Σε μια παραλία κοντά στο συνοριακό πέρασμα με το Μαρόκο, λίγοι συνταξιούχοι με μαγιό κάθονταν κάτω από ομπρέλες, ενώ ομάδες νεαρών μεταναστών περνούσαν δίπλα τους, μερικοί καταδιωκόμενοι από στρατιώτες με κράνη και στολές παραλλαγής, μεταδίδει ο απεσταλμένος της Wall Street Journal.

Η θάλασσα ήταν γεμάτη με παπούτσια που είχαν αφήσει πίσω τους οι χιλιάδες μετανάστες όταν έφτασαν στην ακτή, ανάμεσά τους και ένα ζευγάρι παιδικές γαλότσες. Στον ορίζοντα περιπολούσαν πολεμικά σκάφη του ναυτικού, ενώ κοντά στην παραλία ήταν σταθμευμένα τεθωρακισμένα στρατιωτικά οχήματα.

Παρ' όλα αυτά, ορισμένα καταστήματα άρχιζαν να ανοίγουν ξανά και μια αίσθηση τάξης επέστρεφε στην περιοχή ύστερα από σχεδόν δύο ημέρες χάους. Φαινόταν ότι είχαν απομείνει μόνο λίγες εκατοντάδες μετανάστες.

«Σχεδόν όλοι έχουν πλέον φύγει», δήλωσε το Σάββατο ο Ισπανός υπουργός Εσωτερικών, Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα. «Μπορείτε να δείτε τη διαφορά στους δρόμους. Σήμερα πολλά καταστήματα είναι ανοιχτά και ο κόσμος κυκλοφορεί. Δεν έχει επιστρέψει πλήρως η κανονικότητα, αλλά πλησιάζουμε.»

Ανάμεσα σε όσους αποχωρούσαν ήταν και ο 31χρονος Τζιλάλι Αμπντελγκάσεμ, εκπαιδευμένος μηχανικός. Μαζί με δεκάδες άλλους μετανάστες σχημάτισε ουρά και συνοδευόταν πεζός και με στρατιωτικά οχήματα Humvee από Ισπανούς στρατιώτες προς τα σύνορα.

Ο Αμπντελγκάσεμ ήθελε εδώ και χρόνια να μεταναστεύσει για να βρει καλύτερα αμειβόμενη εργασία και είχε μάλιστα μάθει βασικά ισπανικά. Είχε διαβάσει για την πρόσφατη ισπανική αμνηστία προς μετανάστες που ήδη ζούσαν στη χώρα. Τις τελευταίες ημέρες είδε αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που ανέφεραν ότι η μαροκινή αστυνομία δεν εμπόδιζε πλέον τους μετανάστες να περάσουν στη Θέουτα και αποφάσισε να δοκιμάσει την τύχη του.

Όπως λέει, όταν έφτασε κοντά στα σύνορα δεν υπήρχε κανείς να τον σταματήσει ούτε αυτόν ούτε τις χιλιάδες άλλους, κι έτσι κολύμπησαν περίπου δύο μίλια μέχρι τον θύλακα, φτάνοντας εξαντλημένοι.

Η ισπανική τηλεόραση μετέδωσε το Σάββατο εικόνες ένοπλων Μαροκινών αστυνομικών που περιπολούσαν στις ακτές και στους δρόμους της μαροκινής πλευράς, προσπαθώντας να αποτρέψουν νέες διελεύσεις.

Άλλοι έφευγαν πιο πρόθυμα. Η 21χρονη Αλτζά και ο φίλος της Σοφιάν δήλωσαν ότι διάβασαν για τις μαζικές διελεύσεις νωρίς το πρωί της Πέμπτης, ταξίδεψαν οκτώ ώρες μέχρι τα σύνορα και κολύμπησαν απέναντι, μόνο για να διαπιστώσουν ότι τα καταστήματα ήταν κλειστά και δεν υπήρχε πρόσβαση σε τρόφιμα ή νερό. Και οι δύο θέλησαν να δώσουν μόνο τα μικρά τους ονόματα.

«Νομίζαμε ότι ανεβαίναμε μια σκάλα ελπίδας», είπε ο Σοφιάν, αναφερόμενος στη διαδρομή που ακολούθησαν οι περισσότεροι μετανάστες από την παραλία προς το κέντρο της πόλης. «Όμως δεν μας οδήγησε πουθενά.»

Πολλοί κάτοικοι της Θέουτα ένιωσαν οργή και φόβο λόγω των μαζικών διελεύσεων. Υπήρξαν μεμονωμένες αναφορές ότι κάτοικοι οπλίστηκαν με αυτοσχέδια όπλα για να προστατεύσουν τα σπίτια ή τα καταστήματά τους. Ο υπουργός Γκράντε δήλωσε ότι υπήρξαν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά τίποτα σοβαρό.

{https://exchange.glomex.com/video/v-dkdswngfd6ah?integrationId=eexbs1jkg0kofln}

Φουσκωτό φράγμα

Νωρίς το Σάββατο, οι ισπανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι ξεκίνησαν την εγκατάσταση ενός προσωρινού, φουσκωτού φράγματος που εκτείνεται περίπου 500 γιάρδες από τον κυματοθραύστη, από όπου αρκετοί μετανάστες είχαν κολυμπήσει προς τον θύλακα. Σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, τουλάχιστον 67 μετανάστες έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των διελεύσεων, κυρίως από πνιγμό.

Για ορισμένους κατοίκους, το μέτρο αυτό ήταν πολύ λίγο και πολύ αργά. Ο Ρασίντ Σμπίχι, εκπρόσωπος του συνδικάτου που εκπροσωπεί το μεγαλύτερο μέρος της χωροφυλακής στη Θέουτα, δήλωσε ότι η οργάνωσή του ζητούσε εδώ και μια δεκαετία από την κεντρική κυβέρνηση την επέκταση του συνοριακού φράχτη, χωρίς αποτέλεσμα.

Ο Σμπίχι υποστήριξε ότι τουλάχιστον 70 μετανάστες έχασαν τη ζωή τους κατά τις διελεύσεις. Πρόσθεσε ότι πολλοί από τους νεκρούς ήταν παιδιά που δεν ήξεραν κολύμπι, ανάμεσά τους και ένα νήπιο.

Ορισμένοι κάτοικοι του θύλακα εκτίμησαν ότι ο αριθμός όσων πέρασαν ίσως ήταν ακόμη μεγαλύτερος από τις 60.000 που υπολόγισαν οι τοπικές αρχές, λέγοντας ότι έμοιαζε σαν οι νεοαφιχθέντες να ξεπερνούσαν τους περίπου 84.000 μόνιμους κατοίκους της περιοχής. Πολλοί εξέφρασαν ανακούφιση που η μεγάλη πλειονότητα είχε αποχωρήσει ύστερα από ημέρες φόβου.

«Οι άνθρωποι ανακουφίστηκαν που οι περισσότεροι έφυγαν, αλλά εξακολουθούν να ζητούν περισσότερη ασφάλεια για να ξεπεράσουν τον φόβο τους», δήλωσε στην ισπανική τηλεόραση η Αράντσα Κάμπος, επικεφαλής του τοπικού εμπορικού επιμελητηρίου. «Δεν έχουν ανοίξει ακόμη όλες οι επιχειρήσεις, αλλά περισσότερες θα ανοίξουν καθώς βλέπουν ότι υπάρχουν δυνάμεις ασφαλείας που μπορούν να μας προστατεύσουν.»

Δεν ήταν σαφές πόσοι μετανάστες θα προσπαθούσαν να αποφύγουν τις αρχές και να παραμείνουν στη Θέουτα, ελπίζοντας αργότερα να φτάσουν στην ηπειρωτική Ισπανία. Ένας μετανάστης εντοπίστηκε να κρύβεται μέσα σε μεγάλο κάδο απορριμμάτων, ενώ άλλος είχε κρυφτεί ανάμεσα στα βράχια της ακτής.

Πρόσφατη απόφαση ισπανικού δικαστηρίου δυσχέρανε τη δυνατότητα των τοπικών αρχών να απελαύνουν συνοπτικά μετανάστες που φτάνουν διά θαλάσσης, αν και δεν φαινόταν ότι οι αρχές έκαναν αυτή τη διάκριση κατά την επιστροφή των μεταναστών.

Ανησυχία στην Ευρώπη

Οι δραματικές εικόνες με δεκάδες χιλιάδες, κυρίως νεαρούς άνδρες, να διασχίζουν μαζικά τα σύνορα έκαναν τον γύρο του κόσμου και προκάλεσαν ανησυχία σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Η Ιταλία ανακοίνωσε ότι θα αναστείλει προσωρινά την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων μεταξύ της επικράτειάς της και της Ισπανίας κατά τη διάρκεια της κρίσης, ώστε να διασφαλίσει ότι κανένας από τους μετανάστες δεν θα εισέλθει στη χώρα. «Πρόκειται για ένα έκτακτο μέτρο, που υιοθετήθηκε για την προστασία της εθνικής ασφάλειας και την αποτροπή πιθανών επιπτώσεων για τη χώρα μας», έγραψε η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι στο X.

Δεξιά κόμματα και σε άλλες χώρες στήριξαν την κίνηση της Μελόνι και υποστήριξαν ότι οι συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ελεύθερη κυκλοφορία, γνωστές γενικά ως Συμφωνία Σένγκεν, απειλούνται εάν χρησιμοποιούνται καταχρηστικά από μετανάστες για τη μετακίνησή τους στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

«Η Ισπανία απέτυχε πλήρως να προστατεύσει τα εξωτερικά σύνορα της ζώνης Σένγκεν από τέτοιες μαζικές εισόδους. Αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί», έγραψε στο X η υπουργός Εσωτερικών της Φινλανδίας, Μάρι Ράντανεν. «Όλες οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να στηρίξουν την πρόταση της Μελόνι. Οι χώρες που δεν εκπληρώνουν την υποχρέωσή τους να προστατεύουν τα εξωτερικά σύνορα δεν μπορούν να είναι μέλη της Σένγκεν.»

Η απάντηση του Σάντσεθ

Η ισπανική κυβέρνηση έχει υιοθετήσει λιγότερο αυστηρή στάση στο μεταναστευτικό από πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Νωρίτερα μέσα στη χρονιά, η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε ότι θα χορηγήσει αμνηστία και θα νομιμοποιήσει περίπου μισό εκατομμύριο μετανάστες που είχαν εισέλθει παράνομα τα προηγούμενα χρόνια. Αυτό θα τους έδινε αυτομάτως το δικαίωμα ελεύθερης μετακίνησης στην Ευρώπη.

Ο Σάντσεθ απέρριψε την κριτική, υποστηρίζοντας ότι ο αριθμός των μεταναστών που εισέρχονται στην Ισπανία έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια, όπως συμβαίνει και συνολικά στην ΕΕ. Σύμφωνα με στοιχεία της Frontex, της ευρωπαϊκής υπηρεσίας συνοριοφυλακής, οι παράνομες διελεύσεις προς την Ένωση μειώθηκαν κατά ένα τέταρτο, στις 178.000 το 2025, λιγότερες από τις μισές σε σύγκριση με το 2023.

«Η Ισπανία είναι... ένα από τα λιγότερο διαπερατά εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης», έγραψε ο Σάντσεθ σε επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτηρίζοντας την αντίδραση ορισμένων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων «εγωιστική, διχαστική και παράνομη». Παράλληλα, ζήτησε τη σύγκληση έκτακτης συνάντησης Ευρωπαίων αξιωματούχων για να συζητηθεί η αντιμετώπιση παρόμοιων κρίσεων στο μέλλον.

Ορισμένοι από τους μετανάστες που απελάθηκαν το Σάββατο δήλωσαν ότι σκοπεύουν να επιστρέψουν. «Θα περιμένω να ηρεμήσουν τα πράγματα», είπε ο Αμπντελγκάσεμ, καθώς συνοδευόταν από την αστυνομία πίσω στα σύνορα. «Ύστερα, σε δύο μήνες, θα προσπαθήσω ξανά.»