Το Ιράν δεν έχει παραδοθεί, η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα και δεν διαφαίνεται σαφής τρόπος τερματισμού της σύγκρουσης, την οποία ο Τραμπ είχε εκτιμήσει αρχικά ότι θα ολοκληρωνόταν μέσα σε τέσσερις εβδομάδες.
Τώρα, σε μια φαινομενική αναγνώριση ότι οι περαιτέρω στρατιωτικές επιθέσεις δεν αρκούν για να εξαναγκάσουν την Τεχεράνη σε υποχωρήσεις, οι ΗΠΑ επιστρέφουν σε μια εκστρατεία οικονομικής πίεσης, με στόχο την περαιτέρω αποδυνάμωση της ιρανικής κυβέρνησης. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει ενημερώσει συμμάχους ότι είναι απίθανο οι ΗΠΑ να εξαπολύσουν νέες επιθέσεις «προς το παρόν».
Το τι θα ακολουθήσει παραμένει αβέβαιο. Ωστόσο, αρκετές από τις μακροπρόθεσμες συνέπειες του πολέμου για τις ΗΠΑ, το Ιράν και την παγκόσμια οικονομία είναι ήδη ορατές.
1. Ο Τραμπ πληρώνει πολιτικό κόστος
Ο πόλεμος ήταν αντιδημοφιλής από την αρχή και η αποδοχή του από την αμερικανική κοινή γνώμη έχει μειωθεί ακόμη περισσότερο. Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις των Reuters/Ipsos, το ποσοστό αποδοχής του Τραμπ έχει υποχωρήσει από το 40% στο 33% από την έναρξη της σύγκρουσης, καθώς η άνοδος των τιμών της βενζίνης έρχεται σε αντίθεση με τη δέσμευσή του κατά την προεκλογική εκστρατεία του 2024 να μειώσει το κόστος ζωής για τους Αμερικανούς.
Ο Τραμπ, ο οποίος είχε κάνει προεκλογική σημαία τον τερματισμό των πολέμων, υποστηρίζει ότι η ενίσχυση του πυραυλικού οπλοστασίου και οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν επέβαλαν την αμερικανική δράση. Ωστόσο, δεν έχει καταφέρει να πείσει την πλειονότητα των ψηφοφόρων.
Μόλις 31% των Αμερικανών δηλώνουν ότι εγκρίνουν τον πόλεμο, σύμφωνα με την ίδια δημοσκόπηση. Το ποσοστό είναι χαμηλότερο από εκείνο που καταγράφηκε σε άλλες πρόσφατες αμερικανικές πολεμικές επιχειρήσεις σε αντίστοιχο στάδιο, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου στο Αφγανιστάν, ο οποίος για χρόνια διατηρούσε ποσοστά αποδοχής άνω του 50% στις δημοσκοπήσεις της Gallup.
Η δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων για τις υψηλές τιμές αποτελεί πρόβλημα και για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, όταν θα κληθεί να υπερασπιστεί τις οριακές πλειοψηφίες του και στα δύο σώματα του Κογκρέσου.
Παράλληλα, ο πόλεμος έχει διευρύνει το ρήγμα στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικανών, ανάμεσα στους πιο απομονωτιστές που ζητούν γρήγορο τερματισμό της σύγκρουσης και σε Ρεπουμπλικανούς βουλευτές και γερουσιαστές που θεωρούν ότι ο Τραμπ πρέπει να διατηρήσει τη στρατιωτική πίεση στην Τεχεράνη.
2. Ο πόλεμος κλόνισε την παγκόσμια οικονομία – αλλά λιγότερο από όσο φοβούνταν οι αγορές
Οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις προκάλεσαν άμεση ανησυχία στις αγορές, καθώς τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία στο στενότερο σημείο τους έχουν πλάτος περίπου 21 μίλια (34 χιλιόμετρα) μεταξύ Ιράν και Ομάν, αποτελούν δίοδο για περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
Η αναστάτωση οδήγησε σε απότομη άνοδο των τιμών του πετρελαίου και δημιούργησε φόβους για μια νέα παγκόσμια οικονομική ύφεση.
Οι επιπτώσεις είναι σημαντικές, αλλά μέχρι στιγμής μικρότερες από ό,τι είχαν αρχικά φοβηθεί αρκετοί οικονομολόγοι. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει μειώσει δύο φορές την πρόβλεψή του για την παγκόσμια ανάπτυξη από την έναρξη του πολέμου και πλέον αναμένει ανάπτυξη 3% για την παγκόσμια οικονομία φέτος, έναντι πρόβλεψης 3,3% τον Ιανουάριο.
Παρά τις πιέσεις, η παγκόσμια οικονομία έχει αποδειχθεί πιο ανθεκτική σε σχέση με την περίοδο των πετρελαϊκών κρίσεων της δεκαετίας του 1970. Οι μεγάλες οικονομίες είναι σήμερα λιγότερο ενεργοβόρες, ενώ οι ισχυρές καταναλωτικές δαπάνες και οι επενδύσεις – μεταξύ άλλων και η συνεχιζόμενη «έκρηξη» της τεχνητής νοημοσύνης – έχουν λειτουργήσει ως ανάχωμα στις επιπτώσεις.
3. Το Ιράν έχει υποστεί σοβαρά πλήγματα, αλλά δεν έχει ηττηθεί
Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις και η οικονομία της χώρας έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές. Ωστόσο, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει τη δυνατότητα να εξαπολύει επιθέσεις και να διατηρεί κλειστά τα Στενά του Ορμούζ.
Τον Μάιο, ο επικεφαλής των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων για τη Μέση Ανατολή, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, δήλωσε στο Κογκρέσο ότι οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν καταστρέψει 161 ιρανικά πολεμικά πλοία και είχαν θέσει εκτός λειτουργίας το 82% των συστημάτων αεράμυνας του Ιράν.
Όπως ανέφερε, η ιρανική Πολεμική Αεροπορία, η οποία προηγουμένως πραγματοποιούσε έως και 100 εξόδους την ημέρα, δεν πραγματοποιούσε πλέον επιχειρήσεις.
Παρά τα πλήγματα, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει drones και πυραύλους και έχει καταφέρει να πλήξει πλοία και αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή.
Τον Μάρτιο, το Reuters μετέδωσε ότι οι ΗΠΑ μπορούσαν να επιβεβαιώσουν με βεβαιότητα την καταστροφή περίπου του ενός τρίτου του μεγάλου πυραυλικού οπλοστασίου του Ιράν. Η κατάσταση περίπου ενός ακόμη τρίτου παρέμενε ασαφής, αν και σύμφωνα με πηγές οι βομβαρδισμοί πιθανότατα είχαν προκαλέσει ζημιές, καταστρέψει ή θάψει πυραύλους σε υπόγειες σήραγγες και καταφύγια.
Ο πόλεμος έχει προκαλέσει τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων και έχει επιδεινώσει την ήδη δύσκολη οικονομική κατάσταση του Ιράν, εντείνοντας τον πληθωρισμό και διαταράσσοντας το εμπόριο. Τον Ιούλιο, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα έφτασε το 128% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με το Ιρανικό Στατιστικό Κέντρο.
Ταυτόχρονα, όμως, η σύγκρουση έχει περιορίσει τις εσωτερικές πολιτικές αντιπαραθέσεις και έχει οδηγήσει σε αυστηρότερη καταστολή των διαφωνούντων.
4. Η Μέση Ανατολή έχει αποσταθεροποιηθεί και οι σύμμαχοι των ΗΠΑ έχουν εκτεθεί σε κινδύνους
Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ είχε ως στόχο να εξουδετερώσει την απειλή που, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ, αντιπροσωπεύει το Ιράν για τη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, αναλυτές υποστηρίζουν ότι το αποτέλεσμα ήταν διαφορετικό, καθώς η Τεχεράνη έχει ενισχύσει τη θέση της και η περιοχή εμφανίζεται σήμερα λιγότερο ασφαλής.
Οι ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον αραβικών κρατών του Κόλπου που είναι σύμμαχοι των ΗΠΑ έπληξαν αμερικανικές στρατιωτικές και διπλωματικές εγκαταστάσεις και προκάλεσαν σοβαρές διαταραχές στις αεροπορικές μεταφορές.
Παράλληλα, οι ιρανικές επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας, σε συνδυασμό με τον αποκλεισμό από τους Χούθι πλοίων που συνδέονται με τη Σαουδική Αραβία στην Ερυθρά Θάλασσα, έχουν αυξήσει το κόστος ασφάλισης και μεταφοράς στην περιοχή.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στα πλοία που δέχονται άμεσες επιθέσεις. Η αναστάτωση επηρεάζει τις εφοδιαστικές αλυσίδες και ενισχύει την αβεβαιότητα για τις οικονομίες των χωρών του Κόλπου.
5. Μπορεί να χρειαστεί περισσότερος χρόνος για να αποκτήσει το Ιράν πυρηνικό όπλο
Οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις, τόσο κατά τη διάρκεια προηγούμενης επίθεσης τον Ιούνιο του 2025 όσο και κατά την έναρξη της τρέχουσας σύγκρουσης, προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε τρεις γνωστές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν, καθώς και σε τοποθεσίες που θεωρούνται ύποπτες για δραστηριότητες σχετικές με την ανάπτυξη όπλων. Παράλληλα, ισραηλινά πλήγματα έχουν σκοτώσει κορυφαίους Ιρανούς πυρηνικούς επιστήμονες.
Αμερικανικές εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών τον Μάιο ανέβαζαν τον εκτιμώμενο χρόνο «breakout» του Ιράν – δηλαδή τον χρόνο που απαιτείται για την παραγωγή επαρκούς σχάσιμου υλικού για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας – έως και στον ένα χρόνο, από έως και έξι μήνες πριν από τον πόλεμο.
Η αποτροπή της απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν αποτελεί τον βασικό δηλωμένο στόχο του Τραμπ για τη σύγκρουση.
Ωστόσο, η πραγματική κατάσταση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος παραμένει αβέβαιη, καθώς οι επιθεωρητές του ΟΗΕ δεν έχουν επιστρέψει στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) δεν έχει καταφέρει να επαληθεύσει την τοποθεσία περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60% από τις επιθέσεις του 2025.
Το συγκεκριμένο απόθεμα θα μπορούσε δυνητικά να εμπλουτιστεί περαιτέρω σε επίπεδο κατάλληλο για την κατασκευή όπλου, εφόσον μεταφερθεί σε μυστική εγκατάσταση.
Το Ιράν έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικής βόμβας.
6. Η επιχειρησιακή ετοιμότητα του αμερικανικού στρατού έχει μειωθεί
Ο πόλεμος έχει επιβαρύνει σημαντικά και τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις. Από την έναρξη της σύγκρουσης, 18 Αμερικανοί στρατιωτικοί έχουν σκοτωθεί και περισσότεροι από 750 έχουν τραυματιστεί.
Παράλληλα, ο αμερικανικός στρατός έχει χάσει drones και αεροσκάφη, τόσο από ιρανικά πυρά όσο και από ατυχήματα. Έκθεση της Υπηρεσίας Ερευνών του Κογκρέσου τον Μάιο ανέφερε ότι 42 αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη είχαν χαθεί στη διάρκεια της σύγκρουσης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα αποθέματα πυρομαχικών. Το Reuters μετέδωσε ότι ο αμερικανικός στρατός έχει χρησιμοποιήσει «σχεδόν όλο» το παγκόσμιο απόθεμά του από ορισμένους τύπους πυραύλων ακριβείας.
Παράλληλα, εκτίμηση του Center for Strategic and International Studies ανέφερε ότι έως τον Ιούλιο οι ΗΠΑ είχαν χρησιμοποιήσει περίπου 65% των αναχαιτιστών Patriot, ενώ τα αποθέματα αναχαιτιστών του συστήματος THAAD (Terminal High-Altitude Area Defense) είχαν μειωθεί κατά τουλάχιστον 38%.
Η Ουάσιγκτον έχει επίσης μεταφέρει μαχητικά αεροσκάφη, πολεμικά πλοία και άλλα στρατιωτικά μέσα στη Μέση Ανατολή από την Ευρώπη και την περιοχή Ασίας–Ειρηνικού. Η εξέλιξη αυτή έχει παρατείνει τις αναπτύξεις αμερικανικών δυνάμεων και έχει προκαλέσει ερωτήματα για το επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας των ΗΠΑ σε άλλα μέτωπα.
Το αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford παρέμεινε σε ανάπτυξη για περισσότερο από έναν χρόνο, στη μεγαλύτερη ανάπτυξη αμερικανικού πολεμικού πλοίου από την εποχή του πολέμου του Βιετνάμ.
Παράλληλα, νομοθέτες εξέφρασαν ανησυχίες για τις συνθήκες που επικρατούν στο USS Abraham Lincoln, μετά από 200 συνεχόμενες ημέρες στη θάλασσα.
Το αεροπλανοφόρο αντικαταστάθηκε την περασμένη εβδομάδα από άλλο αεροπλανοφόρο που προηγουμένως επιχειρούσε στον Ειρηνικό, μια εξέλιξη που καταδεικνύει τον βαθμό στον οποίο η σύγκρουση επιβαρύνει και αναδιατάσσει τους διαθέσιμους αμερικανικούς στρατιωτικούς πόρους.
