• Γ.Δ.ΓΕΝ. ΔΕΙΚΤΗΣ0,000%
  • S&P 5000,000%
  • Nasdaq0,000%
  • FTSE 1000,000%
  • Nikkei 2250,000%
  • DAX0,000%
  • CAC 400,000%
  • €/$
  • €/£
  • BTC
Ο χάρτης που «μίκρυνε» την Αφρική αλλάζει – Η μάχη στον ΟΗΕ
Pexels
13:48 - 04 Σεπ 2026

Ο χάρτης που «μίκρυνε» την Αφρική αλλάζει – Η μάχη στον ΟΗΕ

Η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών αναμένεται να ψηφίσει την Παρασκευή (4/9) επί ψηφίσματος που ζητά από τον κόσμο να εγκαταλείψει σταδιακά τον παραδοσιακό χάρτη Mercator και να στραφεί σε έναν χάρτη που αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια το πραγματικό μέγεθος της Αφρικής.

Σύμφωνα με τον Guardian, ο υπουργός Εξωτερικών του Τόγκο, Ρομπέρ Ντουσέ, δήλωσε ότι το ψήφισμα έχει κατατεθεί με πρωτοβουλία της χώρας του και υποστηρίζεται από τις υπόλοιπες 54 χώρες-μέλη της Αφρικανικής Ένωσης, καθώς και από άλλες χώρες. Δεν διευκρίνισε, ωστόσο, τον συνολικό αριθμό των κρατών που το στηρίζουν.

«Δεν πρόκειται για μια πολιτική συζήτηση, αλλά για μια επιστημονική συζήτηση, γιατί υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις. Επομένως, όλοι πρέπει να αποδεχθούμε την πραγματικότητα», δήλωσε.

Τα ψηφίσματα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ δεν είναι νομικά δεσμευτικά. Εάν όμως το ψήφισμα εγκριθεί, θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγές στα σχολικά προγράμματα, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται οι χάρτες στην καθημερινή τεχνολογία, καθώς η προβολή Mercator εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως στην εκπαίδευση, την τεχνολογία και τη δημόσια διοίκηση.

Οι περιοχές στον Ισημερινό εμφανίζονται σημαντικά μικρότερες

Η προβολή Mercator παρουσιάστηκε το 1569 από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Γεράρδο Μερκάτορα, με βασικό στόχο να διευκολύνει τους ναυτικούς στην πλοήγησή τους. Σχεδόν πέντε αιώνες αργότερα, εξακολουθεί να αποτελεί την κυρίαρχη μορφή απεικόνισης του κόσμου.

Ωστόσο, λόγω του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί η συγκεκριμένη προβολή, οι περιοχές κοντά στον Ισημερινό εμφανίζονται σημαντικά μικρότερες από το πραγματικό τους μέγεθος, ενώ οι περιοχές σε μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη φαίνονται δυσανάλογα μεγαλύτερες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η σύγκριση της Αφρικής με τη Γροιλανδία: στον χάρτη Mercator εμφανίζονται περίπου ισομεγέθεις, ενώ στην πραγματικότητα η Αφρική είναι περίπου 14 φορές μεγαλύτερη από τη Γροιλανδία.

«Θα μπορούσατε να τοποθετήσετε μέσα στην Αφρική τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία, το Μεξικό και μεγάλο μέρος της Ευρώπης και να εξακολουθεί να περισσεύει διαθέσιμη έκταση», αναφέρει χαρακτηριστικά η διαδικτυακή petition της εκστρατείας #CorrectTheMap, η οποία έχει συγκεντρώσει περισσότερες από 11.000 υπογραφές. Η Αφρικανική Ένωση υιοθέτησε την εκστρατεία τον Αύγουστο του 2025 και στη συνέχεια ζήτησε από το Τόγκο να αναλάβει την προώθηση της πρωτοβουλίας.

Δυτικοκεντρική η προβολή Mercator

Ιστορικοί και γεωγράφοι υποστηρίζουν εδώ και χρόνια ότι η προβολή Mercator είναι συνδεδεμένη με δυτικές αντιλήψεις και στερεότυπα. Ακτιβιστές έχουν προχωρήσει ακόμη περισσότερο, χρησιμοποιώντας τον όρο «χαρτογραφική αποικιοκρατία» για να περιγράψουν τον τρόπο με τον οποίο η συγκεκριμένη απεικόνιση μπορεί να επηρεάζει την αντίληψη για τον κόσμο.

Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι ο χάρτης έχει επηρεάσει, έστω και έμμεσα, τις διεθνείς σχέσεις ισχύος, καθώς μειώνει οπτικά την πραγματική έκταση του παγκόσμιου Νότου και διογκώνει τις χώρες του βόρειου ημισφαιρίου, ενώ συρρικνώνει τις περιοχές γύρω από τον Ισημερινό. Κατά την άποψη αυτή, η συγκεκριμένη εικόνα έχει συμβάλει στην αναπαραγωγή συστημικών προκαταλήψεων στους τομείς του διεθνούς εμπορίου, των αναπτυξιακών προτεραιοτήτων και της εκπαίδευσης.

Ένας από τους πιο γνωστούς επικριτές της προβολής Mercator ήταν ο Γερμανός ιστορικός Άρνο Πέτερς, ο οποίος παρουσίασε το 1973 τον χάρτη Πέτερς, βασισμένο στην προβολή Gall–Peters. Η συγκεκριμένη προβολή έχει χρησιμοποιηθεί συχνά ως εναλλακτική του Mercator.

#CorrectTheMap

Το Τόγκο προωθεί σήμερα, μέσω της εκστρατείας #CorrectTheMap, τη χρήση του Equal Earth, ενός πιο ακριβούς χάρτη που παρουσιάστηκε το 2018 και σχεδιάστηκε από διεθνή ομάδα χαρτογράφων. Οι υποστηρικτές του υποστηρίζουν ότι η υιοθέτησή του θα μπορούσε να συμβάλει στην ανατροπή παγιωμένων αντιλήψεων για την Αφρική και στην αποαποικιοποίηση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Την άποψη αυτή συμμερίζονται και ορισμένοι αναλυτές. Ο Τζέι Τζέι Ενοχ, ανώτερος συνεργάτης της εταιρείας γεωπολιτικών κινδύνων JS Held με έδρα το Λονδίνο, υποστήριξε ότι η προβολή Mercator υποβαθμίζει οπτικά την πραγματική έκταση της Αφρικής. Συνέδεσε, παράλληλα, την εκστρατεία με την προσπάθεια των αφρικανικών χωρών να αποκτήσουν μεγαλύτερη επιρροή στους διεθνείς θεσμούς και μεγαλύτερο έλεγχο στον τρόπο με τον οποίο απεικονίζεται η ήπειρος.

«Η υιοθέτηση ενός χάρτη ίσης επιφάνειας θα παρείχε μια ακριβέστερη βάση για την εκπαίδευση και την κατανόηση του κοινού, ενώ παράλληλα θα σηματοδοτούσε ότι η δημογραφική, οικονομική και γεωπολιτική σημασία της Αφρικής δεν θα πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται μέσα από παραδοσιακές και στρεβλές συμβάσεις», δήλωσε.

Η επιτυχία της Γκάνας

Οι αρχές του Τόγκο ελπίζουν ότι η ψηφοφορία θα έχει αντίστοιχη έκβαση με μια άλλη απόφαση που υποστηρίχθηκε από την Αφρικανική Ένωση και εγκρίθηκε από τον ΟΗΕ νωρίτερα φέτος. Τον Μάρτιο, ψήφισμα που κατατέθηκε με πρωτοβουλία της Γκάνας και χαρακτήριζε το δουλεμπόριο ως «το σοβαρότερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας» και ζητούσε αποκαταστατική δικαιοσύνη εγκρίθηκε με 123 ψήφους υπέρ. Τρεις χώρες ψήφισαν κατά και 52 απείχαν.

Η επιτυχία της Γκάνας έχει ενισχύσει την αισιοδοξία των υποστηρικτών της πρωτοβουλίας για τον χάρτη. Η κυβέρνηση του Τόγκο σχεδιάζει μάλιστα να διοργανώσει στην πρωτεύουσα Λομέ, κατά το πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους, εκδήλωση με τη συμμετοχή της UNESCO, της Αφρικανικής Ένωσης και τεχνολογικών εταιρειών, όπως η Google Maps, προκειμένου να εξεταστεί ο τρόπος εφαρμογής της απόφασης.

«Σε όσους ρωτούν γιατί τώρα, απαντώ: γιατί όχι; Όταν κοιτάζουμε τον παγκόσμιο χάρτη, είναι καιρός να αλλάξουμε την αφήγηση», δήλωσε ο Ντουσέ.

Και πρόσθεσε: «Είναι καιρός εμείς στην Αφρική να αναλάβουμε την ευθύνη και να αλλάξουμε ό,τι μπορούμε να αλλάξουμε οι ίδιοι».