Ο Γκιλ, ο οποίος αποχωρεί από τη θέση του στα τέλη Αυγούστου, ανέφερε ότι στην οικονομική έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας τον Ιούνιο είχαν εξεταστεί τρία πιθανά σενάρια, λόγω της μεγάλης αβεβαιότητας που επικρατεί στη Μέση Ανατολή. Όπως είπε, το δυσμενέστερο σενάριο, που προβλέπει εχθροπραξίες διάρκειας έξι μηνών ή και περισσότερο, βρίσκεται ήδη κοντά στο να γίνει πραγματικότητα.

Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα μπορούσε να διαμορφωθεί στο 4,5%.

Κίνδυνος για πληθωρισμό και τρόφιμα

Ο Γκιλ προειδοποίησε ότι μια παρατεταμένη πολεμική σύγκρουση και ενδεχόμενες ζημιές στις ενεργειακές υποδομές της περιοχής θα μπορούσαν να επιδεινώσουν την επισιτιστική ανασφάλεια, καθώς θα διαταράσσονταν οι μεταφορές λιπασμάτων, ηλίου και θείου, πρώτων υλών απαραίτητων για τη γεωργία.

Αυτό, όπως σημείωσε, θα πυροδοτούσε μια αλυσιδωτή αντίδραση με δευτερογενείς επιπτώσεις, όπως υψηλότερα επιτόκια και αυξημένο κόστος δανεισμού.

Οι δηλώσεις αυτές αποτελούν την πρώτη δημόσια τοποθέτηση ανώτατου στελέχους της Παγκόσμιας Τράπεζας μετά την έντονη κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης και την κατάρρευση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός που είχε συναφθεί τον Απρίλιο.

Κλιμάκωση της σύγκρουσης

Η πολεμική ένταση αυξήθηκε περαιτέρω αυτή την εβδομάδα, όταν αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν επιθέσεις σε στόχους στο νότιο και δυτικό Ιράν, ενώ η Τεχεράνη απάντησε πλήττοντας αμερικανικές εγκαταστάσεις στο Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και την Ιορδανία.

Την ίδια στιγμή, οι θαλάσσιες μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες, ενώ οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης, που υποστηρίζονται από το Ιράν, ανακοίνωσαν ναυτικό αποκλεισμό των σαουδαραβικών φορτίων που διέρχονται από τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ προς την Ερυθρά Θάλασσα.

Μεγαλύτερος ο κίνδυνος για τις φτωχές χώρες

Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας επισήμανε ότι οι φτωχότερες χώρες, οι οποίες δεν έχουν ακόμη ανακάμψει πλήρως από την πανδημία της COVID-19, κινδυνεύουν να αντιμετωπίσουν σοβαρότερη επισιτιστική κρίση.

Παράλληλα, οι χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος θα δεχθούν πρόσθετες πιέσεις λόγω της αύξησης του κόστους δανεισμού, γεγονός που θα περιορίσει τις δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση, την υγεία και άλλες βασικές υπηρεσίες.

«Η προσωπική μου εκτίμηση είναι ότι μπορεί να απέχουμε μόλις λίγους μήνες από αυτή την εξέλιξη, καθώς δεν έχουμε ακόμη δει τις κεντρικές τράπεζες να αυξάνουν τα βασικά επιτόκια», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Όπως προειδοποίησε, μόλις ο πληθωρισμός επιταχυνθεί, πολλές υπερχρεωμένες χώρες θα δυσκολευτούν μέσα σε λίγους μήνες να εξυπηρετήσουν το δημόσιο χρέος τους.

Ήδη εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια πίεσης

Σύμφωνα με τον Γκιλ, αρκετές χώρες που αντιμετωπίζουν προβλήματα ρευστότητας έχουν ήδη ζητήσει από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο την ενίσχυση των υφιστάμενων δανειακών προγραμμάτων τους.

Παράλληλα, σύμφωνα με πηγή που επικαλείται το Reuters, το Πακιστάν ζήτησε αυτή την εβδομάδα από τις Ηνωμένες Πολιτείες χρηματοδοτική στήριξη ύψους 10 δισ. δολαρίων για τη σταθεροποίηση της συναλλαγματικής του ισοτιμίας.

Η έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας του Ιουνίου έδειξε ότι το 40% των χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος βρίσκεται ήδη ή κινδυνεύει άμεσα να βρεθεί σε κατάσταση κρίσης χρέους.

Πρόκειται συνολικά για 32 χώρες, αριθμός που, σύμφωνα με τον Γκιλ, θα μπορούσε να αυξηθεί σημαντικά εάν συνεχιστεί η άνοδος των επιτοκίων.

«Είναι σαν ένα σιδηροδρομικό δυστύχημα που εξελίσσεται αργά», σχολίασε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι ακόμη και οι χώρες που θα συνεχίσουν να εξυπηρετούν το χρέος τους θα αναγκαστούν να αφαιρούν πόρους από κρίσιμους τομείς, όπως η εκπαίδευση και η υγεία.

Αυξημένο το δημόσιο χρέος

Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, ο μέσος λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες διαμορφώθηκε στο 74% το 2025, έναντι περίπου 50%-55% πριν από την πανδημία.

Για τις χώρες χαμηλού εισοδήματος, ο αντίστοιχος δείκτης ανήλθε στο 67%, από περίπου 40% πριν από την πανδημία.

Ο Γκιλ εκτίμησε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις θα απαιτηθούν ακόμη και προγράμματα διαγραφής χρέους.

Οι μεγάλες οικονομίες αντέχουν περισσότερο

Όπως ανέφερε, οι μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου – οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα και η Ινδία – εμφανίζονται μέχρι στιγμής πιο ανθεκτικές απέναντι στις επιπτώσεις της σύγκρουσης, καθώς η καθεμία διαθέτει διαφορετικά πλεονεκτήματα που λειτουργούν ως «ασπίδα».

Αντίθετα, οι αναπτυσσόμενες χώρες αντιμετωπίζουν πολύ μεγαλύτερες προκλήσεις.

Παράλληλα, αναγνώρισε ότι η G20 έχει σημειώσει πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις του πλαισίου αναδιάρθρωσης κρατικού χρέους, ωστόσο η πρόοδος παραμένει αργή.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία

Ο Ιντερμίτ Γκιλ εμφανίστηκε περισσότερο αισιόδοξος για τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στις αναπτυσσόμενες οικονομίες.

Σύμφωνα με νέα ανάλυση της Παγκόσμιας Τράπεζας, μόλις 10% των πολιτών στις φτωχότερες χώρες αναμένεται να επηρεαστεί αρνητικά από την τεχνητή νοημοσύνη, έναντι 30%-40% στις ανεπτυγμένες οικονομίες.

«Για τις αναπτυσσόμενες χώρες η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει τεράστιο όφελος», δήλωσε ο Γκιλ, εκτιμώντας ότι η νέα τεχνολογία θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να συμβάλει στην αποκατάσταση υψηλότερων ρυθμών ανάπτυξης, αν και αυτό δύσκολα θα συμβεί μέσα στην τρέχουσα δεκαετία.