Με τις εξαγωγές αργού πετρελαίου από τα ιρανικά λιμάνια να έχουν ουσιαστικά σταματήσει, η χώρα θα στερηθεί ένα μεγάλο μέρος των εσόδων της από το πετρέλαιο. Θα μπορούσε επίσης να αναγκαστεί μέσα σε λίγες εβδομάδες να αρχίσει να κλείνει πετρελαιοπηγές, καθώς θα εξαντλείται ο αποθηκευτικός χώρος — μια δαπανηρή και επιζήμια εξέλιξη που θα μπορούσε να επηρεάσει την παραγωγή για χρόνια.

Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν την Πέμπτη ότι ο αποκλεισμός, που αρχικά επικεντρωνόταν σε πλοία που κατευθύνονταν προς ή από ιρανικά λιμάνια, θα επεκταθεί ώστε να καλύψει όλα τα λεγόμενα πλοία «σκιώδους στόλου» που εξυπηρετούν τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν. Το Πεντάγωνο ανέφερε ότι είναι έτοιμο να επιβιβάζεται σε αυτά τα πλοία οπουδήποτε στον κόσμο.

Η διεύρυνση της επιχείρησης φαίνεται να έχει σχεδιαστεί για να επιταχύνει τον αντίκτυπο στο Ιράν, καθώς αυξάνεται η πίεση προς τον Πρόεδρο Τραμπ να τερματίσει την κατάσταση και ενώ διαμεσολαβητές προσπαθούν να φέρουν τις δύο πλευρές ξανά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Πέρα από τις επιπτώσεις στο πετρέλαιο, ο διευρυμένος αποκλεισμός θα μπορούσε να επιτρέψει στις ΗΠΑ να ελέγχουν πλοία που μεταφέρουν υλικά απαραίτητα για την οικονομία ή την πολεμική προσπάθεια του Ιράν.

Ουσιαστικά, ο Τραμπ, ο οποίος δεν κατάφερε να αναγκάσει το Ιράν να ανοίξει το Στενό του Ορμούζ μέσω στρατιωτικής σύγκρουσης, ποντάρει τώρα σε μια οικονομική επίθεση για να επιτύχει τον στόχο.

Μέσα σε μόλις δύο έως τρεις εβδομάδες, το Ιράν θα μπορούσε να φτάσει σε ένα σημείο που στη βιομηχανία ονομάζεται «tank tops» — δηλαδή να ξεμείνει από χώρο αποθήκευσης για το πετρέλαιο που αντλεί — σύμφωνα με τις εταιρείες Vortexa, Kpler και Energy Aspects.

Τα δεδομένα για το ακριβές μέγεθος των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων της Τεχεράνης δεν είναι σαφή, και άλλοι αναλυτές εκτιμούν ότι το Ιράν ίσως διαθέτει μεγαλύτερη ευελιξία.

Η αντίδραση του Ιράν

Η αντίδραση του Ιράν στον αποκλεισμό μέχρι στιγμής είναι συγκρατημένη. Είναι πιθανό η Τεχεράνη να θεωρεί ότι μπορεί να αντέξει τον οικονομικό πόνο μιας παρατεταμένης διακοπής των εξαγωγών, όπως άντεξε και τη στρατιωτική πίεση και τις δολοφονίες κορυφαίων ηγετών της.

Μεταξύ των επιλογών της είναι η επανέναρξη εχθροπραξιών ή η υλοποίηση απειλών για ενεργοποίηση των Χούθι στην Υεμένη ώστε να μπλοκάρουν το Στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ στην Ερυθρά Θάλασσα — έναν σημαντικό διάδρομο για το σαουδαραβικό πετρέλαιο. Θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει ένταση στέλνοντας πετρελαιοφόρα μέσω του στενού.

«Είναι δύσκολο να δει κανείς πώς το Ιράν μπορεί να αντέξει οικονομικά αυτό», δήλωσε ο Μαξ Μέιζλις, πρώην αξιωματούχος κυρώσεων των ΗΠΑ.

Στο πλαίσιο αυτού που η κυβέρνηση αποκαλεί «Οικονομική Οργή», το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι δεν θα ανανεώσει μια προσωρινή άδεια για την πώληση ιρανικού πετρελαίου που λήγει την Κυριακή.

Παράλληλα, στοχοποίησε ένα παράνομο δίκτυο λαθρεμπορίου πετρελαίου που συνδέεται με την ιρανική ελίτ, επιβάλλοντας κυρώσεις σε περισσότερα από δύο δωδεκάδες άτομα, εταιρείες και πλοία, ενώ απείλησε και διεθνείς τράπεζες που βοηθούν την Τεχεράνη.

Ο αποκλεισμός των ΗΠΑ ισχύει για «όλα τα πλοία, ανεξαρτήτως εθνικότητας, που κατευθύνονται προς ή από ιρανικά λιμάνια», δήλωσε ο στρατηγός Νταν Κέιν. Η επιχείρηση θα στοχεύει επίσης πλοία με ιρανική σημαία ή όσα παρέχουν υλική υποστήριξη στο Ιράν.

Η ελπίδα της αμερικανικής κυβέρνησης είναι ότι η πίεση στον πετρελαϊκό τομέα του Ιράν θα αυξάνεται όσο διαρκεί ο αποκλεισμός.

Ωστόσο, ένα καταστροφικό πλήγμα δεν είναι εγγυημένο, καθώς το καθεστώς διαθέτει «μαξιλάρια» αντοχής και μακρά εμπειρία στην αντιμετώπιση οικονομικών πιέσεων.

Δεξαμενόπλοια που καταφέρνουν να περάσουν τον αποκλεισμό μπορούν ακόμη να φορτωθούν, ακόμη κι αν παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, παρατείνοντας τον χρόνο μέχρι την πλήρη εξάντληση αποθηκευτικού χώρου.

Το Ιράν διαθέτει επίσης περίπου 160 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ήδη φορτωμένα σε πλοία στη θάλασσα, επιτρέποντάς του να συνεχίσει τις πωλήσεις για κάποιο διάστημα.

Η παραγωγή πετρελαίου του Ιράν έχει αποδειχθεί ανθεκτική, ενώ οι εξαγωγές του παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.

Η κατάσταση αυτή, σύμφωνα με αναλυτές, αποτελεί «τη βασική ασυμμετρία της κρίσης»: το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ έπληξε περισσότερο τους παραγωγούς του Κόλπου που εξαρτώνται από κανονικές ναυτιλιακές οδούς, ενώ λιγότερο το Ιράν, το οποίο έχει ήδη στραφεί σε εναλλακτικά, «σκιώδη» δίκτυα εμπορίου.

Ωστόσο, ο αμερικανικός αποκλεισμός απειλεί πλέον να αφαιρέσει αυτό το πλεονέκτημα από την Τεχεράνη.

Αν οι αποθήκες γεμίσουν, το Ιράν θα αναγκαστεί να διακόψει τη λειτουργία ενεργών πετρελαιοπηγών — μια δραστική ενέργεια που ενέχει κίνδυνο μόνιμης ζημιάς στις υποδομές.

Παρά τις κυρώσεις, το Ιράν έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι μπορεί να συνεχίσει την παραγωγή και εξαγωγή πετρελαίου, βρίσκοντας αγοραστές όπως η Κίνα και χρησιμοποιώντας «σκιώδη» δίκτυα μεταφοράς.

Ωστόσο, αν ο αποκλεισμός αποδειχθεί αποτελεσματικός, ο χρόνος πιέζει: «Δεν υπάρχει πολύς χρόνος για το Ιράν αν δεν μπορεί να εξάγει αργό πετρέλαιο», δήλωσε αναλυτής της αγοράς, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.