Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, δήλωσε την Πέμπτη στις Βρυξέλλες ότι η αλλαγή στάσης του Τραμπ δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να επανέλθει η συμφωνία προς συζήτηση και ψήφιση, σημειώνοντας ότι ακόμη και μέσα στις επόμενες ημέρες θα μπορούσε να διεξαχθεί μια πρώτη, προκαταρκτική ψηφοφορία. Η έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί το τελευταίο θεσμικό βήμα που απαιτείται για την πλήρη ενεργοποίηση της συμφωνίας από την πλευρά της ΕΕ.
Από την αναστολή στην επαναφορά
Υπενθυμίζεται ότι μόλις την Τετάρτη οι ευρωβουλευτές είχαν αποφασίσει την επ’ αόριστον αναστολή της διαδικασίας επικύρωσης, επικαλούμενοι τις απειλές του Λευκού Οίκου για την επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκούς συμμάχους που αντιδρούσαν στα σχέδια της Ουάσιγκτον για τη Γροιλανδία. Λίγες ώρες αργότερα, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να αποκλιμακώσει την ένταση, δηλώνοντας ότι δεν θα προχωρήσει τελικά στην εφαρμογή των μέτρων, τα οποία επρόκειτο να τεθούν σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου.
«Η εξέλιξη αυτή μας επιτρέπει να επανεκκινήσουμε τις εσωτερικές μας συζητήσεις για τη συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ, οι οποίες είχαν παγώσει», δήλωσε η Ρομπέρτα Μέτσολα, λίγο πριν από την έκτακτη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ, προσθέτοντας ότι θα προωθήσει το ζήτημα σε συνεργασία με τους συναδέλφους της.
Αντιδράσεις και αμφιλεγόμενοι όροι
Η εμπορική συμφωνία είχε ολοκληρωθεί τον Ιούλιο και εφαρμόστηκε μερικώς, ωστόσο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Πολλοί επικριτές επισημαίνουν ότι η ΕΕ συμφώνησε στην κατάργηση σχεδόν όλων των δασμών στα αμερικανικά προϊόντα, ενώ αποδέχθηκε δασμούς 15% στις περισσότερες ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ και 50% σε προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου.
Η αντιπαράθεση για τη Γροιλανδία επιβάρυνε περαιτέρω το κλίμα, οδηγώντας τις διατλαντικές σχέσεις σε ένα από τα χαμηλότερα σημεία των τελευταίων ετών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε φτάσει στο σημείο να εξετάζει την ενεργοποίηση του λεγόμενου «εργαλείου κατά του εξαναγκασμού», ενός μηχανισμού που έχει σχεδιαστεί για περιπτώσεις όπου τρίτες χώρες χρησιμοποιούν το εμπόριο ως μέσο πολιτικής πίεσης.
Το πλαίσιο για τη Γροιλανδία και ο ρόλος του ΝΑΤΟ
Η υπαναχώρηση του Τραμπ ήρθε μετά από συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός. Σύμφωνα με πληροφορίες, το πλαίσιο συζήτησης για τη Γροιλανδία περιλαμβάνει ενισχυμένη παρουσία του ΝΑΤΟ, ανάπτυξη αμερικανικών πυραυλικών συστημάτων και δικαιώματα εξόρυξης, με στόχο τον περιορισμό της κινεζικής επιρροής στην περιοχή.
«Η προστασία της Αρκτικής και ειδικότερα της Γροιλανδίας απαιτεί περισσότερη προσοχή και επενδύσεις, καθώς οι θαλάσσιες οδοί ανοίγουν λόγω της κλιματικής αλλαγής», ανέφερε ο Ρούτε σε συνέντευξή του.
Προειδοποιήσεις από το Ευρωκοινοβούλιο
Παρά τη μερική αποκλιμάκωση, ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και εισηγητής της συμφωνίας, Μπέρντ Λάνγκε, προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να καλλιεργείται εφησυχασμός. Όπως σημείωσε, «η επόμενη απειλή είναι θέμα χρόνου», υπογραμμίζοντας την ανάγκη για περισσότερη σαφήνεια γύρω από τις συμφωνίες που αφορούν τη Γροιλανδία, προτού ληφθούν οριστικές αποφάσεις για την πορεία της εμπορικής συμφωνίας.
Η επιτροπή αναμένεται να συζητήσει τα επόμενα βήματα τη Δευτέρα, σε ένα περιβάλλον όπου η συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές αντιστάσεις, τόσο λόγω των δασμών στα μέταλλα όσο και εξαιτίας των αμερικανικών αιτημάτων για αλλαγές στους ευρωπαϊκούς κανόνες για την τεχνολογία.
