Ο Τραμπ επιδιώκει μια απευθείας συνάντηση Ζελένσκι-Πούτιν, ωστόσο η Μόσχα εμφανίζεται αρνητική, καθώς ο Ρώσος πρόεδρος δεν θέλει να προσφέρει διεθνή νομιμοποίηση στον Ουκρανό ομόλογό του και ταυτόχρονα επιδιώκει να διασφαλίσει τα εδαφικά του κέρδη στο Ντονμπάς. Την ώρα που οι ισορροπίες παραμένουν εύθραυστες, Ευρωπαίοι και Ουκρανοί φέρεται να ανησυχούν μήπως ο απρόβλεπτος Τραμπ, ο οποίος δείχνει να διατηρεί μια ιδιαίτερη σχέση με τον Πούτιν, τους επιφυλάξει δυσάρεστες εκπλήξεις - όπως, για παράδειγμα, την οριστική αναγνώριση της ρωσικής κυριαρχίας στην Κριμαία, ένα σενάριο που σύμφωνα με παλαιότερα δημοσιεύματα είχε ήδη εξετάσει.
Η πρόκληση για το διεθνές δίκαιο
Ωστόσο, η στάση αυτή έρχεται σε αντίθεση με μια βασική αρχή του σύγχρονου διεθνούς δικαίου, η οποία έχει καθιερωθεί μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και αποτελεί θεμέλιο της λειτουργίας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών: η απαγόρευση της χρήσης βίας για την απόκτηση εδαφών.
Ο Καταστατικός Χάρτης του ΟΗΕ, και συγκεκριμένα το Άρθρο 2 §4, ορίζει ρητά ότι τα κράτη οφείλουν να απέχουν από την απειλή ή χρήση βίας κατά της εδαφικής ακεραιότητας ή της πολιτικής ανεξαρτησίας άλλων κρατών. Στην πράξη, αυτό σημαίνει πως οι αλλαγές συνόρων που επιβάλλονται στρατιωτικά δεν μπορούν να τύχουν αναγνώρισης από τη διεθνή κοινότητα.
Μετά το 1945, υπάρχουν αρκετά παραδείγματα τέτοιων περιπτώσεων όπου μια δύναμη κατέλαβε ξένα εδάφη, όμως ο ΟΗΕ και οι περισσότερες χώρες αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν τη νέα κατάσταση ως νόμιμη. Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974 οδήγησε στη de facto διχοτόμηση του νησιού, όμως τα Ηνωμένα Έθνη ουδέποτε αναγνώρισαν την κατεχόμενη Βόρεια Κύπρο ως ανεξάρτητο κράτος, όπως το επιδιώκει η Άγκυρα. Αντίστοιχα, η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014 θεωρείται από τον ΟΗΕ παράνομη, όπως επιβεβαιώθηκε με το ψήφισμα 68/262 της Γενικής Συνέλευσης. Το ίδιο ισχύει και για τα εδάφη της Ουκρανίας που τέθηκαν υπό ρωσικό έλεγχο στα ανατολικά της μετά την έναρξη της γενικευμένης ρωσικής εισβολής το 2022.
Ακόμη και στις περιπτώσεις του Ισραήλ (μετά τους πολέμους του 1948 και 1967) ή της Ρωσίας στη Γεωργία (Αμπχαζία, Νότια Οσετία), η διεθνής κοινότητα - με λίγες εξαιρέσεις - δεν έχει αποδεχθεί την αναθεώρηση συνόρων μέσω στρατιωτικής ισχύος.
Η μόνη ίσως εδαφική μεταβολή που έτυχε ευρείας αναγνώρισης και συμφωνήθηκε ειρηνικά είναι η επανένωση της Γερμανίας το 1990, η οποία πραγματοποιήθηκε με συναίνεση των τότε μεγαλύτερων γεωπολιτικών παραγόντων και χωρίς προσφυγή στη βία.
Οι γεωπολιτικές συνέπειες μιας παραχώρησης
Η de jure αναγνώριση της ρωσικής κατοχής ουκρανικών εδαφών, έπειτα από την παράνομη εισβολή που ξεκίνησε το 2022, εάν επιβεβαιωθεί ως επίσημη θέση μιας κυβέρνησης Τραμπ, δεν θα συνιστούσε απλώς μια αλλαγή πολιτικής θα αποτελούσε μια ριζική ρήξη με το μεταπολεμικό δόγμα του διεθνούς δικαίου, με απρόβλεπτες συνέπειες για την παγκόσμια τάξη. Αναλυτές εκτιμούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ενθάρρυνε και άλλα κράτη με αναθεωρητικές βλέψεις να προχωρήσουν σε ανάλογες πολεμικές ενέργειες. Για το Κίεβο, μια παραχώρηση αυτού του μεγέθους θα μπορούσε να καταστεί ανεκτή μόνο εφόσον συνοδευτεί από ισχυρές εγγυήσεις ασφάλειας - δηλαδή, με την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, ο Τραμπ έχει ήδη απορρίψει αυτό το ενδεχόμενο, ενώ και πολλές ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να τηρούν επιφυλακτική στάση απέναντι στη διεύρυνση της Συμμαχίας, παρά της δηλώσεις των περασμένων ετών ότι ο δρόμος της Ουκρανίας για το ΝΑΤΟ παραμένει ανοιχτός. Ακόμη πιο κατηγορηματικά αντίθετη είναι η Ρωσία, η οποία όχι μόνο θεωρεί ότι αδικήθηκε από τη συνεχή ανατολική επέκταση του ΝΑΤΟ μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, αλλά και υποστηρίζει ότι η ενδεχόμενη νατοϊκή προοπτική της Ουκρανίας απειλεί άμεσα την εθνική της ασφάλεια.
