Η απόφαση να αναβάλει τη συνάντηση με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι διέψευσε τις ελπίδες του Κιέβου ότι ο Ουκρανός ηγέτης θα μπορούσε μέσα στις επόμεμες ημέρες να χρησιμοποιήσει μια κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Τραμπ για να αλλάξει τη δυναμική των διαπραγματεύσεων, οι οποίες για πολλούς Ουκρανούς φαίνεται να γέρνουν προς όφελος της Μόσχας.

Η δήλωση του Τραμπ φάνηκε να στοχεύει στο να ωθήσει και τις δύο πλευρές σε συμβιβασμό, παρότι τα δυσκολότερα σημεία της συμφωνίας παραμένουν άλυτα. Ουκρανοί αξιωματούχοι έχουν πει ότι μόνο ο Ζελένσκι έχει την εξουσία να αποφασίσει εάν θα παραχωρηθούν επιπλέον ουκρανικά εδάφη στη Ρωσία — ένα βασικό ρωσικό αίτημα που παραμένει πολιτικά τοξικό στην Ουκρανία.

«Ανυπομονώ να συναντήσω σύντομα τον πρόεδρο Ζελένσκι και τον πρόεδρο Πούτιν, αλλά ΜΟΝΟ όταν η συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου θα είναι ΟΡΙΣΤΙΚΗ ή στα τελικά της στάδια», έγραψε ο Τραμπ στον λογαριασμό του στα κοινωνικά δίκτυα.

Ο Τραμπ είπε ότι στέλνει τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ στη Μόσχα ακόμη και την επόμενη εβδομάδα για να συναντήσει τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, ενώ ο υπουργός Στρατού Νταν Ντρίσκολ θα συνεχίσει τις συναντήσεις με τους Ουκρανούς. Ο Τραμπ είπε σε δημοσιογράφους στο Air Force One ότι ο γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, ενδέχεται επίσης να συνοδεύσει τον Γουίτκοφ στη Μόσχα, καθώς οι δύο προσπαθούν να επαναλάβουν το μοντέλο της εκεχειρίας στη Γάζα που διαμεσολάβησαν τον προηγούμενο μήνα — σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες.

Ήταν η τελευταία ανατροπή σε μια βεβιασμένη διαπραγμάτευση που αρχικά απαιτούσε από τους Ουκρανούς ηγέτες να συμφωνήσουν σε ένα 28-σημείο σχέδιο, πολιτικά απαράδεκτο γι’ αυτούς, πριν από την Ημέρα των Ευχαριστιών — αλλιώς θα αντιμετώπιζαν διακοπή στην ανταλλαγή πληροφοριών και στις πωλήσεις όπλων από τις ΗΠΑ. Ο Τραμπ είπε στα κοινωνικά δίκτυα ότι η αμερικανική ομάδα έχει σημειώσει «τεράστια πρόοδο» την τελευταία εβδομάδα, προσθέτοντας ότι η αρχική πρόταση «έχει βελτιωθεί».

Υπήρχε αυξανόμενη δυναμική στις διαπραγματεύσεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, με πρόοδο να σημειώνεται το Σαββατοκύριακο στη Γενεύη και νέες συναντήσεις ανάμεσα σε Αμερικανικές, Ρωσικές και Ουκρανικές αντιπροσωπείες στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Ωστόσο, σύμφωνα με την Washington Post, ο «χώρος προσγείωσης» για μια συμφωνία που θα ικανοποιεί και τις δύο πλευρές παραμένει εξαιρετικά στενός. Ένα από τα βασικά ρωσικά αιτήματα — ότι το Κίεβο παραδώσει ακόμη περισσότερο έδαφος που η Μόσχα δεν μπόρεσε να κατακτήσει σε μια περιοχή που έχει βιώσει 12 χρόνια σύγκρουσης — είναι βαθύτατα αντιδημοφιλές στην Ουκρανία.

Η Ρωσία ισχυρίζεται ότι έχει πλεονέκτημα στο πεδίο της μάχης και ότι τελικά θα καταλάβει αυτά τα εδάφη δια της βίας — μια ιδέα που οι Ουκρανοί απορρίπτουν έντονα, αλλά που ο Τραμπ φάνηκε την Τρίτη να υιοθετεί.

«Όπως πηγαίνουν τα πράγματα, κινούνται προς μία μόνο κατεύθυνση. Οπότε, τελικά, αυτό το έδαφος τους επόμενους δύο μήνες μπορεί να κατακτηθεί ούτως ή άλλως από τη Ρωσία. Θέλετε λοιπόν να πολεμήσετε και να χάσετε άλλους 50–60 χιλιάδες ανθρώπους ή να κάνετε κάτι τώρα;» είπε ο Τραμπ. Διευκρίνισε επίσης ότι, στα σχέδια που ο ίδιος υποστηρίζει, οι Ρώσοι δεν θα αντιμετωπίσουν ουσιαστικές επιπλέον συνέπειες για τη μεγάλη εισβολή τους — τον μεγαλύτερο πόλεμο στην Ευρώπη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το «μεγάλο αντάλλαγμα» της Ρωσίας, σύμφωνα με τον Τραμπ, είναι ότι «σταματάει να πολεμάει και δεν παίρνει άλλο έδαφος».

Οι επικριτές των προσπαθειών του Τραμπ —συμπεριλαμβανομένων κάποιων Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο— ανέφεραν ότι ο προσανατολισμός των συνομιλιών φάνηκε καθαρά στα πρακτικά μιας συνομιλίας μεταξύ του Γουίτκοφ και του διπλωματικού συμβούλου του Πούτιν, Γιούρι Ουσακόφ, που δημοσίευσε το Bloomberg την Τρίτη.

Το μέσο ανέφερε ότι άκουσε ηχογράφηση της κλήσης, χωρίς όμως να διευκρινίσει πώς την απέκτησε. Στην ηχογράφηση, ο Γουίτκοφ φέρεται να δίνει συμβουλές στον Ουσακόφ για το πώς ο Πούτιν πρέπει να παρουσιάσει το ουκρανικό σχέδιο στον Τραμπ.

Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ είπε ότι αναμένει οι Αμερικανοί να παρουσιάσουν σύντομα τη δική τους ενδιάμεση εκδοχή της συμφωνίας, βασισμένη στις εισηγήσεις των Ουκρανών και των Ευρωπαίων.

Αλλά προειδοποίησε ότι εάν αυτή παρεκκλίνει από τα αιτήματα που είχε θέσει ο Πούτιν τον Αύγουστο κατά τη συνάντησή του με τον Τραμπ στην Αλάσκα, θα υπάρξει πρόβλημα.

«Διότι αν αλλοιωθεί το πνεύμα και το γράμμα της συμφωνίας του Άνκορατζ, η οποία στηρίζεται σε καίριες παραδοχές, τότε φυσικά θα βρισκόμαστε σε εντελώς διαφορετική κατάσταση», είπε.

Οι συνεχιζόμενες προσπάθειες για να δημιουργηθεί ένα ειρηνευτικό σχέδιο που θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό από όλες τις πλευρές και να τερματίσει σχεδόν τέσσερα χρόνια πολέμου συνέπεσαν με δεκάδες ρωσικούς πυραύλους που έπληξαν το Κίεβο τη νύχτα της Δευτέρας προς Τρίτη, χτυπώντας πολυκατοικίες και ενεργειακές υποδομές.

Το αρχικό σχέδιο —το οποίο επικρίθηκε ευρέως από τους Ουκρανούς και τους Ευρωπαίους ως υπερβολικά φιλορωσικό και ως παράδοση της Ουκρανίας— εγκρίθηκε την Παρασκευή από τον Πούτιν ως πιθανή βάση για ειρήνη. Οι περισσότεροι αναλυτές πιστεύουν ότι οι τελευταίες τροποποιήσεις δεν θα είναι αποδεκτές από τη Μόσχα, αφήνοντάς τη να επιλέξει εάν θα προσπαθήσει να αναθεωρήσει εκ νέου το σχέδιο ή να το απορρίψει.

Στις δηλώσεις του προς το ρωσικό Συμβούλιο Ασφαλείας την Παρασκευή, ο Πούτιν είπε ότι η Ρωσία είναι «ευχαριστημένη» να συνεχίσει τον πόλεμο και να νικήσει την Ουκρανία στρατιωτικά. «Αλλά, όπως έχω πει πολλές φορές πριν, είμαστε επίσης έτοιμοι για ειρηνευτικές συνομιλίες και ειρηνική επίλυση των προβλημάτων.»

Σφοδρές μάχες

Καθώς Αμερικανοί αξιωματούχοι προσπαθούσαν απεγνωσμένα να φέρουν τις δύο πλευρές πιο κοντά, η Ρωσία εξαπέλυσε μια σφοδρή επίθεση με πυραύλους και drones κατά της ουκρανικής πρωτεύουσας, πλήττοντας κατοικημένα κτίρια σε πολλές συνοικίες και σκοτώνοντας τουλάχιστον επτά ανθρώπους — την τελευταία σε μια σειρά επιθέσεων σε πολιτικές υποδομές που φαίνεται να αποσκοπούν στην αύξηση της πίεσης στους Ουκρανούς πολίτες ώστε να λυγίσει η αντίσταση της χώρας. Η Ρωσία έπληξε επίσης άλλες περιοχές, μεταξύ των οποίων το Τσερνίχιβ, το Ντνίπρο και το Χάρκιβ.

Ο βομβαρδισμός έκανε κάποιους κορυφαίους Ευρωπαίους ηγέτες να δηλώσουν την αμφιβολία τους ότι το Κρεμλίνο ενδιαφέρεται πραγματικά για τερματισμό του πολέμου.

«Στο πεδίο, η πραγματικότητα είναι ακριβώς το αντίθετο οποιασδήποτε γνήσιας επιθυμίας για ειρήνη», είπε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν μετά από συνάντηση πολλών ηγετών που στηρίζουν την Ουκρανία, μαζί με τον Ζελένσκι και τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο.

Ο Μακρόν είπε ότι, ενώ οι Ευρωπαίοι υποστηρίζουν την ειρήνη, «πολλοί συμμετέχοντες στη συνάντησή μας μετέφεραν τις δικές τους άμεσες συνομιλίες με τους Ρώσους, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου Πούτιν. Είναι πλέον σαφές ότι η Ρωσία δεν έχει καμία πρόθεση να συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός.»

«Ο Πούτιν πιστεύει επίσης ότι κανείς δεν παίρνει σοβαρά τη θέση του. Δεν θέλει πραγματικά να συνεχίσει τον πόλεμο, αλλά είναι οπορτουνιστής. Πρέπει να λάβει κάτι ουσιαστικό ως αντάλλαγμα για αυτόν τον πόλεμο», είπε ο πρώην αξιωματούχος, απορρίπτοντας τις προσπάθειες των Ουκρανών και των Ευρωπαίων να επηρεάσουν τη διαδικασία.

«Είναι ένα φιλορωσικό σχέδιο, αλλά η Ρωσία βρίσκεται σε ισχυρότερη θέση, οπότε οποιοδήποτε σχέδιο θα έπρεπε να είναι φιλορωσικό — διότι αυτό είναι πιο ρεαλιστικό», είπε.

Η Ρωσία έχει κατηγορήσει σταθερά τους Ευρωπαίους για ανάμειξη στις διαπραγματεύσεις, επιμένοντας ότι οι ευρωπαϊκές χώρες είναι «πολεμοχαρείς» που θέλουν να παρατείνουν τον πόλεμο με την υποστήριξή τους στην Ουκρανία.

Η Ρωσία επιμένει σταθερά στα αιτήματά της για τις περιοχές του Ντονμπάς στα ανατολικά, τις οποίες δεν έχει καταφέρει να κατακτήσει. Έτσι, ένα ακόμη «κόκκινο» σημείο για τους Ρώσους είναι η απαίτηση για μόνιμη απαγόρευση της ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ — ζήτημα που αφαιρέθηκε από το τελευταίο ουκρανικό ειρηνευτικό πλαίσιο.

Στις συνομιλίες της Κυριακής, οι Ουκρανοί διαπραγματευτές είπαν στους Αμερικανούς ότι το Κίεβο είναι πρόθυμο να αρχίσει συζητήσεις από τις παρούσες γραμμές του μετώπου — όχι βάσει του ρωσικού αιτήματος να παραδοθεί το τμήμα της περιοχής του Ντονέτσκ που δεν ελέγχει η Ουκρανία, όπως απαιτούσε το προηγούμενο σχέδιο.

Ο πρώην αξιωματούχος του Κρεμλίνου είπε ότι η Ρωσία ίσως δεχθεί να «παγώσει» τις γραμμές στο Ζαπορίζια και στη Χερσώνα. «Αλλά το πιο περίπλοκο κομμάτι είναι το Ντονέτσκ. Νομίζω ότι ένας συμβιβασμός στο Ντονέτσκ μπορεί να είναι εφικτός, αλλά μόνο στο τέλος των διαπραγματεύσεων.»