Η αύξηση του κόστους δανεισμού των ΗΠΑ αποδίδεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι τιμές του πετρελαίου που παραμένουν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, οι τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, η διεύρυνση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, αλλά και το αμερικανικό χρέος, το οποίο έχει πλέον ξεπεράσει τα 40 τρισ. δολάρια.

Παράλληλα, η Federal Reserve εξακολουθεί να δίνει προτεραιότητα στην αντιμετώπιση του πληθωρισμού, ο οποίος για μεγάλο χρονικό διάστημα παραμένει πάνω από τον στόχο του 2%.

«Βρισκόμαστε σε ένα νέο καθεστώς», δήλωσε ο Σάμιουελ Μαρτίνεζ, διαχειριστής χαρτοφυλακίου στη Vanguard, επισημαίνοντας ότι η επιμονή των κεντρικών τραπεζών στη συγκράτηση του πληθωρισμού οδηγεί τους επενδυτές να προεξοφλούν το ενδεχόμενο νέων αυξήσεων επιτοκίων.

Τα ομόλογα στέλνουν νέο μήνυμα στις αγορές

Οι πιέσεις στην αγορά κρατικού χρέους εντάθηκαν μέσα στην εβδομάδα, καθώς η νέα άνοδος στις τιμές της ενέργειας, σε συνδυασμό με τα ανθεκτικά στοιχεία για την αμερικανική οικονομία, προσέφερε στη Fed επιπλέον λόγους για να διατηρήσει, ή ακόμη και να εντείνει, την περιοριστική της πολιτική.

Σχεδόν όλες οι βασικές αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών τίτλων κινούνται πλέον κοντά ή πάνω από το 5%. Χαρακτηριστικό είναι ότι η απόδοση του 5ετούς Treasury ξεπέρασε το συγκεκριμένο όριο για πρώτη φορά από το 2007.

Η εξέλιξη αυτή δεν περιορίζεται στις αγορές ομολόγων, αλλά έχει άμεσο αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία, καθώς τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα αποτελούν σημείο αναφοράς για το παγκόσμιο κόστος χρήματος. Η αύξηση των επιτοκίων μεταφράζεται σε υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις, ενισχύοντας τους κινδύνους για την ανάπτυξη και ασκώντας παράλληλα πιέσεις στις μετοχές.

Η εικόνα αυτή σηματοδοτεί, σύμφωνα με τους αναλυτές, την απομάκρυνση από την περίοδο των εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων που επικράτησε μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και, αργότερα, την πανδημία.

«Τα προηγούμενα χρόνια ήταν η εξαίρεση», ανέφερε ο Βίνσεντ Ράινχαρτ, επικεφαλής οικονομολόγος και μακροοικονομικός στρατηγικός της BNY Mellon, ο οποίος είχε εργαστεί επί σειρά ετών στη Fed.

Παγκόσμια πίεση στις αγορές χρέους

Η μεταβολή των συνθηκών στις αγορές κρατικού χρέους δεν αποτελεί αποκλειστικά αμερικανικό φαινόμενο. Οι μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου βρίσκονται αντιμέτωπες με αντίστοιχες πιέσεις, καθώς οι συνέπειες του πολέμου στο Ιράν, οι αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές και τα υψηλά επίπεδα κρατικού δανεισμού επιβαρύνουν τις αγορές ομολόγων.

Στην Ιαπωνία, οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων έχουν ανέλθει σε επίπεδα που δεν είχαν καταγραφεί από το 1996, ενώ οι αποδόσεις του κρατικού χρέους διεθνώς πλησιάζουν πλέον τα υψηλότερα επίπεδα από το 2007.

Με βάση τον δείκτη Bloomberg Global Aggregate Treasuries, η μέση απόδοση των κρατικών ομολόγων παγκοσμίως βρίσκεται λίγο κάτω από το 4%. Στην αγορά των αμερικανικών Treasuries, η οποία ανέρχεται συνολικά σε περίπου 32 τρισ. δολάρια, η μέση απόδοση έχει διαμορφωθεί στο 5,05%.

Πολιτικός πονοκέφαλος για τον Τραμπ

Η άνοδος των αποδόσεων δημιουργεί παράλληλα σημαντική πρόκληση για την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία έχει επανειλημμένα ζητήσει χαμηλότερο κόστος δανεισμού, με στόχο να περιοριστεί η επιβάρυνση τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τις επιχειρήσεις.

Οι κινήσεις του υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ για τον περιορισμό των μακροπρόθεσμων αποδόσεων μέσω επαναγορών κρατικών τίτλων δεν έχουν μέχρι στιγμής αποδώσει σημαντικά αποτελέσματα. Ορισμένοι αναλυτές, μάλιστα, εκτιμούν ότι οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις μπορεί να συμβάλλουν στην ενίσχυση της μεταβλητότητας.

Καθώς οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ πλησιάζουν, το κόστος χρηματοδότησης αποκτά και πολιτική διάσταση. Τα στεγαστικά επιτόκια έχουν ήδη ξεπεράσει το 7%, ενώ τα στοιχεία της Fed Νέας Υόρκης καταγράφουν αύξηση στις καθυστερήσεις πληρωμών για πιστωτικές κάρτες και δάνεια αυτοκινήτων.

«Αυτό είναι κακό νέο για όσους έχουν χρέος από πιστωτικές κάρτες, δάνεια αυτοκινήτου ή θέλουν να πάρουν στεγαστικό δάνειο», δήλωσε ο Ντάγκλας Χολτς-Έκιν, πρόεδρος του American Action Forum.

Οι αγορές βλέπουν ακόμη υψηλότερες αποδόσεις

Παρά τις πιέσεις που δημιουργεί η άνοδος των αποδόσεων, μέρος της επενδυτικής κοινότητας θεωρεί ότι τα σημερινά επίπεδα αντανακλούν σε σημαντικό βαθμό τα θεμελιώδη μεγέθη της αμερικανικής οικονομίας.

Η ονομαστική ανάπτυξη κινείται πάνω από το 6%, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα βρίσκεται περίπου στο 5,5% του ΑΕΠ. Με βάση αυτά τα δεδομένα, ορισμένοι επενδυτές υποστηρίζουν ότι το αυξημένο κόστος δανεισμού ανταποκρίνεται στις συνθήκες που επικρατούν στην οικονομία.

Σε έρευνα του Bloomberg στην οποία συμμετείχαν 173 επενδυτές, περισσότεροι από τους μισούς εκτίμησαν ότι η απόδοση του 30ετούς Treasury θα μπορούσε να ανέλθει στο 6% πριν από το τέλος του έτους. Πρόκειται για επίπεδο που δεν έχει καταγραφεί από την περίοδο μετά την κατάρρευση της «φούσκας» των εταιρειών του διαδικτύου.

Η άνοδος των αποδόσεων, ωστόσο, δεν δημιουργεί μόνο κινδύνους. Για τους αποταμιευτές και τους επενδυτές, οι αποδόσεις κοντά στο 5% προσφέρουν πλέον και μεγαλύτερες δυνατότητες τοποθέτησης σε κρατικούς τίτλους.

«Θα προτιμούσα κάθε ημέρα το σημερινό περιβάλλον αποδόσεων από την περίοδο μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση με τα μηδενικά επιτόκια», δήλωσε ο Μάικλ Χανς, επικεφαλής επενδύσεων της Citizens Wealth.

Η Fed κρατά ανοικτό τον δρόμο νέων αυξήσεων

Ο Σκοτ Μπέσεντ αποδίδει την άνοδο των αποδόσεων σε μεγάλο βαθμό στις υψηλότερες τιμές της ενέργειας που προκάλεσε η σύγκρουση στο Ιράν, εκτιμώντας ότι μια αποκλιμάκωση της κρίσης θα μπορούσε να συμβάλει στην υποχώρηση των τιμών.

Οι επενδυτές, ωστόσο, θεωρούν ότι η ενεργειακή κρίση αποτελεί μόνο έναν από τους παράγοντες που επηρεάζουν την αγορά. Όπως επισημαίνουν, οι αγορές απαιτούν πλέον υψηλότερη αποζημίωση για την αβεβαιότητα που συνδέεται με την κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής της Fed.

Μετά την πρώτη αύξηση επιτοκίων εδώ και περισσότερα από τρία χρόνια, τα μηνύματα που εκπέμπει η κεντρική τράπεζα εξακολουθούν να είναι αυστηρά. Οι αγορές swaps προεξοφλούν πλέον τρεις αυξήσεις επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης μέσα στους επόμενους 12 μήνες, ενώ δεν αποκλείουν και τέταρτη κίνηση.

Εφόσον επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, το βασικό επιτόκιο της Fed θα μπορούσε να διαμορφωθεί στην περιοχή του 4,75%-5%.

«Εξακολουθώ να πιστεύω ότι τα επιτόκια θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν μέχρι να σπάσει κάτι», δήλωσε ο Τζακ ΜακΙντάιρ, διαχειριστής χαρτοφυλακίου στη Brandywine Global Investment Management.