Λοιπόν, προσέξτε. Η Σαντορίνη, με 15.480 κατοίκους (απογραφή του 2021) και έκταση μόλις 76,2 τ.χλμ., υποδέχθηκε το 2024 περισσότερους από 2 εκατομμύρια επισκέπτες, εκ των οποίων 1.345.837 μέσω κρουαζιέρας, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΙΜΕ. Αυτό σημαίνει ότι:
- Αντιστοιχούν 135 επισκέπτες για κάθε κάτοικο
- Και 27.508 επισκέπτες ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο
- Δηλαδή 0,0275 επισκέπτες ανά τετραγωνικό μέτρο γης
Όπως αντιλαμβάνεστε αυτό σαφώς και δεν είναι υπερτουρισμός, και κακώς χρησιμοποιούμε αυτή την λέξη γιατί έχει χάσει πλέον κάθε νόημα.
Αλλά δεν είναι μόνο η Σαντορίνη.
Η Μύκονος με 10.134 κατοίκους και έκταση 105,2 τ.χλμ., φιλοξενεί 1 εκατομμύριο επισκέπτες το χρόνο — 0,0095 άτομα ανά τετραγωνικό μέτρο. Η τουριστική πίεση είναι τέτοια που το νησί έχει μετατραπεί σε γκαρσονιέρα πολυτελείας: χωρίς χώρο για τίποτα άλλο πέρα από φωτογραφίες.
Η Κέρκυρα με 102.071 κατοίκους και έκταση 610,9 τ.χλμ., φιλοξενεί 1.200.000 τουρίστες. Η πίεση ανά τ.μ. είναι μικρότερη (0,00196), αλλά η παλιά πόλη ασφυκτιά, η κίνηση στους δρόμους είναι συνεχής και οι ντόπιοι βλέπουν τον δημόσιο χώρο να χάνεται.
Η Ρόδος με 115.490 κατοίκους και έκταση 1.401 τ.χλμ., φιλοξενεί 1.500.000 τουρίστες ετησίως, από τους οποίους τουλάχιστον το 1/3 φτάνει με κρουαζιερόπλοια. Ακόμη και εδώ, η αναλογία αγγίζει τα 1.070 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.
Το Ηράκλειο, το μεγαλύτερο αστικό κέντρο της Κρήτης, με 173.993 κατοίκους, δέχεται 900.000 επισκέπτες ετησίως, με αναλογία 0,00075 άτομα ανά τετραγωνικό μέτρο. Αν και το Ηράκλειο "αντέχει" περισσότερο λόγω μεγέθους, οι τοπικές υποδομές πιέζονται αισθητά.
Το Κατάκολο είναι το πιο ακραίο παράδειγμα. Ένας μικρός λιμένας μόλις 1,2 τ.χλμ., με πληθυσμό περίπου 1.000 ατόμων, που φιλοξενεί 400.000 επιβάτες κρουαζιέρας. Δηλαδή πάνω από 330.000 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο!
Πάμε τώρα και στο οικονομικό αποτύπωμα, διότι θα πει κάποιος καλόπιστα: Εντάξει έρχεται κόσμος, αλλά αφήνει χρήματα. Λυπάμαι, αλλά δεν…
Ο μέσος επιβάτης κρουαζιέρας αφήνει €60–100 στο νησί, την ίδια ώρα που ο μέσος τουρίστας που διαμένει, αφήνει €700–1.000. Για την Σαντορίνη, μιας και έχει την τιμητική της, αυτό σημαίνει ότι η κρουαζιέρα της αφήνει €80–135 εκατ. ευρώ, όταν την ίδια ώρα οι διαμένοντες επισκέπτες αφήνουν €525–750 εκατ. ευρώ.
Από όγκο η κρουαζιέρα σκίζει. Δεν χωρά αμφιβολία. Από αντίστοιχο εισόδημα μάλλον μιλάμε για ανέκδοτο (κακόγουστο μάλιστα). Και να μην μιλήσουμε για το περιβαλλοντικό και κοινωνικό αποτύπωμα.
Η απάντηση στους υπερασπιστές της κρουαζιέρας ως “ήπιας μορφής τουρισμού” είναι ξεκάθαρη: Όταν έχεις 27.508 επισκέπτες ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο (Σαντορίνη), όταν φτάνεις στο σημείο ο χώρος να μην επαρκεί ούτε για να αναπνεύσεις, δεν πρόκειται για τουρισμό. Πρόκειται για αποικιοποίηση.
Αν θέλουμε λοιπόν να σώσουμε τα νησιά μας ώστε να αποτελούν και στο μέλλον «τουριστικούς προορισμούς» υψηλής αξίας και να μην καταλήξουν ερείπια, πρέπει να έχουμε:
- Πλαφόν ημερήσιων επισκέψεων από κρουαζιέρες
- Ανταποδοτικά τέλη ανά επιβάτη
- Συγκροτημένο εθνικό σχέδιο τουριστικής ισορροπίας
- Διαφύλαξη του τοπικού πληθυσμού και της κουλτούρας
Και αν δεν μπορεί να συμβάλει η κρουαζιέρα προς αυτή την κατεύθυνση, διότι ως τώρα μόνο ωραία λόγια ακούμε, οφείλει η Πολιτεία να αναλάβει δράση και να βάλει κανόνες.
Στο κάτω – κάτω της γραφής (η κρουαζιέρα) είναι φιλοξενούμενη στην Ελλάδα και εγώ ξέρω πως όταν πας φιλοξενούμενος σε ένα ξένο σπίτι δεν μπουκάρεις σαν τον ταύρο στο υαλοπωλείο, αλλά τουλάχιστον σκουπίζεις τα παπούτσια στην είσοδο πριν μπεις και κυρίως δεν πας με άδεια χέρια και φεύγοντας δεν παίρνεις την οικοσκευή του σπιτιού…
Εν κατακλείδι η κρουαζιέρα είναι καλό πράγμα. Και εγώ έχω πάει κρουαζιέρα και όχι μια φορά, αλλά αρκετές (και εσείς να πάτε, αν δεν έχετε πάει…) και η Ελλάδα πρέπει να έχει κρουαζιέρα γιατί αν δεν έχουν οι θάλασσες μας με τα τόσα πανέμορφα νησιά, ποιος θα έχει ; Αλλά το σημερινό μοντέλο με το οποίο έχει στηθεί η βιομηχανία στην Ελλάδα είναι – από κάθε άποψη – σε βάρος των συμφερόντων της.
Και το σταματάω εδώ γιατί και εγώ κουράστηκα να ασχολούμαι με τα αυτονόητα και εσάς (φαντάζομαι) σας έχω κουράσει με τα ίδια και τα ίδια, αλλά δεν φταίω εγώ. Όταν διαβάζω ανοησίες αυτά παθαίνω…
