Παρότι είναι σε μεγάλο βαθμό πρόθυμες να προσαρμοστούν στον Τραμπ και να συμβάλουν στη διατήρηση της εκεχειρίας, διατρέχουν τον κίνδυνο να στηρίξουν μια διαδικασία που θα μπορούσε να κλείσει κάθε προοπτική δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους. Αν τα αραβικά και ευρωπαϊκά κράτη δεν δράσουν, κινδυνεύουν να επιτρέψουν τη μετατροπή της Παλαιστίνης στο όνειρο της ισραηλινής Δεξιάς.
Οι κίνδυνοι του ειρηνευτικού σχεδίου του Τραμπ για τη Γάζα
Το 1993, οι Συμφωνίες του Όσλο χαιρετίστηκαν ως ιστορική τομή και παρουσιάστηκαν ως μια διαδικασία που θα ενίσχυε την ασφάλεια του Ισραήλ και θα άνοιγε μια διαπραγματευτική οδό προς την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση.
Αντί γι’ αυτό, δημιούργησαν ένα σύστημα περιορισμένης παλαιστινιακής αυτοδιοίκησης που ανέστειλε την πρόοδο προς την κρατική υπόσταση, αναβάλλοντας όλα τα βασικά ζητήματα και αφήνοντας το Ισραήλ να ελέγχει τα σύνορα, την ασφάλεια και την επικράτεια. Οι Συμφωνίες αποδυνάμωσαν επίσης την παλαιστινιακή ενότητα, θεσμοθετώντας μια κατακερματισμένη διοικητική δομή στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα, η οποία βάθυνε τον πολιτικό διχασμό αντί να εδραιώσει ένα ενιαίο εθνικό σχέδιο.
Το «Ολοκληρωμένο Σχέδιο για τον Τερματισμό της Σύγκρουσης στη Γάζα» του Προέδρου Τραμπ, το οποίο εγκρίθηκε με το Ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, κινδυνεύει να επαναλάβει τα ίδια λάθη.
Πρώτον, σύμφωνα με το chathamhouse.org, το πλαίσιο θέτει τη Γάζα υπό ένα πολυεπίπεδο σύστημα εξωτερικής διακυβέρνησης, που δημιουργήθηκε με ελάχιστη παλαιστινιακή συμμετοχή.
Σύμφωνα με το σχέδιο, η εξουσία συγκεντρώνεται στο Συμβούλιο Ειρήνης (BoP), υπό την προεδρία του ίδιου του Τραμπ. Η εξουσία αυτή θα ασκείται μέσω του Εκτελεστικού Συμβουλίου της Γάζας (Gaza Executive Board – GEB), στο οποίο δεν συμμετέχουν ούτε Παλαιστίνιοι ούτε Ισραηλινοί, ενώ μια προσωρινή Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης (International Stabilization Force – ISF), αποτελούμενη από πολυεθνικά στρατεύματα, θα παρέχει ασφάλεια.
Το σχέδιο προβλέπει επίσης τη σύσταση ενός τεχνοκρατικού και αποπολιτικοποιημένου παλαιστινιακού οργάνου, της Εθνικής Επιτροπής για τη Διοίκηση της Γάζας (National Committee for the Administration of Gaza – NCAG). Ωστόσο, η σύνθεση της 15μελούς επιτροπής, αν και συμφωνήθηκε από παλαιστινιακές παρατάξεις, συμπεριλαμβανομένων της Φατάχ και της Χαμάς, ελέγχθηκε από το Ισραήλ υπό αμερικανική εποπτεία. Ουσιαστικά, πρόκειται για ένα όργανο επιλεγμένο και εγκεκριμένο από εξωτερικούς παράγοντες, με ελάχιστη, αν όχι μηδενική, πραγματική εξουσία για τους Παλαιστινίους.
Δεύτερον, η στενή εστίαση του Ψηφίσματος 2803 αποκλειστικά στη Γάζα ενέχει τον κίνδυνο να αποκόψει τον θύλακα από τους εναπομείναντες πολιτικούς και οικονομικούς δεσμούς του με τη Δυτική Όχθη και να κλείσει κάθε οδό προς την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση.
Το ίδιο το ψήφισμα αντιμετωπίζει την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση ως υπό όρους προοπτική, σημειώνοντας ότι μια «πορεία προς την αυτοδιάθεση και την κρατική υπόσταση» μπορεί να αναδυθεί μόνο εάν επιτευχθούν οι στόχοι που περιλαμβάνονται στο σχέδιο.
Η αναφορά στην κρατική υπόσταση αποτελεί παραχώρηση από τις ΗΠΑ, οι οποίες ιστορικά αντιτίθενται στη συμπερίληψή της. Ωστόσο, το Ψήφισμα 2803 δεν δεσμεύει τον ΟΗΕ ή τη διεθνή κοινότητα για τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους και, αντίθετα, θεσμοθετεί και νομιμοποιεί τον πλήρη διαχωρισμό της Γάζας από τη Δυτική Όχθη τουλάχιστον έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027.
Δύο Γάζες
Το σχέδιο «New Gaza» που παρουσίασε ο Jared Kushner στο Νταβός τον περασμένο μήνα αναδιαμορφώνει ολόκληρο τον θύλακα ως ένα έργο αστικής ανάπλασης ακινήτων. Διαιρεί τη Γάζα σε καθορισμένες ζώνες που αντικαθιστούν τις υπάρχουσες γειτονιές και θυμίζουν σύγχρονες πόλεις του Κόλπου, όπως το Dubai.
Το σχέδιο αντιμετωπίζει τη Γάζα ως κενό παραθαλάσσιο ακίνητο και όχι ως τμήμα ενός παλαιστινιακού κράτους. Διαμορφώθηκε χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με τους Παλαιστινίους και δίνει προτεραιότητα στην ανάπτυξη οικονομικών ζωνών έναντι των αναγκών και των δικαιωμάτων του πληθυσμού της Γάζας.
Υποστηρικτές του σχεδίου, όπως ο Κούσνερ, το παρουσιάζουν ως ευκαιρία για μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη, αν και προηγούμενες προσεγγίσεις «πρώτα η οικονομία» για την επίλυση της σύγκρουσης — που υποστηρίχθηκαν και από τον Tony Blair — έχουν αποτύχει στο παρελθόν.
Η ανοικοδόμηση αναμένεται να ξεκινήσει με τη «New Rafah», στο τμήμα της Γάζας που ελέγχεται από τον ισραηλινό στρατό. Εν τω μεταξύ, πολλοί φοβούνται ότι αρχικά θα υπάρξει ελάχιστη ανοικοδόμηση στις περιοχές που δεν ελέγχονται άμεσα από το Ισραήλ, όπου ζει η πλειονότητα των Παλαιστινίων.
Αυτό θα οδηγήσει ουσιαστικά σε δύο Γάζες. Η μία θα είναι ένας κατοικήσιμος αλλά «αποστειρωμένος» θύλακας, αφοπλισμένος, αποπολιτικοποιημένος και υπό αυστηρή επιτήρηση. Πιθανότατα θα διοικείται από έναν Παλαιστίνιο κυβερνήτη που μπορεί να συνεργάζεται με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, όπως ο πρώην υπουργός και σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Μοχάμεντ Νταχλάν. Η άλλη, εκτός των ανακατασκευασμένων περιοχών, θα είναι αποκομμένη, περιθωριοποιημένη και ασταθής, χωρίς όμως να αποτελεί πραγματική απειλή για το Ισραήλ.
Αυτό θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μια νέα φάση εκτοπισμού και αποστέρησης για τους Παλαιστινίους, τροφοδοτώντας πιθανότατα ένα νέο κύμα αντιϊσραηλινού αισθήματος όχι μόνο μεταξύ των Παλαιστινίων αλλά και στον ευρύτερο πληθυσμό της Μέσης Ανατολής.
Προσάρτηση της Δυτικής Όχθης
Εν τω μεταξύ, το ισραηλινό συμβούλιο ασφαλείας στις 8 Φεβρουαρίου ενέκρινε ένα εκτεταμένο σύνολο μέτρων που διευρύνουν την ισραηλινή εξουσία στη Δυτική Όχθη, επιταχύνουν την ανάπτυξη των εποικισμών και αίρουν νομικούς περιορισμούς στην κατάσχεση γης. Ανακοινώνοντας τις αποφάσεις, ο ακροδεξιός υπουργός Οικονομικών Bezalel Smotrich δήλωσε ότι «θα συνεχίσουμε να θάβουμε την ιδέα ενός παλαιστινιακού κράτους».
Η de facto προσάρτηση της Δυτικής Όχθης επιταχύνεται πλέον ανοιχτά και οι καταδίκες της διεθνούς κοινότητας ηχούν κενές. Παρότι η κυβέρνηση Τραμπ έχει εκφράσει την αντίθεσή της στην προσάρτηση, το Ισραήλ πιθανότατα θα προχωρήσει, εκτός εάν αντιμετωπίσει υψηλό κόστος για κάτι τέτοιο.
