιτικό μήνυμα.
Η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να σηματοδοτεί το τέλος της περιόδου περιορισμένης προσέγγισης με την Αβάνα και την έναρξη μιας πιο επιθετικής στρατηγικής πίεσης. Αμερικανοί αξιωματούχοι κατηγορούν την Κούβα ότι φιλοξενεί ρωσικές και κινεζικές εγκαταστάσεις παρακολούθησης, λειτουργώντας ως γεωπολιτικό εργαλείο απέναντι στα αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή. Η κουβανική κυβέρνηση, αντίθετα, υποστηρίζει ότι δεν αποτελεί απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες και κατηγορεί την Ουάσιγκτον ότι οδηγεί τη χώρα σε οικονομική ασφυξία μέσω των κυρώσεων.
Η Κούβα εκπαιδεύεται ξανά για πόλεμο
Παράλληλα, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης στην Κούβα προβάλλουν διαρκώς εικόνες στρατιωτικής εκπαίδευσης πολιτών. Άνδρες και γυναίκες συμμετέχουν σε ασκήσεις ανταρτοπολέμου, κρατώντας παλιά σοβιετικά όπλα, στο πλαίσιο του δόγματος του «πολέμου όλου του λαού» που είχε διαμορφώσει ο Φιντέλ Κάστρο. Το καθεστώς επιδιώκει να δείξει ότι, ακόμη και με περιορισμένα μέσα, παραμένει αποφασισμένο να αντισταθεί σε οποιαδήποτε εξωτερική απειλή. Ενδεικτικές είναι οι εικόνες στρατιωτών που μεταφέρουν αντιαεροπορικά πυροβόλα με τη βοήθεια βοδιών, κάτι που αποτυπώνει τόσο τις τεράστιες ελλείψεις εξοπλισμού όσο και τη συμβολική επιμονή της επανάστασης να μη λυγίσει.
Ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ ενίσχυσε το πολεμικό κλίμα με δηλώσεις κατά την Πρωτομαγιά, τονίζοντας πως οι Κουβανοί είναι διατεθειμένοι να θυσιαστούν για την υπεράσπιση της επανάστασης.
Πίσω όμως από τη γεωπολιτική ένταση βρίσκεται μια κοινωνία στα όρια της αντοχής της. Οι πολύωρες διακοπές ρεύματος έχουν παραλύσει την καθημερινότητα, τα νοσοκομεία αντιμετωπίζουν ελλείψεις βασικών φαρμάκων, τρόφιμα καταστρέφονται λόγω της έλλειψης ηλεκτροδότησης και οι δρόμοι της Αβάνας γεμίζουν σκουπίδια. Οι αμερικανικοί περιορισμοί στις εισαγωγές πετρελαίου και οι κυρώσεις σε εταιρείες που συνεργάζονται με την Κούβα έχουν επιδεινώσει ακόμη περισσότερο την κατάσταση, περιορίζοντας δραστικά τις προμήθειες και τις μεταφορές προς το νησί.
Η ανησυχία στο «κόκκινο»
Η απόγνωση πολλών πολιτών είναι πλέον τόσο μεγάλη, ώστε ορισμένοι θεωρούν ακόμη και το ενδεχόμενο σύγκρουσης λιγότερο τρομακτικό από τη σημερινή πραγματικότητα. Σε πρόσφατες κινητοποιήσεις για τις διακοπές ρεύματος, κάτοικοι της Αβάνας διαμαρτύρονταν επί ώρες χτυπώντας κατσαρόλες στους δρόμους, εκφράζοντας την οργή και την απελπισία τους για τις συνθήκες διαβίωσης.
Την ίδια στιγμή, αναλυτές και ιστορικοί προειδοποιούν ότι μια πιθανή κατάρρευση του καθεστώτος θα μπορούσε να οδηγήσει σε βίαιες συγκρούσεις και κύματα αντεκδίκησης. Οι μνήμες του Ψυχρού Πολέμου επιστρέφουν έτσι όχι ως ιστορική ανάμνηση, αλλά ως καθημερινός φόβος για πολλούς Κουβανούς. Παρότι η Ουάσιγκτον δεν κάνει επίσημα λόγο για στρατιωτική επέμβαση, στην Αβάνα όλο και περισσότεροι πολίτες ζουν σαν να πλησιάζει μια μεγάλη καταιγίδα — μόνο που, όπως λένε σκωπτικά κάποιοι κάτοικοι, η χώρα έχει ήδη ξεμείνει σχεδόν από τα πάντα.
