Από τη Μεγάλη Παρασκευή (10/4) το Ισλαμαμπάντ μετατράπηκε σε φρούριο για να φιλοξενήσει τις συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν· τις πρώτες επίσημες συνομιλίες από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου. Το Πακιστάν κατάφερε, έτσι, να γίνει ένας απρόσμενος διαμεσολαβητής και να πετύχει το πιο πρόσφατο διπλωματικό επίτευγμα. Μάλιστα, «έστρωσε» το έδαφος ήδη από τις προηγούμενες εβδομάδες, βοηθώντας στη διαπραγμάτευση, η οποία οδήγησε στην εκεχειρία που ανακοινώθηκε τη Μεγάλη Τρίτη από τον Τραμπ, λίγες ώρες μετά τις απειλές του πως «θα αφανίσει» τον ιρανικό πολιτισμό.
Η εικόνα των προετοιμασιών – όπως παρουσιάστηκε από τα διεθνή μέσα – ήταν συγκλονιστική: το Πακιστάν, προσπαθώντας να εγγυηθεί την ασφάλεια των συνομιλιών του Σαββάτου έλαβε δρακόντεια μέτρα ασφαλείας· αποκλείστηκαν δρόμοι, στήθηκαν περιφράξεις με αγκαθωτό σύρμα, βγήκαν για περιπολίες χιλιάδες στελέχη των δυνάμεων ασφαλείας, μπλοκαρίστηκαν ακόμη και μονοπάτια στους καταπράσινους λόφους γύρω από την πρωτεύουσα, κηρύχτηκαν δημόσιες αργίες δύο ημέρες πριν (Πέμπτη, Παρασκευή) για να είναι όλα έτοιμα μέχρι τις διαπραγματεύσεις.
Όλα ήταν έτοιμα μέχρι το πρωί του Σαββάτου και ο χώρος των συνομιλιών, επίσης, υπό άκρα μυστικότητα, χωρίς να διευκρινίζεται – ακόμη και σε ανταποκριτές ξένων μέσων που ήταν εκεί – το πού και το πότε θα γίνονταν οι συζητήσεις, για λόγους ασφαλείας.
Σύμφωνα με τον ανταποκριτή των New York Times, Ελιάν Πελτιέ, πρόσωπα «κλειδιά» στο «πλησίασμα» με τις ΗΠΑ είναι ο Πακιστανός πρωθυπουργός, Σεχμπάζ Σαρίφ, και ο αρχηγός του στρατού, Σαγίντ Ασίμ Μουνίρ, ο οποίος έχει αναπτύξει στενές σχέσεις με τον Τραμπ. Η Κίνα, σύμμαχος τόσο του Ιράν όσο και του Πακιστάν, έκανε επίσης τελευταία στιγμή διπλωματική προσπάθεια.
Η εκεχειρία παραμένει επισφαλής παρά τις συζητήσεις του Σαββάτου (11/4), με τα διπλωματικά παιχνίδια να έχουν πάρει αυτή τη στιγμή τη σκυτάλη. Ο Τζέι Ντ. Βανς, πριν τις συνομιλίες, έκανε μία πυροσβεστική δήλωση, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να τείνουν «χείρα συνεργασίας» στο Ιράν, εάν η Τεχεράνη έχει διάθεση ειλικρινούς συνεργασίας και δεν «παίξει» μαζί τους. Ο Τραμπ, από την άλλη, έστειλε ένα ακόμη τελεσίγραφο του τύπου «ή τα βρίσκουμε ή ξαναπιάνουμε τα όπλα», ενώ δήλωσε ότι ο αμερικανικός στόλος έχει ήδη αρχίσει να επανεξοπλίζεται με προηγμένα οπλικά συστήματα για να απαντήσει γρήγορα σε μία ενδεχόμενη αποτυχία των συζητήσεων.
Ωστόσο, το Πακιστάν έχει, μέχρι στιγμής, βγει κερδισμένο. Έχει κατορθώσει να «κερδίσει» τον ρόλο του σημαντικού ουδέτερου διαμεσολαβητή, σε μία προσπάθεια να αναβαθμίσει τον γεωστρατηγικό του ρόλο. Η στάση του έχει προκαλέσει επαίνους από τη διεθνή κοινότητα και δεν περνάει απαρατήρητη η κρίσιμη συμβολή μίας χώρας που, κατά τα άλλα, ταλανίζεται από πλήθος δεινών· μίας χώρας που είναι αντιμέτωπη με ένα υπέρογκο χρέος, με τη σύγκρουση στα σύνορα με το Αφγανιστάν και σε διαρκή ένταση με την Ινδία.
«Το Πακιστάν απολαμβάνει εμπιστοσύνη και από τις δύο πλευρές και παίζει τον ρόλο του διαμεσολαβητή και του συντονιστή», δήλωσε ο Ινάμ Ουλ Χακ, συνταξιούχος Πακιστανός στρατηγός. «Αλλά όπως πολλοί σε αυτή τη σύγκρουση, βαδίζει σε πολύ λεπτή γραμμή», συμπλήρωσε.
Τα προβλήματα του Πακιστάν δεν είναι αμελητέα σε κανένα επίπεδο. Πρόκειται για μία χώρα με έναν από τους πιο αργούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης στη Νότια Ασία τα τελευταία χρόνια (λίγο πάνω από 3% το 2025), η οποία προσπαθεί να βγει από την κρίση του 2022 που την έφερε μια ανάσα από την οικονομική κατάρρευση.
Παράλληλα, «φίλοι» κι «εχθροί» έχουν χαρακτηρίσει το Πακιστάν ως «αναξιόπιστο εταίρο». Ενδεικτικές είναι οι μομφές ότι κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Αφγανιστάν φέρεται να ακολούθησε διπλή πολίτική, υποστηρίζοντας τις ΗΠΑ αλλά και προστατεύοντας τους Ταλιμπάν.
Ωστόσο, η θερμή σχέση του στρατηγού Μουνίρ με τον Τραμπ από το 2025 αποδεικνύεται τώρα κρίσιμη για τη χώρα. Σημειώνεται πως οι δύο αξιωματούχοι είχαν επίσης επαφές και κατά τον πόλεμο των 12 ημερών Ιράν – Ισραήλ πέρσι το καλοκαίρι. Οι επαφές τους, όμως, εδώ και μερικές εβδομάδες έχουν εντατικοποιηθεί, με τον στρατηγό Μουνίρ να είναι σε τακτική επικοινωνία με τον Αμερικανό πρόεδρο, αλλά και τον αντιπρόεδρο Βανς, όπως αναφέρουν οι ΝΥΤ επικαλούμενοι Πακιστανούς αξιωματούχους.
Παράλληλα, ο Σαρίφ και ο υπουργός Εξωτερικών του, Ισάκ Νταρ, είχαν τηλεφωνικές επαφές με ηγέτες άλλων χωρών, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν, με το οποίο το Πακιστάν μοιράζεται ένα μακρύ και τεταμένο σύνορο και δεκαετίες σχέσεων που συχνά είναι δύσκολες.
Ωστόσο, το Πακιστάν δεν έχει διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ. Την Μεγάλη Πέμπτη, Ισραηλινοί αξιωματούχοι κατηγόρησαν το Πακιστάν ότι δεν είναι ουδέτερος διαμεσολαβητής, αφού ο υπουργός Άμυνας Χαουάτζα Ασίφ ανάρτησε δήλωση με αντισημιτικές αναφορές. Ο Ασίφ αργότερα διέγραψε την ανάρτηση.
Γιατί το Πακιστάν θέλει να λήξει ο πόλεμος
Το Πακιστάν έχει άμεσο συμφέρον να τερματιστεί η σύγκρουση, καθώς εισάγει κατά μέσο όρο το 85% του πετρελαίου και του φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ. Παράλληλα, πάνω από τα μισά από τα 40 δισ. δολάρια ετήσιων εμβασμάτων προέρχονται από Πακιστανούς που εργάζονται στον Κόλπο. Την ίδια ώρα, οι επιθέσεις του Ιράν στη Σαουδική Αραβία έχουν απειλήσει να εμπλέξουν το Πακιστάν στη σύγκρουση, βάσει μία ειδικής συμφωνίας άμυνας Πακιστάν–Σαουδικής Αραβίας, σύμφωνα με την οποία επίθεση σε μία χώρα θεωρείται επίθεση και στην άλλη.
«Το Πακιστάν θεωρεί τη Μέση Ανατολή ως την πιο σημαντική περιοχή για τα συμφέροντά του», δήλωσε ο Μάικλ Κούγκελμαν, ανώτερος συνεργάτης στο Atlantic Council. «Μπορεί να είναι πιο εκτεθειμένο στις συνέπειες του πολέμου από οποιαδήποτε άλλη χώρα της περιοχής λόγω της εξάρτησής του από τη Μέση Ανατολή και της γεωγραφίας του», προσέθεσε.
Σημειώνεται, επίσης, ότι η άμεση γειτνίαση του Πακιστάν με το Ιράν το έχει εκθέσει στον κίνδυνο ανάφλεξης στην επαρχία Μπαλουτσιστάν, όπου οι δυνάμεις ασφαλείας ήδη μάχονται ενάντια σε εξεγέρσεις.
