Οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ σημειώνουν στο τελευταίο οικονομικό δελτίο της τράπεζας ότι η καταναλωτική εμπιστοσύνη υποχώρησε αισθητά και η δυναμική της κατανάλωσης εξασθένησε σημαντικά μετά την επίθεση ΗΠΑ/Ισραήλ κατά του Ιράν.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, η επιβράδυνση αποδίδεται στον περιορισμό των προαιρετικών δαπανών. Μάλιστα, ένα εύρημα που ίσως είναι εντυπωσιακό είναι πως στις δραστικότερες αλλαγές προχώρησαν τα νοικοκυριά με υψηλότερο εισόδημα.

Από την άλλη, αυξήθηκαν οι δαπάνες για την ενέργεια, γεγονός που αντανακλά το υψηλότερο κόστος μεταφορών, ενώ ανθεκτικές παρέμειναν οι δαπάνες για στέγαση και τρόφιμα.

Αντιδρούν στην αυξημένη αβεβαιότητα τα νοικοκυριά

«Η εξασθένηση της κατανάλωσης φαίνεται να οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στα νοικοκυριά που δεν αντιμετωπίζουν δημοσιονομικούς περιορισμούς, αλλά επιλέγουν να αναβάλουν τις δαπάνες τους ως αντίδραση στην αυξημένη αβεβαιότητα», ανέφεραν οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ.

«Αν και οι υψηλότερες τιμές που συνδέονται με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή ενδέχεται επίσης να διαδραμάτισαν κάποιον ρόλο (στη συμπεριφορά των νοικοκυριών), η ανάλυση υποδεικνύει την ύπαρξη ενός ψυχολογικού παράγοντα που καθορίζεται από το κλίμα και ο οποίος εξακολουθεί να υφίσταται ακόμη και μετά τη στάθμιση ως προς το εισόδημα», προσέθεσαν.

Η κρίση εμπιστοσύνης μπορεί να είναι διαρκής

Σύμφωνα με τους ερευνητές, μια υποχώρηση κατά 10 μονάδες στον δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος συνδέθηκε, κατά μέσο όρο, με μείωση περίπου 0,4 ποσοστιαίων μονάδων στην ατομική κατανάλωση τον Απρίλιο του 2026. Η επίδραση αυτή κινείται σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα που είχαν καταγραφεί τον Απρίλιο του 2022, όταν τα νοικοκυριά προσπαθούσαν να προσαρμοστούν στις οικονομικές επιπτώσεις που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Παρότι το κλίμα μεταξύ των καταναλωτών έχει παρουσιάσει βελτίωση το τελευταίο διάστημα, η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι πολίτες έχουν αφήσει πίσω τους τις επιπτώσεις του σοκ που προηγήθηκε.

«Εάν τα νοικοκυριά θεωρήσουν τις απώλειες πραγματικού εισοδήματος που απορρέουν από τη σύγκρουση ως μόνιμες και τις συνδέσουν με χαμηλότερη πραγματική αγοραστική δύναμη, η αρχική επιβράδυνση —η οποία τροφοδοτείται από το κλίμα της αγοράς— θα μπορούσε να παγιωθεί», έγραψαν οι ερευνητές.