Από το Ελσίνκι, στο περιθώριο της ετήσιας συνόδου της Eurelectric, ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν παρουσίασε τα βασικά «αναχώματα» που προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της ανταγωνιστικότητας της Ένωσης. Στο επίκεντρο βρίσκονται η επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού σε μεταφορές, κτίρια και βιομηχανία, η αναβάθμιση των ηλεκτρικών δικτύων, η ενίσχυση των διασυνοριακών διασυνδέσεων και η ταχύτερη ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Το μήνυμα του Επιτρόπου ήταν σαφές κι έχει να κάνει με την μείωση των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ένταση στον Περσικό Κόλπο επιβαρύνει ήδη την ευρωπαϊκή οικονομία κατά περίπου 600 εκατ. ευρώ ημερησίως, αναδεικνύοντας ότι η ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ εξακολουθεί να επηρεάζεται άμεσα από εξελίξεις εκτός των συνόρων της.
Παρότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει περιορίσει σημαντικά την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο μετά το 2022 και έχει μειώσει τη συνολική κατανάλωση αερίου κατά περίπου 20%, ο κ. Γιόργκενσεν εκτίμησε ότι η σημερινή κρίση είναι πιο σύνθετη, καθώς επηρεάζει ταυτόχρονα τις διεθνείς αγορές φυσικού αερίου και πετρελαίου. «Πρέπει να αντικαταστήσουμε τα μαύρα μόρια με πράσινα ηλεκτρόνια», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας τον εξηλεκτρισμό ως τον πυρήνα της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής.
Κτίρια, μεταφορές και βιομηχανία
Στο πλαίσιο αυτό, η Κομισιόν ετοιμάζει ολοκληρωμένο σχέδιο εξηλεκτρισμού για τις μεταφορές, τα κτίρια και τη βιομηχανία. Η προώθηση των ηλεκτρικών οχημάτων, η αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης που βασίζονται σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο από αντλίες θερμότητας και η ηλεκτροδότηση βιομηχανικών διεργασιών αποτελούν βασικούς άξονες του σχεδίου.
«Τράπεζα Εξηλεκτρισμού»
Παράλληλα, εξετάζεται η δημιουργία μιας «Τράπεζας Εξηλεκτρισμού», η οποία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως χρηματοδοτικός βραχίονας για τις επενδύσεις που απαιτεί η ενεργειακή μετάβαση. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Επίτροπο, άμεση προτεραιότητα παραμένει η άρση των κανονιστικών και επενδυτικών εμποδίων που καθυστερούν την υλοποίηση έργων.
Κεντρικό στοιχείο του νέου σχεδίου «ενεργειακής άμυνας» αποτελούν και τα ηλεκτρικά δίκτυα. Η Κομισιόν προωθεί πακέτο μέτρων που θα επιταχύνει τις αδειοδοτήσεις για δίκτυα, έργα ΑΠΕ και υποδομές αποθήκευσης, με στόχο να μειωθούν δραστικά οι χρόνοι υλοποίησης. Όπως προειδοποίησε ο κ. Γιόργκενσεν, χωρίς ισχυρότερα και πιο εκτεταμένα δίκτυα, η ενεργειακή μετάβαση κινδυνεύει να προσκρούσει σε σοβαρούς περιορισμούς.
Εξίσου κρίσιμα «αναχώματα» απέναντι στις υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας θεωρούνται οι διασυνοριακές διασυνδέσεις και η μεγαλύτερη διείσδυση των ΑΠΕ. Σύμφωνα με τον Επίτροπο, οι χώρες που διαθέτουν υψηλό ποσοστό ανανεώσιμων πηγών στο ενεργειακό τους μίγμα και ισχυρές διασυνδέσεις με γειτονικές αγορές καταγράφουν σταθερά χαμηλότερες τιμές ηλεκτρισμού και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις διεθνείς κρίσεις.
Φόροι
Στο ίδιο πλαίσιο, η Επιτροπή καλεί τα κράτη-μέλη να επανεξετάσουν τη φορολογία στην ηλεκτρική ενέργεια, υποστηρίζοντας ότι σε αρκετές περιπτώσεις λειτουργεί αποτρεπτικά για την αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων από ηλεκτρικές τεχνολογίες.
Ταυτόχρονα, η Κομισιόν προετοιμάζει υποχρεωτικό πλαίσιο βιωσιμότητας για τα data centers, καθώς η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών υπηρεσιών αναμένεται να αυξήσει σημαντικά τις ενεργειακές τους ανάγκες. Οι νέοι κανόνες θα καλύπτουν τόσο την ενεργειακή απόδοση όσο και τη χρήση υδάτινων πόρων, με στόχο να συνδυαστεί η ψηφιακή ανάπτυξη με τη βιωσιμότητα.
Αν και ο Επίτροπος εμφανίστηκε καθησυχαστικός για την επάρκεια εφοδιασμού κατά τη θερινή περίοδο, προειδοποίησε ότι μια παρατεταμένη κρίση μετά το καλοκαίρι θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τους κινδύνους για την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή εξετάζει ήδη πιθανούς μηχανισμούς κοινής ευρωπαϊκής παρέμβασης, ενώ διατηρεί αμετάβλητη τη γραμμή της ως προς τον κανονισμό για τις εκπομπές μεθανίου.
Με το κόστος της τρέχουσας αναταραχής να ανέρχεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ημερησίως, η Κομισιόν επιχειρεί να μετατρέψει την ενεργειακή μετάβαση σε εργαλείο στρατηγικής θωράκισης της Ευρώπης. Ο εξηλεκτρισμός, τα δίκτυα, οι διασυνδέσεις και οι ΑΠΕ αναδεικνύονται πλέον όχι μόνο ως εργαλεία της πράσινης μετάβασης, αλλά και ως οι βασικοί πυλώνες της νέας ευρωπαϊκής «ενεργειακής άμυνας».
