Κατ' αρχάς, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έλαβε μία ιστορική απόφαση – μία «νίκη» όχι μόνο για τον Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και για τους μελλοντικούς Αμερικανούς προέδρους, η οποία προκάλεσε ισχυρούς πολιτικούς και θεσμικούς κραδασμούς, αλλά και τον ενθουσιασμού του πλανητάρχη. Μετά, μία απόφαση «σταθμό» έλαβε και η Γερουσία, επιτρέποντας στον Τραμπ να επεμβαίνει στρατιωτικά χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου.

«Λευκή επιταγή» από Ανώτατο Δικαστήριο και Γερουσία

Σύμφωνα με την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, οι εξουσίες των Ομοσπονδιακών Δικαστηρίων περιορίζονται και πλέον δεν θα μπορούν να έχουν λόγο για πανεθνικά θέματα. Με λίγα λόγια, δεν θα μπορούν να «μπλοκάρουν» την εφαρμογή εκτελεστικών διαταγμάτων, κάτι που έχει επανειλημμένως συμβεί μέχρι σήμερα.

Η απόφαση βγήκε αφού πλειοψήφησαν οι συντηρητικοί, με έξι ψήφους έναντι τριών, και δίνει το «πράσινο» φως στην αμερικανική κυβέρνηση να υλοποιεί τις πολιτικές της απρόσκοπτα, ακόμη κι όταν αυτές είναι νομικά (ή και συνταγματικά) αμφισβητήσιμες. Μία εξ αυτών των πολιτικών είναι το δικαίωμα σε όσους γεννιούνται στις ΗΠΑ να αποκτούν αυτόματα την ιθαγένεια, το οποίο ο Τραμπ θέλει να καταργήσει. Αυτή ήταν και η αφορμή για τη συγκεκριμένη απόφαση, η οποία, όμως, δεν έκρινε την ουσία της υπόθεσης και άφησε περιθώρια για νομικές προσφυγές.

Η ελεγχόμενη από τους Ρεπουμπλικάνους ομοσπονδιακή Γερουσία, από την πλευρά της, απέρριψε την πρόταση των Δημοκρατικών σύμφωνα με την οποία θα πρέπει το Κογκρέσο να εγκρίνει οποιαδήποτε στρατιωτική επέμβαση.

Η πρόταση ήρθε με αφορμή την επίθεση στο Ιράν, για την οποία ο Τραμπ δεν φρόντισε να εξασφαλίσει τη σύμφωνη γνώμη του Κογκρέσου, και αποτελεί μία απόπειρα των Δημοκρατικών να περιορίσουν την εξουσία του στα σχετικά με τον πόλεμο και τις στρατιωτικές επεμβάσεις ζητήματα.

Απόπειρα που απέτυχε, ωστόσο, αφού η Γερουσία απέρριψε (με 53 κατά και 47 υπέρ) την πρόταση των Δημοκρατικών, δίνοντας το «πράσινο φως» στον Τραμπ να διατάξει νέα χρήση στρατιωτικής ισχύος εναντίον του Ιράν χωρίς την έγκριση του Κογκρέσο.

Εν τω μεταξύ, τα μέλη του Κογκρέσου πιέζουν ακόμη να ενημερωθούν για τους βομβαρδισμούς που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ το περασμένο Σαββατοκύριακο στο Ιράν, καθώς και για την τύχη των αποθεμάτων ουρανίου υψηλού επιπέδου εμπλουτισμού της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Την ίδια στιγμή, οι Ρεπουμπλικάνοι επιμένουν ότι ένας τέτοιος περιορισμός – κάτι που οι Δημοκρατικοί αντιλαμβάνονται ως αναγκαία δικλείδα ασφαλείας – θα είναι «αλυσίδα στα πόδια του προέδρου εν μέσω κρίσεων, στις οποίες διακυβεύονται ανθρώπινες ζωές».

Ο Τραμπ χαιρέτισε την απόφαση με ενθουσιασμό

Για «τεράστια νίκη» έκανε λόγο ο Ντόναλντ Τραμπ σε χθεσινές του δηλώσεις, μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ να περιορίσει τις εξουσίες των ομοσπονδιακών δικαστών.

«Πρόκειται για μια καταπληκτική απόφαση, που μας ικανοποιεί απόλυτα» δήλωσε πανηγυρικά από τον Λευκό Οίκο, επαναλαμβάνοντας τις αιτιάσεις του κατά των «υπερβολικών» πανεθνικών μπλοκαρισμάτων, τα οποία συχνά χρησιμοποιούνταν από αντιπάλους του σε θέματα όπως η μεταναστευτική πολιτική και η συμμετοχή τρανς ατόμων στις ένοπλες δυνάμεις.

Ο Τραμπ τόνισε, ακόμη, ότι πρόκειται για μια «μνημειώδη νίκη για το Σύνταγμα, τη διάκριση των εξουσιών και το κράτος δικαίου».

Το CNN και το BBC σχολιάζουν ότι πρόκειται για μία εξαιρετικά καθοριστική απόφαση και για μία από τις σπουδαιότερες νίκες του Αμερικανού προέδρου, καθώς – ξεφεύγοντας από το θέμα της ιθαγένειας – του επιτρέπει να προβαίνει σε ριζικές τομές και να προωθεί τις αμφιλεγόμενες πολιτικές αλλαγές που επιθυμεί.

Ενδιαφέρον είναι ότι το σκεπτικό της απόφασης φέρει την υπογραφή της Έιμι Κόνεϊ Μπάρετ, που έχει δεχθεί στο παρελθόν επικρίσεις ακόμη κι από τον ίδιο τον Τραμπ, αλλά τώρα του δίνει ένα ανεκτίμητο εργαλείο διεύρυνσης της εκτελεστικής ισχύος.

Η προεδρική εξουσία διευρύνεται

Μπορεί το ζήτημα της ιθαγένειας να αποτέλεσε τη θρυαλλίδα για την απόφαση και τις αντιδράσεις που έχει ξεσηκώσει, όμως δεν είναι το μοναδικό επίδικο στην υπόθεση.

Με μία τέτοια ετυμηγορία, οι προεδρικές εξουσίες διευρύνονται γενικώς. Υπάρχει, άλλωστε, μία σειρά άλλων ενεργειών που ανέλαβε ο Τραμπ τους τελευταίους μήνες και οι οποίες έχουν επίσης ανασταλεί από δικαστές χαμηλότερου επιπέδου.

Από την ορκωμοσία του Τραμπ έως τις 29 Απριλίου, η Υπηρεσία Ερευνών του Κογκρέσου μετρά 25 τέτοιες περιπτώσεις.

Χαρακτηριστικό είναι πως μετά την απόφαση του δικαστηρίου, ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Μπορούμε τώρα να καταθέσουμε κανονικά φάκελο για να προχωρήσουμε σε πολιτικές που έχουν κακώς απαγορευτεί».

Αποφάσεις του Τραμπ που έχουν μπλοκάρει τα Ομοσπονδιακά Δικαστήρια

Τα κατώτερα δικαστήρια έχουν μπλοκάρει μέχρι σήμερα μία σειρά από προεδρικές αποφάσεις:

• Έχουν βάλει φρένο στις περικοπές του προέδρου στην εξωτερική βοήθεια, στα προγράμματα πολυμορφίας και σε άλλες κυβερνητικές υπηρεσίες,
• έχουν περιορίσει τη δυνατότητά του να απολύει κυβερνητικούς υπαλλήλους,
• έχουν αναστείλει άλλες μεταρρυθμίσεις στον τομέα της μετανάστευσης και
• έχουν αναβάλει τις αλλαγές που εξέδωσε ο Λευκός Οίκος στις εκλογικές διαδικασίες.

Ωστόσο, με την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου σε αυτή την υπόθεση, η κυβέρνηση βρίσκεται σε πολύ ισχυρότερη θέση για να ζητήσει από τα δικαστήρια να της επιτρέψουν να προωθήσει πολλές από αυτές τις μεταρρυθμίσεις.

Σημειώνεται, δε, ότι κατά τη διάρκεια της προεδρίας Μπάιντεν, συντηρητικοί δικαστές εμπόδισαν τους Δημοκρατικούς να θεσπίσουν νέους περιβαλλοντικούς κανονισμούς, να προσφέρουν διαγραφή φοιτητικών δανείων και να τροποποιήσουν τους μεταναστευτικούς κανόνες.

Το Ανώτατο Δικαστήριο στη γνωμοδότησή του ανέφερε: «Τα κατώτερα δικαστήρια πρέπει να κινηθούν γρήγορα για να διασφαλίσουν ότι, όσον αφορά κάθε ενάγοντα, τα ασφαλιστικά μέτρα είναι σύμφωνα με τον κανόνα αυτό και, κατά τα λοιπά, συμμορφώνονται με τις αρχές της ισότητας».

Οι φιλελεύθεροι δικαστές αντιδρούν

Οι τρεις φιλελεύθερες δικαστίνες του Ανώτατου Δικαστηρίου αντέδρασαν με δριμύτητα, θεωρώντας ότι η ετυμηγορία οδηγεί σε θεσμική εκτροπή και αποδυναμώνει το Σύνταγμα.

Κατηγόρησαν, μάλιστα, το σώμα ότι «παίζει το παιχνίδι του Τραμπ» και επιτρέπει να εφαρμόζονται στο εξής ακόμη και κατάφορα αντισυνταγματικές πολιτικές μέσα από νομικά τερτίπια. «Πρόκειται για ανοιχτή πρόσκληση στην κυβέρνηση να παρακάμψει το Σύνταγμα», επισημαίνουν, προειδοποιώντας ότι στο εξής η «νομική αυθαιρεσία θα ανθίσει» και η εκτελεστική εξουσία θα γίνει ανεξέλεγκτη.

«Παράθυρο» για συλλογικές προσφυγές

Οι συλλογικές προσφυγές επιτρέπονται, παρά την αυστηρότητα της απόφασης, ως τελευταίο μέσο προστασίας ομάδων που θίγονται, οι οποίες έτσι μπορούν να ζητήσουν την αναστολή κάποιας απόφασης.

Αυτό ακριβώς έκαναν, για παράδειγμα, ομάδες υπέρ των μεταναστών και έγκυες γυναίκες στο Μέριλαντ, οι οποίες κατέθεσαν νέα συλλογική αγωγή ζητώντας την αναστολή της προεδρικής εντολής για όλα τα παιδιά που γεννήθηκαν ή θα γεννηθούν μετά τις 19 Φεβρουαρίου 2025.

Η τελική μάχη αναμένεται να κορυφωθεί το φθινόπωρο, καθώς το δικαστικό θρίλερ για το δικαίωμα ιθαγένειας θα παραμείνει στο προσκήνιο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Παρ' όλα αυτά, το «μήνυμα» ήδη δόθηκε και είναι σαφές: η εκτελεστική εξουσία έχει το πάνω χέρι και ο πρόεδρος έχει τον πρώτο λόγο, υπερβαίνοντας ακόμη και το Σύνταγμα ή τα διάφορα νομικά και θεσμικά κολλήματα.