Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ότι η οικονομική ανάπτυξη του Ιράν θα συρρικνωθεί κατά 6% το 2026. Ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώνεται περίπου στο 69%, ενώ οι μέσοι Ιρανοί αντιμετωπίζουν ελλείψεις καυσίμων και άλλες στερήσεις που συνδέονται με τις συνθήκες πολέμου.

Ο έλεγχος που ασκεί το Ιράν στα Στενά του Ορμούζ έχει περιορίσει σημαντικά τις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου, καθώς οι ροές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο έχουν μειωθεί περίπου στο 36% των προπολεμικών επιπέδων. Ωστόσο, οι τιμές του πετρελαίου δεν διατηρήθηκαν ποτέ πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, επίπεδο που θα μπορούσε να πλήξει αρκετά την αμερικανική οικονομία ώστε να αναγκάσει την Ουάσιγκτον να υποχωρήσει. Ακόμη και με τους Χούθι, που υποστηρίζονται από το Ιράν, να εμποδίζουν τις σαουδαραβικές εξαγωγές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, η τιμή του αργού παρέμενε κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι την Τρίτη.

Μέρος του πετρελαίου του Κόλπου έχει ανακατευθυνθεί ώστε να αποφεύγει τα Στενά του Ορμούζ. Ένας περιορισμένος αριθμός πλοίων έχει καταφέρει να τα διασχίσει είτε συνάπτοντας συμφωνίες με το Ιράν είτε απενεργοποιώντας τα συστήματα εντοπισμού τους και πραγματοποιώντας την επικίνδυνη διέλευση.

«Υπήρχαν πολλοί παράγοντες που λειτούργησαν ως "μαξιλάρι" προστασίας», δήλωσε η Μπάρμπαρα Λιφ, η οποία ήταν η κορυφαία αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τη Μέση Ανατολή κατά την κυβέρνηση Μπάιντεν. «Η αγορά πετρελαίου είχε υπερπροσφορά ήδη από την αρχή.»

Όπως ανέφερε, μετά τα ισραηλινά και αμερικανικά πλήγματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν τον Ιούνιο του 2025, η Κίνα «διάβαζε τα σημάδια» και άρχισε να δημιουργεί μεγάλα αποθέματα πετρελαίου.

«Υπήρξε καταστροφή της ζήτησης», είπε.

Παρότι ο Τραμπ έχει μετριάσει τις απειλές του για επιθέσεις αντίστοιχες με εκείνες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διατηρούν ναυτικό αποκλεισμό κατά του Ιράν και έχουν επαναφέρει κυρώσεις που δυσχεραίνουν το εμπόριο του ιρανικού πετρελαίου. Οι ίδιες οι εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν εξαρτώνται από τη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ. Μια παρατεταμένη διακοπή των μεταφορών στερεί από την Ισλαμική Δημοκρατία την κύρια πηγή εσόδων της, ενώ παράλληλα επιταχύνει τις προσπάθειες των γειτονικών κρατών του Κόλπου να δημιουργήσουν εναλλακτικές διαδρομές.

Η Κίνα, ένας από τους σημαντικότερους εταίρους του Ιράν, δεν έχει σπεύσει να το στηρίξει. Το Πεκίνο έχει περιορίσει τις αγορές ιρανικού πετρελαίου, συμβάλλοντας στη συγκράτηση των τιμών, και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι σκοπεύει να τις αυξήσει ξανά σύντομα.

Ωστόσο, καθώς πολλές χώρες εξαντλούν τα στρατηγικά αποθέματά τους με πρωτοφανείς ρυθμούς, οι αναλυτές εκτιμούν ότι μέχρι το τέλος του έτους ενδέχεται να σημειωθούν διατηρήσιμες αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου. Τα αμερικανικά στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου έφτασαν αυτό το καλοκαίρι στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων 40 ετών.

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι η ιρανική ηγεσία επιθυμεί μια συμφωνία που θα άνοιγε ξανά τα Στενά του Ορμούζ, θα οδηγούσε στην άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και τελικά θα περιόριζε το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης — τον νεότερο πολεμικό στόχο του προέδρου.

Η Τεχεράνη ζητά την επιβολή διοδίων

Το Ιράν, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι δεν διεξάγονται συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντίθετα, η Τεχεράνη και το Ομάν —του οποίου οι ακτές βρίσκονται στο νότιο άκρο των Στενών του Ορμούζ— συζητούν τη δημιουργία ενός προσωρινού θαλάσσιου διαδρόμου για την ασφαλή διέλευση των πλοίων. Η Τεχεράνη ζητά επίσης την επιβολή διοδίων στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά.

Μία πρόταση που βρίσκεται υπό εξέταση προβλέπει ότι τα πλοία που κατευθύνονται προς τον Περσικό Κόλπο θα εισέρχονται μέσω των ιρανικών χωρικών υδάτων, ενώ εκείνα που εξέρχονται θα περνούν μέσω των χωρικών υδάτων του Ομάν χωρίς να καταβάλλουν τέλη. Μεσολαβητές από την Αίγυπτο, το Πακιστάν και το Κατάρ εκφράζουν την ελπίδα ότι, εφόσον βρεθεί μια προσωρινή λύση για τα Στενά, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν θα μπορέσουν να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Την Τρίτη, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έδωσε μια εικόνα της στρατηγικής της αμερικανικής κυβέρνησης για μια διαπραγμάτευση δύο σταδίων, η οποία τελικά θα οδηγήσει σε αυστηρούς περιορισμούς των πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν.

«Υπάρχει η μεγάλη συμφωνία, που αφορά τις πυρηνικές φιλοδοξίες τους», δήλωσε ο Ρούμπιο.

«Η άμεση συμφωνία, στην οποία έχει επικεντρωθεί μεγάλο μέρος της προσοχής, αφορά τα Στενά», πρόσθεσε.

Οι δηλώσεις του Ρούμπιο αντανακλούν την επιθυμία του Τραμπ να ανοίξουν πλήρως τα Στενά του Ορμούζ πριν επανεκκινήσουν οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα.

Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν κατ' ιδίαν ότι η Ουάσιγκτον ακολουθεί παρόμοια προσέγγιση με εκείνη που οδήγησε στο «μνημόνιο κατανόησης» του Ιουνίου — πρώτα κατάπαυση του πυρός και στη συνέχεια διαπραγματεύσεις — πριν ο Τραμπ χάσει την υπομονή του με τη διπλωματία και επανεκκινήσει τις επιθέσεις κατά του Ιράν.

Μακροπρόθεσμα, η επιρροή του Ιράν στην παγκόσμια οικονομία και στους γείτονές του στον Περσικό Κόλπο ενδέχεται να μειωθεί, καθώς η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και άλλοι μεγάλοι παραγωγοί πετρελαίου δημιουργούν με επιτυχία εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ.

«Όλοι αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές», δήλωσε η Λιφ αναφερόμενη στα αραβικά κράτη του Κόλπου.

Ωστόσο, όλες αυτές οι εναλλακτικές βρίσκονται εντός της εμβέλειας των ιρανικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

«Αν οι Ιρανοί είναι πλήρως αποφασισμένοι να καταστρέψουν τις ενεργειακές υποδομές του Κόλπου, μπορούν να το κάνουν, και αυτό θα ξεπεράσει την ταχύτητα με την οποία οι χώρες αυτές κατασκευάζουν νέες διαδρομές», δήλωσε η Λιφ.

Αρκετά πλοία επλήγησαν αυτή την εβδομάδα στα Στενά του Ορμούζ. Άλλα πλοία δέχθηκαν επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα και στη Μεσόγειο τον τελευταίο μήνα, καθώς ο πόλεμος επεκτάθηκε.

Τα αραβικά κράτη του Κόλπου πιέζουν για την αποκατάσταση του προηγούμενου καθεστώτος στα Στενά του Ορμούζ. Δεν ανησυχούν τόσο για την επιβολή διοδίων, όσο για την πολιτική επιρροή που αυτά θα έδιναν στο Ιράν.

«Το Ιράν θα μπορούσε να επιτρέπει τη διέλευση σαουδαραβικών δεξαμενόπλοιων τη μία ημέρα και να την απαγορεύει την επόμενη», δήλωσε η Λιφ. «Αυτό είναι ένα εφιαλτικό σενάριο για τα κράτη του Κόλπου.»