Το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει καθιερώσει από το 1989 την 1η Σεπτεμβρίου ως ημέρα αφιερωμένη στην προσευχή για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
Η οικολογική κρίση ως κρίση αξιών
Στο μήνυμά του προς τους ιεράρχες και τους πιστούς, ο Οικουμενικός Πατριάρχης επισημαίνει ότι η σύγχρονη οικολογική κρίση δεν περιορίζεται στις επιπτώσεις της περιβαλλοντικής καταστροφής, αλλά συνδέεται με τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται την ελευθερία, την πρόοδο, την οικονομική ανάπτυξη και τη σχέση του με τη φύση.
Όπως σημειώνει, πρόκειται για μια «πολυδιάστατη» κρίση, η οποία αφορά την ελευθερία, τη θρησκεία, τη φιλοσοφία, το ήθος και τον πολιτισμό του σύγχρονου ανθρώπου.
Ο κ. Βαρθολομαίος αναφέρεται στις πρωτοβουλίες, τα οικολογικά συνέδρια και τον διαχριστιανικό και διαθρησκειακό διάλογο που έχει αναπτύξει το Οικουμενικό Πατριαρχείο, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μια «κοπερνίκεια στροφή» στον τρόπο με τον οποίο η ανθρωπότητα αντιλαμβάνεται την έννοια της προόδου και τη θέση της απέναντι στη φύση.
Παράλληλα, τονίζει ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο θα συνεχίσει να προβάλλει την οικολογική του πρόταση, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη θεολογική διάσταση της προστασίας της δημιουργίας.
«Ο πλανήτης δεν μπορεί να αντέχει επ’ άπειρον»
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης προειδοποιεί ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να συνεχίσει να συμπεριφέρεται σαν η Γη να διαθέτει απεριόριστες δυνατότητες απορρόφησης των ανθρωπογενών επιβαρύνσεων και να θεωρεί δεδομένη την ικανότητα της φύσης να ανανεώνεται χωρίς όρια.
Καλεί, παράλληλα, σε ενίσχυση του αισθήματος ευθύνης για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος σε όλα τα επίπεδα — παγκόσμιο, εθνικό, τοπικό και προσωπικό.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ανάδειξη των θρησκευτικών και ηθικών διαστάσεων της οικολογικής απειλής μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση της ευθύνης που έχει ο άνθρωπος απέναντι στη φύση και στις επόμενες γενιές.
Κριτική στον καταναλωτισμό και την αδιάκοπη συσσώρευση
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο κ. Βαρθολομαίος στο σύγχρονο μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης, το οποίο, όπως υποστηρίζει, συνδέεται με τη διαρκή συσσώρευση πλούτου και την εντεινόμενη κατανάλωση.
Κατά τον Οικουμενικό Πατριάρχη, η περιβαλλοντική κρίση αποτελεί συνέπεια όχι μόνο οικονομικών και γεωπολιτικών επιλογών, αλλά και βαθύτερων μεταβολών στις αξίες και στον τρόπο ζωής.
Χρησιμοποιώντας τον όρο «ανθρωποθεός», ασκεί κριτική στην αντίληψη σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος τοποθετείται πάνω από τα φυσικά όρια και αντιμετωπίζει το περιβάλλον ως ανεξάντλητο πόρο.
Όπως επισημαίνει, η ανθρωπότητα «υπονομεύει το μέλλον της και καταστρέφει τον “οίκο” της», ενώ η οικολογική καταστροφή συνδέεται, σύμφωνα με το μήνυμά του, με γεωπολιτικούς σχεδιασμούς, οικονομικά συμφέροντα, τον καταναλωτισμό και την προσπάθεια ικανοποίησης διαρκώς αυξανόμενων αναγκών.
Έκκληση για μια νέα αντίληψη ευθύνης
Κλείνοντας, ο Οικουμενικός Πατριάρχης καλεί την ανθρωπότητα να διαμορφώσει ένα νέο πλαίσιο κοινών αξιών, στο οποίο θα βρίσκονται στο επίκεντρο η αλληλεγγύη, η συλλογική ευθύνη και ο σεβασμός τόσο προς τον άνθρωπο όσο και προς τη φύση.
Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη η προστασία του περιβάλλοντος να αντιμετωπιστεί ως συλλογική και διαρκής υποχρέωση, προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του πλανήτη και η ποιότητα ζωής των επόμενων γενεών.
Το μήνυμα για την έναρξη του νέου εκκλησιαστικού έτους ολοκληρώνεται με τις ευχές του Οικουμενικού Πατριάρχη προς τους πιστούς και επίκληση της χάρης του Χριστού και της προστασίας της Παναγίας.
