Μην βιαστείτε να απαντήσετε «όχι»· γιατί είναι πολύ πιθανό να τον ψηφίζατε. Για την ακρίβεια, υπάρχουν 44% πιθανότητες να τον ψηφίζατε.
Σχεδόν οι μισοί Έλληνες (το 44%), ανεξαρτήτως πολιτικής αυτό-τοποθέτησης δηλώνουν πως είναι «σίγουρο» ή «πολύ πιθανόν» ότι θα το έκαναν. Αυτό είναι, μεταξύ άλλων, ένα από τα ευρήματα της διαδικτυακής πανελλαδικής έρευνας People of Greece – Weekly snapshot, η οποία διενεργήθηκε κατά το διάστημα 8-14 Ιουλίου, με τη συμμετοχή 531 ανθρώπων ηλικίας από 18 ετών και πάνω.
Σε επόμενη ερώτηση, τρεις στους τέσσερις απαντούν ότι οι κυβερνητικές αποφάσεις για προσωρινή διακοπή της χορήγησης ασύλου, αναθεώρηση των επιδομάτων και αλλαγή των γευμάτων που δίνονται σε πρόσφυγες ή μετανάστες στις δομές φιλοξενίας, τους βρίσκουν σύμφωνους.
Ο υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης – ο οποίος, βέβαια, δεν εμπλέκεται στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ – μίλησε πρόσφατα για «ανθρωπισμό των ΜΚΟ και των εκατομμυρίων ευρώ της ΕΕ», προσθέτοντας ότι ο μόνος τρόπος για επιστροφές θα είναι «όταν ο άλλος θα έχει κάτι να χάσει», κι αυτό το κάτι, όπως εξήγησε, θα είναι «τα λεφτά του Ευρωπαίου φορολογούμενου και του Έλληνα».
Της τελευταίας στιγμής προσθήκη «ο Έλληνας» στην πρόταση του υπουργού και προφανώς όχι τυχαία… αφού η επιβάρυνση του Έλληνα φορολογούμενου είναι μηδαμινή.
Οι πόροι για τη διαχείριση της μετανάστευσης προέρχονται κατά βάση από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (ΤΑΜΕ) που συστάθηκε για την περίοδο 2021-2027, με συνολικό προϋπολογισμό 9,88 δισ. ευρώ για τις χώρες τις ΕΕ, εκ των οποίων στην Ελλάδα αναλογεί το 1,2 δισ. ευρώ. Από αυτά, 8 εκατ. ευρώ έχουν ληφθεί ως προκαταβολή, κάτι που ισχύει για όλα τα κράτη-μέλη, ενώ η Ελλάδα, η Μάλτα και η Κύπρος έλαβαν επιπλέον 20 εκατ. ευρώ ως προσαύξηση εξαιτίας των άμεσων επιπτώσεων που υφίστανται από το Μεταναστευτικό.
Πέρα από αυτά, το 2023 η Ελλάδα έλαβε 42,4 εκατ. ευρώ ακόμη υπό τη μορφή έκτακτης χρηματοδότησης, εξασφαλίζοντας, μάλιστα – σύμφωνα με το αρμόδιο υπουργείο – το μεγαλύτερο ύψος χρηματοδότησης σε σχέση με κάθε άλλο κράτος-μέλος που υπέβαλε αίτημα.
Μαζί με το ΤΑΜΕ, για το διάστημα 2021-2027 συστάθηκαν και δύο ακόμη ταμεία· το Ταμείο για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Συνόρων (BMVI ή στα ελληνικά ΜΔΣΘ) και το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας (ΤΕΑ).
Επιστρέφοντας στον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, βασικός επικοινωνιακός «άσσος» στο μανίκι του, είναι το κόστος για την σίτιση των διαμενόντων στις δομές και τα επιδόματα που λαμβάνουν. Αν, λοιπόν, αυτά «ψαλιδιστούν» το όφελος, κατά τα λεγόμενά του, θα είναι διπλό: και τα περίφημα «αντικίνητρα», ένα… σαφές μήνυμα, δηλαδή, ότι η χώρα δεν είναι παράδεισος για κατατρεγμένους· και η ελάφρυνση του Έλληνα φορολογούμενου.
Η σίτιση και τα επιδόματα, όμως, στοιχίζουν τόσο πολύ στην τσέπη μας;
Μερικά μόνο παραδείγματα δείχνουν πως, μάλλον, όχι:
- Στο BMVI (ή ΜΔΣΘ) εντάσσεται, μεταξύ άλλων, πρόγραμμα παροχής υπηρεσιών σίτισης στις Κλειστές Ελεγχόμενες Δομές (ΚΕΔ) Νήσων και στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΚΥΤ) Ορεστιάδας. Το πρόγραμμα αυτό χρηματοδοτείται σε ποσοστό 75% από ευρωπαϊκούς πόρους και σε ποσοστό 25% από το Εθνικό Σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεσαι σε 18.547.453,19 ευρώ, με χρονοδιάγραμμα από 30/9/2021 έως 31/12/2025.
- Στο ΤΑΜΕ εντάσσεται, μεταξύ άλλων, η δράση «Παροχή σίτισης σε ΚΥΤ και σε δομές φιλοξενίας της ΥΠΥΤ» (ΚΥΤ: Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης· ΥΠΥΤ: Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης), που αφορά σε δομές στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και της ενδοχώρας. Η δράση έχει προϋπολογισμό 55.900.000 ευρώ και συγχρηματοδοτείται κατά 75% από ευρωπαϊκούς πόρους και κατά 25% από εθνικούς.
Στο ΤΑΜΕ, επίσης, εντασσόταν μέχρι το τέλος του 2022 και το πρόγραμμα «ESTIA», ένα στεγαστικό πρόγραμμα με επιπρόσθετο σκοπό την παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών για τους αιτούντες άσυλο (σίτιση, ψυχοκοινωνική στήριξη, κλπ.), μέσα από το οποίο περνούσαν και μερικά από τα περίφημα οικονομικά βοηθήματα· ποσά όχι κάθε άλλο παρά… ασύμφορα.
Από το 2015 έως το 2020 την ευθύνη για την υλοποίηση του προγράμματος είχε η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ, ενώ το 2020 μεταφέρθηκε στη δικαιοδοσία του Υπουργείου Μετανάστευσης. Το 2022 μετονομάστηκε σε «ESTIA II», με συνολική συγχρηματοδοτούμενη δαπάνη 37.000.000 ευρώ, και στη συνέχεια σε «ESTIA 2022», με περικοπή 17.000 θέσεων. Στα τέλη του ίδιου έτους ολοκληρώθηκε.
** Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος «ESTIA», τα επιδόματα και η στέγαση παρέχονται μέσω άλλων παρεμφερών προγραμμάτων που είναι υπό την εποπτεία του Υπουργείου Μετανάστευσης, καθώς και κοινωνικών προγραμμάτων που έχουν ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ).
** Βάσει νομοθεσίας, οι πολίτες τρίτων χωρών έχουν πρόσβαση στο ευρύτερο δίκτυο κοινωνικής προστασίας που ορίζει ο νόμος, άρα και σε διάφορα επιδόματα του ΟΠΕΚΑ.
Ένα άλλο παρεμφερές πρόγραμμα, το HELIOS, που στοχεύει στην παροχή υποστήριξης στους δικαιούχους διεθνούς προστασίας για την ένταξή τους στην ελληνική κοινωνία, έχει αλλάξει «χέρια» τρεις φορές:
- Από το 2109 έως το 2021 υλοποιήθηκε από τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (ΔΟΜ) με απευθείας χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή
- Το 2022 άρχισε να επαναλειτουργεί με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ 2021-2027 και την ΕΕ
- Και στις 7 Φεβρουαρίου του 2025, επί υπουργίας Νίκου Παναγιωτόπουλου, εισήλθε στη νέα του φάση, μετονομαζόμενο σε «HELIOS+», με χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Κοινοτικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+).
Για την ιστορία, ας αναφερθεί ότι σύμφωνα με την ευρωπαϊκή και την ελληνική νομοθεσία, η Ελλάδα είναι υπεύθυνη για την εξασφάλιση ελάχιστων υλικών συνθηκών υποδοχής στους αιτούντες άσυλο, με σκοπό τη διασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, προέκυψαν και τα διαβόητα μηνιαία «επιδόματα», μέσω του προγράμματος «παροχής οικονομικού βοηθήματος ως υλική συνθήκη υποδοχής σε αιτούντες διεθνή προστασία» που τέθηκε σε ισχύ το 2017 υπό την ευθύνη της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ.
Σημειώνεται ότι τον Μάιο του 2021, είχε ανακοινωθεί πως θα αποκλείονταν από την πρόσβαση στο οικονομικό βοήθημα όσοι αιτούντες άσυλο δεν στεγάζονταν σε δομές υπό την ευθύνη του υπουργείου (Ανοικτές Δομές Φιλοξενίας ΥΠΥΤ, Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης, πρόγραμμα «ESTIA», συνεργαζόμενοι φορείς που λειτουργούν ξενώνες). Είχαν ακολουθήσει δημόσιες εκκλήσεις και παράπονα από ΜΚΟ, που συνοδεύτηκαν και από σχετική ανακοίνωση του υπουργείου.
Λίγους μήνες αργότερα (Οκτώβριος), 28 ΜΚΟ διαμαρτυρήθηκαν, με ανοιχτή επιστολή τους, για «επισιτιστική κρίση» στους αιτούντες άσυλο, λόγω καθυστερήσεων στην απόδοση του βοηθήματος. Κυβερνητικές διαρροές είχαν τονίσει ότι το υπουργείο εφαρμόζει «απόλυτα την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία σε κάθε πτυχή της διαχείρισης του Μεταναστευτικού».
Προφανώς, όλα όσα εξαγγέλλει ο κ. Πλεύρης δεν είναι «καινά δαιμόνια», έχουν επιχειρηθεί ξανά, ακόμη κι αν η ρητορική ήταν πιο light. Παρ’ όλα αυτά, όταν καταφανώς ο δημόσιος διάλογος γύρω από το Μεταναστευτικό μετατοπίζεται από την ανάγκη για λύσεις στην ανάγκη για εντυπώσεις και κομματική συσπείρωση με «μάζεμα» εκ δεξιών και τίθεται επιτακτικά θέμα κοινωνικής επιβίωσης, το ζήτημα πια δεν το έχουν μόνο όσοι χαράσσουν τις πολιτικές, αλλά και όσοι (σιωπηλά) τις αποδέχονται.
