Αυτό αποδεικνύεται από τη ζήτηση που υπάρχει από άλλα ευρωπαϊκά κράτη για την ένταξή τους στο μπλοκ. Πιο κοντά σε αυτόν τον στόχο φαίνεται να είναι η Ισλανδία, η οποία αναμένεται στις 29 Αυγούστου του τρέχοντος έτους να αποφασίσει μέσω δημοψηφίσματος για την ευρωπαϊκή της προοπτική. Στη Νορβηγία, η οποία έχει απορρίψει στο παρελθόν δύο φορές μέσω δημοψηφισμάτων την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το 1972 και το 1994, το ζήτημα επανέρχεται επίσης σταδιακά στο προσκήνιο.
Χορηγός της διεύρυνσης ο Τραμπ
Οφείλεται αυτή η στροφή σε κάποια θεαματική πρόοδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Ασφαλώς όχι. Το ζήτημα είναι κατά βάση γεωπολιτικό. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει μετατρέψει τις ΗΠΑ σε παράγοντα ανασφάλειας και αποσταθεροποίησης. Αυτό δεν φαίνεται μόνο από τους αμφιλεγόμενους χειρισμούς του στο Ιράν, αλλά κυρίως στο ζήτημα της Γροιλανδίας, όταν δεν δίστασε στις αρχές του 2026 να απειλήσει με χρήση στρατιωτικών μέσων αν δεν την εκχωρούσε η Δανία. Ιδιαίτερα στην Ισλανδία, οι κινήσεις αυτές προκάλεσαν ανησυχία, καθώς οι ενέργειες του πλανητάρχη ενίσχυσαν τις ανησυχίες ότι το μικρό νησί του Βόρειου Ατλαντικού θα μπορούσε να αποτελέσει τον επόμενο στόχο.
Από την άλλη, η Νορβηγία βρίσκεται επίσης σε μια γεωστρατηγικά ευαίσθητη περιοχή, θεωρείται κι εκείνη αρκτικό κράτος και αντιμετωπίζει τη Ρωσία του Πούτιν ως απειλητική δύναμη, ενώ καλείται και να διαχειριστεί την οργή του Τραμπ και τις απειλές του για κυρώσεις όποτε δεν του απονέμεται το Νόμπελ Ειρήνης (παρόλο που η σχετική απόφαση λαμβάνεται από τη Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ και όχι από την εκάστοτε κυβέρνηση). Συνεπώς, με το μέλλον του ΝΑΤΟ να κινείται σε αχαρτογράφητα νερά, αμφότερα τα σκανδιναβικά κράτη βλέπουν την Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά τα όποια προβλήματά της, ως ένα νέο δίχτυ ασφαλείας. Κατά παράδοξο τρόπο το δίπολο Τραμπ-Πούτιν ενδέχεται συμβάλλει στην διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κατ’ επέκταση στην ενίσχυσή της.
Η Ισλανδία και η Νορβηγία συγκεντρώνουν υψηλότερες πιθανότητες ένταξης στο μπλοκ, εφόσον το επιδιώξουν, ωστόσο δεν είναι τα μόνα κράτη. Τα Δυτικά Βαλκάνια θα έμπαιναν αύριο κιόλας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον υπήρχε η δυνατότητα, η εμπόλεμη Ουκρανία επιμένει επίσης στην ευρωπαϊκή της προοπτική καθώς η ένταξη στο ΝΑΤΟ φαντάζει απλησίαστη, ενώ ακόμη και στο Ηνωμένο Βασίλειο ακούγονται, έστω διστακτικά, κάποια σχόλια που ανοίγουν το παράθυρο για επιστροφή στην ευρωπαϊκή οικογένεια, δέκα χρόνια μετά το Brexit.
Το βρετανικό μάθημα
Ειδικά το Λονδίνο έχει δείξει με τον πιο τραγικό τρόπο τη ζημιά που μπορεί να προκληθεί όταν γυρίσει κανείς την πλάτη στην Ευρώπη. Από το 2016 κι έπειτα έχουν αλλάξει έξι πρωθυπουργοί, δείγμα της πολιτικής αστάθειας, ενώ ο τελευταίος, ο Κιρ Στάρμερ, ετοιμάζεται να «εκπαραθυρωθεί» από το ίδιο του το κόμμα.
Η οικονομική πορεία της χώρας κινείται επίσης σε όμοια ασταθή επίπεδα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του βρετανικού Γραφείου Προϋπολογισμού (OBR), η Βρετανία αναπτύσσεται με σαφώς μικρότερο ρυθμό ανάπτυξης λόγω του Brexit, με το μακροπρόθεσμο κόστος να ανέρχεται στο 4% του ΑΕΠ της. Άλλες έρευνες εκτιμούν ότι το ΑΕΠ ανά κάτοικο μειώθηκε κατά 6-8% μέχρι και το 2025, οι επενδύσεις ήταν μειωμένες κατά περίπου 12-18%, ενώ πτώση κατά 3-4% παρουσιάζουν η απασχόληση και η παραγωγικότητα. Συνεπώς, το αφήγημα ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα επέστρεφε στις αυτοκρατορικές του δόξες εγκαταλείποντας την Ευρωπαϊκή Ένωση αποδείχθηκε μύθος.
Η μεγάλη εικόνα
Για πολλά μπορεί να κατηγορήσει κανείς την Ευρώπη και τις ηγεσίες της. Οι μηδενιστικές προσεγγίσεις όμως φαντάζουν τουλάχιστον υπερβολικές. Αυτό επιβεβαιώνεται από τη ζήτηση για ένταξη των προαναφερθέντων κρατών. Το ζήτημα είναι τα κράτη-μέλη να εγκαταλείψουν διάφορες εθνοκεντρικές λογικές και να εμβαθύνουν τόσο την οικονομική όσο και την πολιτική ενοποίηση. Στο κάτω-κάτω, δεν είναι τυχαία η επισήμανση του Γερμανού φιλοσόφου Γιούργκεν Χάμπερμας, που απεβίωσε τον Μάρτιο, ότι η Ευρώπη αποτελεί, μαζί με τον Καναδά, το τελευταίο προπύργιο που μπορεί να σώσει τη δυτική φιλελεύθερη κληρονομιά. Αν δεν το πράξει, η ήπειρος θα παραμείνει μια οικονομική δύναμη μεν, αλλά ταυτόχρονα ένας γεωπολιτικός νάνος, εγκλωβισμένος στις διαθέσεις των εκάστοτε αυταρχικών ηγετών και χωρίς να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της εποχής μας.
