Οι παρεμβάσεις του Εμπορικού Συλλόγου Πειραιώς, του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών και του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας συγκλίνουν σε ένα βασικό αίτημα, δηλαδή στο ότι οι μικρές επιχειρήσεις χρειάζονται βιώσιμες λύσεις αποπληρωμής και όχι έναν ακόμη μηχανισμό που απλώς καταγράφει την αδυναμία τους να πληρώσουν.
Στο επίκεντρο της συζήτησης μπαίνουν πλέον οι 120 δόσεις, η εξατομίκευση των ρυθμίσεων, η αποκατάσταση της πιστοληπτικής εικόνας των συνεπών οφειλετών και η ανάγκη για ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία.
Από το Credit Score στις λύσεις για το χρέος
Το νέο κρατικό Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης αποτελεί το πιο πρόσφατο κεφάλαιο στη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, προκαλεί όμως επιφυλάξεις στην αγορά. Συγκεκριμένα, ο Εμπορικός Σύλλογος Πειραιώς επισημαίνει ότι ένα τόσο ισχυρό εργαλείο συγκέντρωσης και αξιολόγησης οικονομικών δεδομένων δεν μπορεί να μετατραπεί σε μια νέα ψηφιακή «μαύρη λίστα», η οποία θα ακολουθεί τον επιχειρηματία για χρόνια και θα τον αποκλείει από τη χρηματοδότηση ακόμη και όταν έχει αποδείξει ότι μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο να γνωρίζει η Πολιτεία ποιος μπορεί να πληρώσει και ποιος όχι. Είναι να αξιοποιήσει αυτή τη γνώση για να σχεδιάσει μια ρύθμιση που ο οφειλέτης μπορεί πραγματικά να εξυπηρετήσει.
Η αγορά βάζει στο τραπέζι τις 120 δόσεις
Η πρόταση του ΕΣΠ είναι συγκεκριμένη λαο ζητά το νέο σύστημα να αξιοποιηθεί για τη δημιουργία ενός μοντέλου εξατομικευμένων ρυθμίσεων οφειλών έως 120 δόσεις. Πίσω από αυτό είναι μια λογική για αλλαγή ρότας από οειζόντες λύσεις, δηλαδή, «μία ρύθμιση για όλους». Όπως αναφέρεται, η μηνιαία δόση και η διάρκεια θα μπορούσαν να συνδέονται με την πραγματική οικονομική δυνατότητα κάθε επιχείρησης, με αντικειμενικά και διαφανή κριτήρια. Δηλαδή, μια επιχείρηση που μπορεί να πληρώνει περισσότερα θα μπορούσε να ολοκληρώνει νωρίτερα τη ρύθμιση. Μια μικρότερη επιχείρηση, που αντιμετωπίζει προσωρινή πίεση ρευστότητας, θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα, έως τις 120 δόσεις.
«Από το Credit Score στις εξατομικευμένες λύσεις»
Ο Θοδωρής Καπράλος, Πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Πειραιώς, συνοψίζει τη φιλοσοφία της πρότασης με μια χαρακτηριστική φράση:
«Αφού η τεχνολογία μπορεί να μας πει πόσο αξιόπιστη είναι μια επιχείρηση, μπορεί να μας βοηθήσει και να προσδιορίσουμε πόσα πραγματικά μπορεί να πληρώνει».
330.000 ΜμΕ στο «κόκκινο»
Στο μεταξύ, τον κίνδυνο μιας νέας έκρηξης των μη εξυπηρετούμενων οφειλών ανέδειξε με ιδιαίτερα έντονο τρόπο ο Πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Γιάννης Χατζηθεοδοσίου.
Μιλώντας στις 27 Αυγούστου σε εκδήλωση του ΠΑΣΟΚ για το ιδιωτικό χρέος, παρουσία του Νίκου Ανδρουλάκη, ο κ. Χατζηθεοδοσίου υποστήριξε ότι 330.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τα χρέη καθαυτά. Η εικόνα επιβαρύνεται από την ακρίβεια, το ενεργειακό κόστος, τα αυξημένα ενοίκια, τη μείωση του τζίρου και το υψηλό λειτουργικό κόστος.
«Το μεγαλύτερο μέρος των μικρομεσαίων ψυχορραγεί», ανέφερε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι οι συνθήκες αυτές δημιουργούν άμεσο κίνδυνο για μια νέα γενιά «κόκκινων» δανείων.
«Δεν μπορούν να πληρώσουν» ή «δεν μπορούν να πληρώσουν αυτά τα ποσά»;
Ένα από τα πλέον κρίσιμα ζητήματα που αναδεικνύει η αγορά είναι το πραγματικό ύψος των οφειλών. Ο πρόεδρος του ΕΕΑ υποστήριξε ότι πολλές επιχειρήσεις θα μπορούσαν να αποπληρώσουν τα χρέη τους εφόσον καλούνταν να καταβάλουν το αρχικό κεφάλαιο και λογικούς τόκους. Αντίθετα, οι υψηλές προσαυξήσεις και επιβαρύνσεις έχουν σε αρκετές περιπτώσεις διογκώσει τις οφειλές σε επίπεδα που καθιστούν την αποπληρωμή εξαιρετικά δύσκολη.
Η επισήμανση αυτή συναντά την πρόταση του ΒΕΑ για 120 δόσεις, αλλά και για περιορισμό του συνολικού ύψους των πρόσθετων τελών, τόκων και προσαυξήσεων, ώστε να μην υπερβαίνουν το 50% της αρχικής οφειλής.
ΒΕΑ: Χρέος, φορολογία και ρευστότητα είναι συγκοινωνούντα δοχεία
Το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθήνας, με επιστολή του Προέδρου του Κωνσταντίνου Δαμίγου προς τον Πρωθυπουργό, καταθέτει μια ευρύτερη δέσμη 13+1 προτάσεων ενόψει της 90ής ΔΕΘ.
Στην κορυφή βρίσκονται οι 120 δόσεις, αλλά και μια σειρά μέτρων που συνδέονται άμεσα με την ικανότητα των επιχειρήσεων να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους: φορολογία επιχειρήσεων στο 20%, κατάργηση της προκαταβολής φόρου, περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, νέο Ταμείο Μικρομεσαίας Επιχειρηματικότητας και μόνιμος μηχανισμός στήριξης του ενεργειακού κόστους.
Το σκεπτικό είναι ότι δεν μπορεί να ζητείται από μια επιχείρηση να αποπληρώσει τα χρέη της όταν ταυτόχρονα δεν διαθέτει επαρκή ρευστότητα για να συνεχίσει να λειτουργεί.
Η διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, επομένως, δεν είναι ένα απομονωμένο δημοσιονομικό ζήτημα. Συνδέεται άμεσα με τη φορολογία, το κόστος εργασίας, την ενέργεια, τη χρηματοδότηση και τελικά με την ίδια την ανταγωνιστικότητα της μικρής επιχείρησης.
Η τράπεζα ως «κλειστή πόρτα» για τις μικρές επιχειρήσεις
Στο ίδιο μέτωπο βρίσκεται και η πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Ο Γιάννης Χατζηθεοδοσίου άσκησε κριτική στις πρακτικές των τραπεζών, υποστηρίζοντας ότι, παρά τη σημαντική στήριξη που έλαβαν κατά την περίοδο της κρίσης μέσω των δύο ανακεφαλαιοποιήσεων, σήμερα δεν στηρίζουν στον απαιτούμενο βαθμό τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα.
Από την πλευρά του, το ΒΕΑ ζητά τη δημιουργία νέου Ταμείου Μικρομεσαίας Επιχειρηματικότητας και ειδικών χρηματοδοτικών εργαλείων, με απλούστερες διαδικασίες και χαμηλότερες απαιτήσεις εξασφαλίσεων.
Για την αγορά, η χρηματοδότηση αποτελεί κρίσιμο κρίκο της αλυσίδας. Μια επιχείρηση που αποκλείεται από το τραπεζικό σύστημα επειδή είχε προβλήματα στο παρελθόν δυσκολεύεται να επενδύσει, να ανανεώσει τον εξοπλισμό της, να προσλάβει εργαζομένους και τελικά να δημιουργήσει τα έσοδα που θα της επιτρέψουν να αποπληρώσει τις οφειλές της.
Η δεύτερη ευκαιρία πρέπει να είναι πραγματική
Κοινός τόπος, πάντβως, τόπος στις προτάσεις των φορέων είναι η ανάγκη να πάψει η παλαιότερη οικονομική δυσκολία να λειτουργεί ως μόνιμη ποινή για τον επιχειρηματία. Η επιχείρηση που ρυθμίζει τις υποχρεώσεις της και πληρώνει κανονικά πρέπει να μπορεί να βελτιώνει σταδιακά την πιστοληπτική της εικόνα. Αυτό σημαίνει ότι το Credit Score δεν μπορεί να είναι στατικό. Πρέπει να αντανακλά τη σημερινή συμπεριφορά και όχι μόνο τα προβλήματα του παρελθόντος.
Ο ΕΣΠ ζητά, μεταξύ άλλων, πλήρη διαφάνεια ως προς τα δεδομένα και τους παράγοντες που επηρεάζουν τη βαθμολογία, σαφή διάκριση μεταξύ ενεργών ρυθμίσεων και μη εξυπηρετούμενων οφειλών, γρήγορη διαδικασία διόρθωσης λανθασμένων στοιχείων και συνεκτίμηση των ιδιαιτεροτήτων κάθε κλάδου και της εποχικότητας των ΜμΕ.
Πάντως, η αγορά ουσιαστικά προειδοποιεί ότι το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους μπορεί να ανακυκλωθεί εάν οι ρυθμίσεις παραμείνουν αποσυνδεδεμένες από την πραγματική οικονομική δυνατότητα των επιχειρήσεων.
Η αγορά ζητά το δεύτερο.
Γιατί το ζητούμενο δεν είναι να γνωρίζουμε απλώς ποιος χρωστά. Είναι να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις ώστε εκείνος που μπορεί να σωθεί να σωθεί, να συνεχίσει να λειτουργεί, να διατηρήσει θέσεις εργασίας και τελικά να αποπληρώσει το χρέος του.
Και το μήνυμα των ΜμΕ προς την Πολιτεία είναι πλέον σαφές: 120 δόσεις, εξατομικευμένες ρυθμίσεις, πραγματική δεύτερη ευκαιρία και πρόσβαση στη χρηματοδότηση – πριν η σημερινή πίεση μετατραπεί σε μια νέα κρίση κόκκινων δανείων.
