Η σύλληψη, η οποία διατάχθηκε από τον δικαστή του Ανώτατου Δικαστηρίου Αλεξάντρ ντε Μοράες, ακολούθησε την καταδίκη του για απόπειρα πραξικοπήματος μετά την ήττα του στις εκλογές του 2022.
Ο Μοράες διέταξε τη σύλληψη, αφού ο μεγαλύτερος γιος του Μπολσονάρο, ο γερουσιαστής Φλάβιο Μπολσονάρο, κάλεσε τους υποστηρικτές να συγκεντρωθούν έξω από την κατοικία όπου ο πρώην πρόεδρος τελούσε υπό κατ’ οίκον περιορισμό.
Σύμφωνα με τη σχετική απόφαση του Μοράες, οι Αρχές έκριναν ότι υπήρχε σοβαρή πιθανότητα να επιδιώξει άσυλο σε ξένη πρεσβεία εν μέσω του «χάους» που θα προκαλούσε η διαμαρτυρία.
Υπενθυμίζεται ότι ο Μπολσονάρο είχε καταδικαστεί τον Σεπτέμβριο σε 27 χρόνια και τρεις μήνες φυλάκιση για την απόπειρα πραξικοπήματος μετά την ήττα του από τον πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα.
Μετά την απόφαση, ο πρώην πρόεδρος της χώρας – που από τον Αύγουστο βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό – μεταφέρθηκε σε προληπτική κράτηση στα κεντρικά της Ομοσπονδιακής Αστυνομίας.
Προηγουμένως του είχε επιβληθεί ηλεκτρονικό βραχιολάκι, και οι υποψίες για παραβίασή του ενίσχυσαν τους φόβους διαφυγής.
Η κράτησή του θέτει σε κίνδυνο την υγεία του, υποστηρίζουν οι δικηγόροι του
Ο εκπρόσωπός του, Φάμπιο Γουαϊνγκάρτεν, αρνήθηκε τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι η συσκευή «λειτουργεί κανονικά». Είχε, επίσης, απορρίψει ισχυρισμούς ότι ο Μπολσονάρο εξετάζει το ενδεχόμενο να ζητήσει άσυλο στην Αργεντινή.
Οι δικηγόροι του δήλωσαν ότι ο πρώην πρόεδρος συνελήφθη ενώ βρισκόταν στο σπίτι του, φορώντας το βραχιολάκι και τελώντας σε επιτήρηση, υποστηρίζοντας ότι η κράτησή του θέτει σε κίνδυνο την υγεία του. Σκοπεύουν να προσφύγουν κατά της απόφασης.
Η αμερικανική πρεσβεία – που αναφέρθηκε στην εντολή ως πιθανός προορισμός διαφυγής – δεν έχει προβεί σε κάποιο επίσημο σχόλιο, ενώ η πρεσβεία της Αργεντινής αρνήθηκε να τοποθετηθεί.
Επίκειται συνεδρίαση της επιτροπής δικαστών
Λίγο μετά τη σύλληψή του, ο δικαστής Μοράες απέρριψε ξεχωριστό αίτημα του Μπολσονάρο να εκτίσει ολόκληρη την ποινή του σε κατ’ οίκον περιορισμό. Η επιτροπή των δικαστών αναμένεται να συνεδριάσει τη Δευτέρα (24/11), για να αποφασίσει αν θα εγκρίνει την εντολή, λαμβάνοντας υπόψη και την ηλικία και την υγεία του.
Το χρονικό της ανόδου και της πτώσης του Μπολσονάρο
Πάντως, η σημερινή του σύλληψη σηματοδοτεί ένα νέο νέο πλήγμα στην θεαματική πτώση του πρώην λοχαγού του στρατού, ο οποίος από τα έδρανα του Κογκρέσου ανέβηκε στην προεδρία, εκμεταλλευόμενος το αντισυστημικό «κύμα» του 2018.
Το γεγονός αυτό συμπίπτει με την άνοδο του αριστερού Λούλα, ο οποίος επωφελείται πολιτικά από τις πρόσφατες αποφάσεις του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, που μείωσε τους δασμούς σε βραζιλιάνικα προϊόντα για να βοηθήσει στη σταθεροποίηση των διμερών σχέσεων.
Η υπόθεση προήλθε από την έρευνα για τα γεγονότα της 8ης Ιανουαρίου 2023, όταν χιλιάδες υποστηρικτές του Μπολσονάρο εισέβαλαν σε ομοσπονδιακά κτήρια στη Μπραζίλια, ζητώντας την ανατροπή του Λούλα μια εβδομάδα μετά την ορκωμοσία του.
Οι εισαγγελείς κατηγόρησαν αργότερα τον Μπολσονάρο και επτά συνεργάτες του (στρατιωτικούς και πρώην υπουργούς) για συνωμοσία με σχέδια που περιλάμβαναν ακόμη και δολοφονίες του Λούλα, του αντιπροέδρου και του Μοράες.
Πριν από τη δική του σύλληψη, πραγματοποιήθηκαν μαζικές συγκεντρώσεις υποστηρικτών του Λούλα υπέρ του ηγέτη της Αριστεράς, που είχε φυλακιστεί το 2017 και αργότερα αποφυλακίστηκε, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή του και την ήττα του Μπολσονάρο.
Η παρέμβαση Τραμπ
Η δίκη του Μπολσονάρο προκάλεσε επιδείνωση των σχέσεων ΗΠΑ–Βραζιλίας, καθώς ο Τραμπ επέβαλε 50% δασμούς σε σειρά βραζιλιάνικων προϊόντων για να πιέσει τη δικαιοσύνη. Ακολούθησαν κυρώσεις και περιορισμοί στη χορήγηση βίζας σε αξιωματούχους και μέλη οικογενειών.
Η πίεση εντάθηκε μετά τη μετακόμιση του γιου του Μπολσονάρο, Εντουάρντο, στις ΗΠΑ με στόχο την άσκηση lobbying. Παρ’ όλα αυτά, η κίνηση ενίσχυσε τη θέση του Λούλα, που τον Οκτώβριο κατέγραψε την υψηλότερη δημοφιλία μεταξύ των προέδρων της Νότιας Αμερικής.
Το ενδιαφέρον του Τραμπ φαίνεται να μειώθηκε μετά την καταδίκη του Μπολσονάρο, και οι δύο χώρες επιδιώκουν πλέον αποκατάσταση των σχέσεων τους. Ο Τραμπ και ο Λούλα δεν συζήτησαν το θέμα σε τηλεφωνική επικοινωνία τον Οκτώβριο, ενώ σε συνάντηση στη Μαλαισία ο Λούλα δήλωσε πως προσδοκά λύση στη διαμάχη των δασμών.
Ο Τραμπ υπέγραψε πρόσφατα διάταγμα που εξαιρεί δεκάδες βραζιλιάνικα τρόφιμα (π.χ. καφές και βόειο κρέας) από τις αυξήσεις δασμών, διατηρώντας πολλές βασικές εξαγωγές της Βραζιλίας προστατευμένες.
Σε αδιέξοδο η Δεξιά της Βραζιλίας
Τα νομικά προβλήματα του Μπολσονάρο περιπλέκουν και την προσπάθεια της βραζιλιάνικης δεξιάς να βρει υποψήφιο για τις προεδρικές εκλογές του 2026. Ο ίδιος επιμένει ότι θέλει να είναι ξανά υποψήφιος, παρά την καταδίκη και την οκταετή απαγόρευση άσκησης δημόσιου αξιώματος.
Ως πιθανοί διάδοχοι θεωρούνται ο κυβερνήτης του Σάο Πάολο Ταρσίσιο ντε Φρέιτας και μέλη της οικογένειας Μπολσονάρο, συμπεριλαμβανομένης της συζύγου του Μισέλ, η οποία δήλωσε: «Δεν θα τον αφήσω να εγκαταλείψει τον σκοπό που του ανέθεσε ο Κύριος. Θα συνεχίσουμε να προσευχόμαστε».
