Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ρωσία έχει εντείνει την υποστήριξή της προς το Ιράν, τον στενότερο εταίρο της στη Μέση Ανατολή, παρέχοντας δορυφορικές εικόνες και τεχνολογία drones για να βοηθήσει την Τεχεράνη να στοχεύει αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή.
Με τις ενέργειες αυτές, η Μόσχα προσπαθεί εν μέρει να διασώσει ό,τι έχει απομείνει από το συρρικνούμενο δίκτυο συνεργασιών της, το οποίο κάποτε την καθιστούσε τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα όπλων στον κόσμο μετά τις ΗΠΑ, υποστηρικτή αυταρχικών καθεστώτων από τη Μέση Ανατολή έως τη Λατινική Αμερική, και ενίσχυε την εικόνα του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για τη Ρωσία ως μεγάλη δύναμη.
Τον Ιανουάριο, αμερικανικές δυνάμεις εισέβαλαν στη Βενεζουέλα και συνέλαβαν τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο, επιβεβαιώνοντας την αμερικανική κυριαρχία σε μια χώρα που υπήρξε αξιόπιστος αγοραστής ρωσικών όπλων και προορισμός για εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια ρωσικών επενδύσεων στον πετρελαϊκό της τομέα. Ο πρόεδρος Τραμπ έχει επίσης αφήσει να εννοηθεί ότι η ανατροπή του καθεστώτος της Κούβας, ενός από τους στενότερους εταίρους της Ρωσίας στο δυτικό ημισφαίριο, μπορεί να είναι η επόμενη κίνησή του.
Η επίθεση στο Ιράν απειλεί τη μακροχρόνια στρατηγική της Μόσχας να διατηρεί ένα δίκτυο φιλικών χωρών και παραστρατιωτικών ομάδων στο νότιο «μέτωπό» της. Ο άλλοτε σύμμαχός της στη Συρία, ο πρώην πρόεδρος Μπασάρ αλ-Άσαντ, βρίσκεται στη Μόσχα μετά τη φυγή του από τη χώρα και η Ρωσία διαπραγματεύεται πλέον με τη νέα συριακή κυβέρνηση για το μέλλον των στρατιωτικών της βάσεων εκεί.
Το ιρανικό καθεστώς αποτελεί τον βασικό κρίκο σε ένα δίκτυο πολιτοφυλακών, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, οι οποίες αποτελούν την κύρια πρόκληση στην κυριαρχία των ΗΠΑ και του Ισραήλ στην περιοχή. Οι ομάδες αυτές, ήδη αποδυναμωμένες από τις συγκρούσεις που ακολούθησαν την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 στο Ισραήλ, παρέχουν διαδρομές διακίνησης όπλων και τεχνολογίας για τον ρωσικό στρατό.
Το Ιράν, αν και έχει δεχθεί ισχυρά πλήγματα από εβδομάδες αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων, έχει μέχρι στιγμής αποδειχθεί ανθεκτικό. Έχει ουσιαστικά κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, από όπου κάποτε περνούσε το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, και συνεχίζει καθημερινές επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά των ΗΠΑ και των συμμάχων τους.
Η Ρωσία συμβουλεύει τους Ιρανούς με βάση την εμπειρία της από τον πόλεμο στην Ουκρανία, παρέχοντας τακτικές οδηγίες για τον αριθμό των drones που πρέπει να χρησιμοποιούνται και τα ύψη από τα οποία πρέπει να επιτίθενται, σύμφωνα με τη Wall Street Journal. Πιστεύεται ότι αυτές οι συμβουλές βοήθησαν το Ιράν σε επιθέσεις κατά αμερικανικών ραντάρ στην περιοχή.
Η πιθανή επιβίωση του ιρανικού καθεστώτος θα έδινε στη Ρωσία την ευκαιρία να διατηρήσει παρουσία στη Μέση Ανατολή, κάτι που καθίσταται όλο και πιο σημαντικό καθώς η επιρροή της φθίνει αλλού. Θα της επέτρεπε επίσης να δείξει ότι μπορεί να βοηθήσει τους συμμάχους της να αντισταθούν στη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ.
Παράλληλα, η Μόσχα προσπαθεί να χρησιμοποιήσει την υποστήριξή της προς το Ιράν ως διαπραγματευτικό χαρτί με την Ουάσινγκτον. Ο απεσταλμένος του Κρεμλίνου για τις διαπραγματεύσεις σχετικά με την Ουκρανία δήλωσε σε Αμερικανούς αξιωματούχους ότι η Ρωσία θα σταματούσε να παρέχει πληροφορίες στόχευσης στο Ιράν αν οι ΗΠΑ έκαναν το ίδιο με την Ουκρανία.
Οι σχέσεις με τον Τραμπ
Νωρίτερα στη δεύτερη θητεία του Τραμπ, η Ρωσία φαινόταν απρόθυμη να έρθει σε άμεση αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ, καθώς προσπαθούσε να κρατήσει την Ουάσινγκτον στο περιθώριο του πολέμου στην Ουκρανία. Ωστόσο, η Μόσχα εκφράζει ολοένα και μεγαλύτερη δυσαρέσκεια, καθώς τα συμφέροντά της πλήττονται από την εξωτερική πολιτική του Τραμπ.
Αμερικανικές δυνάμεις έχουν καταλάβει αρκετά δεξαμενόπλοια που συνδέονται με τη Ρωσία, συμπεριλαμβανομένου ενός που, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, θα συνοδευόταν από ρωσικό υποβρύχιο και άλλα ναυτικά μέσα. Η κατάσχεση του δεξαμενόπλοιου, γνωστού πλέον ως Marinera, έγινε παρά τις προειδοποιήσεις του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών.
Στα τέλη του περασμένου έτους, η ρωσική κρατική εταιρεία πετρελαίου Roszarubezhneft έλαβε παράταση 15 ετών για τη δραστηριότητά της στη Βενεζουέλα. Όμως, τον περασμένο μήνα, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε ότι οι ρωσικές εταιρείες εκτοπίζονται σταδιακά από τη χώρα κατόπιν αμερικανικής πίεσης.
«Προσπαθούν ανοιχτά να μας διώξουν, τις εταιρείες μας, από τη Βενεζουέλα», δήλωσε.
Μετά την παρέμβαση Τραμπ στη Νότια Αμερική, οι ΗΠΑ ενίσχυσαν το εμπάργκο στην Κούβα. Ως ένδειξη πιθανής αντίδρασης της Μόσχας, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι η Ρωσία είναι έτοιμη να παράσχει οικονομική και ανθρωπιστική βοήθεια. Ένα ρωσικό δεξαμενόπλοιο, το Anatoly Kolodkin, κατευθύνεται προς την Κούβα, προκαλώντας εικασίες για πιθανή παραβίαση του εμπάργκο.
Πιο μακριά, σε μια ζώνη στρατιωτικών καθεστώτων στη νότια Σαχάρα—Μάλι, Μπουρκίνα Φάσο και Νίγηρας—οι Ρώσοι μισθοφόροι και η στρατιωτική βοήθεια δεν έχουν καταφέρει να αναχαιτίσουν τις τζιχαντιστικές ομάδες.
Η Ρωσία παρακολουθεί καθώς στρατιωτικοί ηγέτες σε χώρες όπως το Μάλι και ο Νίγηρας επαναπροσεγγίζουν τις ΗΠΑ. Το 2024, ο Πούτιν είχε υποσχεθεί «πλήρη υποστήριξη» στους Αφρικανούς συμμάχους του, όμως έκτοτε οι σύμμαχοι αυτοί έχουν χάσει έδαφος.
Ο Τραμπ έχει παρέμβει ακόμη και σε περιοχές που θεωρούνταν παραδοσιακά στη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας, όπως ο Νότιος Καύκασος.
Η αυξανόμενη σύγκρουση μεταξύ της επεκτατικής εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ και των ρωσικών συμφερόντων παγκοσμίως έχει προκαλέσει φωνές μέσα στη Ρωσία για πιο επιθετική στάση απέναντι στις ΗΠΑ.
«Αν δεν εφαρμοστούν πραγματικές πατριωτικές μεταρρυθμίσεις τώρα στη Ρωσία, η κατάσταση θα γίνει πιο απρόβλεπτη», δήλωσε ο Αλεξάντερ Ντούγκιν. «Έναν-έναν, οι σύμμαχοί μας απλώς θα πέφτουν».
