Εδώ έχουμε εκδοχές ολικής αποτυχίας ενός πολιτικού και κοινωνικού συστήματος. Αποτυχίας π.χ. να οργανώσει, εκπαιδεύσει, πειθαρχήσει δημοκρατικά σύγχρονα σώματα ασφαλείας που δεν θα πυροβολούν εν ψυχρώ χωρίς λόγο και αιτία έναν έφηβο. Ένα πολιτικό σύστημα που οδηγεί στην απόγνωση, τον πολιτικό κυνισμό, την απελπισία ευρύτερες κοινωνικές ομάδες, ιδίως νέων, όχι τόσο (ή μόνο) γιατί δεν τους προσφέρει την ορατή προοπτική και αισιοδοξία τού αύριο όσο γιατί με τη συμπεριφορά του, τα φαινόμενα διαφθοράς και ανομίας, καταστρέφει κάθε αξιολογικό κώδικα και ηθική, ισοπεδώνει κάθε έννοια πολιτικής και κοινωνικής ευθύνης.

Εάν τα διαδοχικά φαινόμενα διαφθοράς και τα σκάνδαλα «δηλώνουν» κάτι, είναι ότι στη σημερινή Ελλάδα «τα πάντα γίνονται, τα πάντα επιτρέπονται». Ούτε κράτος δικαίου ούτε νόμος ούτε καν η θρησκεία συνιστούν εμπόδιο. Όλα μπορούν να παρακαμφτούν. Εάν όμως «όλα γίνονται» με νομότυπο ή νομιμοφανή τρόπο, τότε τα πάντα μπορούν να γίνουν και με έκνομο, βίαιο τρόπο. Το σύστημα αξιών και κανόνων που νοηματοδοτεί την κοινωνία καταρρέει.

Έχουμε ένα κοινωνικό σύστημα στο οποίο ορισμένοι βασικοί θεσμοί και λειτουργίες (π.χ. οικογένεια) τείνουν προς κατάρρευση, ενώ οι κεντρικές συνιστώσες του δεν μπορούν να συνεννοηθούν για ορισμένα αυτονόητα. Με άλλα λόγια, το πρόβλημα της σημερινής Ελλάδας φαίνεται να πηγάζει από τη διάχυτη πολιτική κουλτούρα της διαφθοράς, της παρακμής, του κυνισμού και της απόγνωσης για το μέλλον. Γράφω τις σκέψεις αυτές καθώς ταξιδεύω επιστρέφοντας από συνάντηση που συζήτησε τις «επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στους θεσμούς και πολιτικές της Ε.Ε.», συζήτηση που φαίνεται τόσο ξένη για τη σημερινή Ελλάδα. «Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει», πληγώνει που από ώριμη δημοκρατία τείνει να διολισθήσει σε τραυματισμένη δημοκρατία.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ

Τα Νέα