Σε μια περίοδο υψηλών πληθωριστικών πιέσεων δυσπραγίας πολλών νοικοκυριών αλλά και πολλαπλών προκλήσεων για τις τουριστικές επιχειρήσεις, ειδικά τις μικρές, αναμφισβήτητα η έναρξη της σεζόν “φτιάχνει” κλίμα και δημιουργεί προσδοκίες, κάτι που έχει προβολή σε όλη την οικονομία.

Άλλωστε, μπορεί ο τουρισμός να είναι κύρια ένα ζήτημα εισερχόμενης διεθνούς κίνησης και μετά την εποχή των μνημονίων ο εσωτερικός τουρισμός να έχει περάσει σε δεύτερη μοίρα, ωστόσο παραμένει ένας πυλώνας για την τουριστική οικονομία και δη για τις ΜμΕ. Να σημειωθεί ότι με βάση εκτιμήσεις του κλάδου ο εσωτερικός τουρισμός έχει πολλαπλές διαστάσεις, πέρα από τη διαμονή, στην κίνηση στο εμπόριο εστίαση και γι’ αυτό θα πρέπει να τύχει της δέουσας προσοχής.

Η σημασία

Μάλιστα, το Ευρωπαϊκό Βαρόμετρο Διαμονής του 2024, μια μελέτη της Booking.com σε συνεργασία με τη Statista, εξέτασε τη σημασία των εγχώριων επισκεπτών για την επιτυχία των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων στην Ευρώπη. Ενώ το 76% των Ευρωπαίων ξενοδόχων αναγνωρίζουν γενικά τη σπουδαιότητα των εγχώριων τουριστών, η τάση αυτή ενισχύεται σημαντικά σε χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία, όπου το 92% και 88% των ξενοδόχων αντίστοιχα θεωρούν τους εγχώριους επισκέπτες ως βασικό πυλώνα της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας. Πάντως για τις χώρες του Νότου, που άλλωστε είναι και οι πλέον τουριστικές τα ποσοστά αυτά μειώνονται.

Στο μεταξύ για το 2024 με βάση μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ, καταγράφηκαν 9,7 εκατ. αεροπορικές αφίξεις εσωτερικού έναντι 9,0 εκατ. το 2023 σημειώνοντας αύξηση +7,1%. Ως προς την κίνηση της ακτοπλοΐας, η εκτίμηση για τον αριθμό των επιβατών ανέρχεται σε 19,4 εκατ. έναντι 18,7 εκατ. το 2023 σημειώνοντας αύξηση +3,5%.

Με βάση τον απολογισμό του 2023 που εξέδωσε το ΙΝΣΕΤΕ, πέρυσι καταγράφηκαν 9 εκατ. αεροπορικές αφίξεις εγχώριων τουριστών, έναντι 7,6 εκατ. το 2022, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 1,4 εκατ. ή 18,5%. Τα αεροδρόμια της Κρήτης προσέλκυσαν τους περισσότερους εσωτερικούς ταξιδιώτες, ξεπερνώντας το 1,1 εκατομμύριο και σημειώνοντας τη μεγαλύτερη ποσοστιαία άνοδο, της τάξης του 24,7% σε σύγκριση με το 2022.

Η κίνηση του τριημέρου

Στο φόντο αυτό εγγράφεται το πρώτο φετινό θερινό τριήμερο, που και πάλι υπήρξε μεγάλη έξοδος από τα αστικά κέντρα, κύρια προς κοντινούς προορισμούς και βέβαια με οδικό τρόπο, που είναι και πιο οικονομικός.

Έτσι από τα διόδια Ελευσίνας και Αφιδνών την Παρασκευή (06/06) και το Σάββατο (07/06) -για το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τροχαίας, πέρασαν με προορισμό εκτός Αθηνών 195.081 οχήματα. Αναλυτικά και από τις δύο εξόδους της Αθήνας έφυγαν:

Στις 06/06 από την Αθηνών – Κορίνθου 57.600 οχήματα και από την Αθηνών – Λαμίας 41.571 οχήματα

Στις 07/06 από την Αθηνών – Κορίνθου 55.471 οχήματα και από την Αθηνών – Λαμίας 40.439 οχήματα

Παράλληλα, αυξημένη καταγράφηκε η επιβατική κίνηση τόσο από το λιμάνι του Πειραιά όσο κι από αυτά της Ραφήνα και του Λαυρίου, αν και η τελική “σούμα” σε σχέση με πέρυσι θα γίνει την Τρίτη. Σύμφωνα με τα στοιχεία για τις αναχωρήσεις πλοίων από την πύλη Τζελέπη του Πειραιά αναχώρησαν το Σάββατο 19 δρομολόγια με περισσότερους από 13.500 επιβάτες ενώ ακόμα 26 ταχύπλοα και 19 συμβατικά αναχώρησαν από το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας για τα νησιά του Αργοσαρωνικού. Από το λιμάνι της Ραφήνας αναχώρησαν ακόμα 8 δρομολόγια ενώ αυξημένη σε μικρότερο βέβαια βαθμό (6 δρομολόγια) ήταν και η κίνηση από το λιμάνι του Λαυρίου.

Δημοφιλή, όπως προκύπτει από τα στοιχεία, νησιά όπως η Αίγινα, η Ύδρα και οι Σπέτσες, λόγω της γειτνίασης με την πρωτεύουσα, των τιμών των εισιτηρίων, αλλά έντονη ήταν και η κίνηση για πιο μακρινούς προορισμούς, όπως η Πάρος, η Τήνος, Κύθνος η Κέα.

Τα πλοία και τα αεροπλάνα

Βέβαια οι πρώτες ενδείξεις για την ακτοπλοϊκή κίνηση δείχνουν μια οριακά μειωμένη κίνηση σε σχέση με πέρυσι, κάτι που όμως θα σταθμιστεί με τα απολογιστικά στοιχεία του τριημέρου. Απλά να σημειωθεί ότι σε σχέση με πέρυσι στο πεντάμηνο, η κίνηση παρέμεινε μειωμένη κατά 4% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι. Ωστόσο όσον αφορά στη μεταφορά οχημάτων, η κίνηση έχει αυξηθεί κατά 2% σε σύγκριση με το 2024.

Ανοδικά, πάντως, με βάση τις ενδείξεις είναι τα αεροπορικά δεδομένα για το τριήμερο, σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα, τάση που είναι κυρίαρχη τα τελευταία χρόνια.

Κυριαρχούν τα κοντινά μέρη

Πάντως τα δεδομένα από τα εισιτήρια κι από τις διανυκτερεύσεις δίνουν προβάδισμα στους κοντινούς προορισμούς, όπου και η πρόσβαση, οικονομικά και χρονικά, είναι βολική. Έτσι, με βάση αναφορές τόσο από τις πλατφόρμες κρατήσεων όσο κι από φορείς στην Αίγινα το 97% των καταλυμάτων δεν είχε διαθεσιμότητα για το τριήμερο, όπως ανάλογα κινήθηκε η Ύδρα με το 98% των καταλυμάτων να είναι πλήρες ενώ στην περίπτωση των Σπετσών το ποσοστό έφτανε στο 89%.

Με βάση τη booking, στο 2% ήταν περιορισμένη η διαθεσιμότητα καταλυμάτων στην περίπτωση της Κύθνου για τις συγκεκριμένες ημερομηνίες και στο 3% στην περίπτωση της Κέας.

Στην περίπτωση των αεροπορικών από την άλλη η κίνηση είναι ενισχυμένη σε σχέση με πέρυσι κ με τους Έλληνες να επιλέγουν τόσο προορισμούς του εσωτερικού όσο και προορισμούς του εξωτερικού, τάση που είναι εμφανής το τελευταίο διάστημα.

Πανελλαδικές και ακρίβεια

Σύμφωνα, πάντως, με στελέχη της αγοράς ανασχετικά στην κίνηση ήταν τόσο τα ζητήματα της ακρίβειας όσο και οι πανελλαδικές εξετάσεις, οι οποίες ολοκληρώθηκαν μόλις για τους περισσότερους μαθητές, όχι όμως και για εκείνους που εξετάζονται και σε ειδικά μαθήματα.

“Ταξιδεύω δεν ξοδεύω”

Πάντως σε γενικές γραμμές το τριήμερο εγγράφεται σε ένα σκηνικό πίεσης των οικονομικών νοικοκυριών και μικρών επιχειρήσεων που καταγράφεται από την αρχή του χρόνου. Δεν είναι τυχαίο ότι οι αναφορές ακόμη κι από αυτό το τριήμερο πολλών παραγόντων του κλάδου είναι ότι η τάση “ταξιδεύω αλλά δεν ξοδεύω” είναι κυρίαρχη. Δηλαδή, οι Έλληνες και ίσως όχι μόνο, ταξιδεύουν μεν και επισκέπτονται άλλα μέρη, μένοντας σε φίλους, στο … χωριό, σε ξενοδοχεία κτλ, ή σε Airbnb, συχνά και “αδήλωτα” αλλά “φρενάρουν στην κατανάλωση.

Ενδεικτική η αναφορά που έκανε ο Πρόεδρος της ΕΣΕΕ κ. Σταύρος Καφούνης, με αφορμή την Ανάλυση από το Ινστιτούτο της ΕΣΕΕ του κύκλου εργασιών στα καταστήματα Λιανικού Εμπορίου το Ά τρίμηνο 2025. Έτσι, δήλωσε:

«Επιβεβαιώνονται δυστυχώς οι ανησυχίες του εμπορικού κόσμου και της ΕΣΕΕ ότι βιώνουμε σε ένα μεγάλο τμήμα του Εμπορίου μία παρατεταμένη περίοδο αρνητικού πραγματικού ισοζυγίου εσόδων – εξόδων, με το κακό ξεκίνημα του 2025 να παίρνει τη σκυτάλη από το «στάσιμο» 2024. Η ανάλυση του Ινστιτούτου μας δεν αφήνει αμφιβολίες. Όσο ο πληθωρισμός θα υπερβαίνει την αναιμική αύξηση του τζίρου, τόσο τα διογκωμένα πάγια έξοδα θα μειώνουν τις αντοχές των επιχειρήσεων, υποχρεώνοντας τις σε έναν αγώνα επιβίωσης και όχι αύξησης της ανταγωνιστικότητάς τους. Από την αρχή του έτους έχουμε επισημάνει την ανάγκη η Πολιτεία να λάβει γενναία μέτρα για τη στήριξη του Εμπορίου και έχουμε καταθέσει αναλυτικά υπομνήματα με προτάσεις. Ζητούμε ρυθμίσεις τώρα, που θα ελαφρύνουν τα αχρείαστα βάρη, θα αποκαθιστούν αδικίες και θα διευκολύνουν τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ. Σε διαφορετική περίπτωση η κατάσταση στην αγορά θα είναι μη αναστρέψιμη».

Να σημειωθεί, πάντως, ότι οι περιφέρειες όπως της Κρήτης είχαν άνοδο. Συγκεκριμένα είχαν αύξηση +3,4% ή σχεδόν +9,4 εκ. ευρώ, όπως επίσης και η αντίστοιχη της Αττικής (+2,9% ή +91,4 εκ. ευρώ). Αυτές είχαν τις καλύτερες ετήσιες ποσοστιαίες μεταβολές, ενώ από την άλλη πλευρά οι περιφέρειες Νοτίου Αιγαίου (-4,4% ή -5,7 εκ. ευρώ), λόγω Σαντορίνης και Θεσσαλίας (-4,0% ή -8,8 εκ. ευρώ) κινήθηκαν πτωτικά με σχετικά έντονο ρυθμό.

Αυξημένος, πάντως, κατά 7,5% ήταν ο τζίρος των καταλυμάτων το α’ τρίμηνο του έτους, ενώ στην εστίαση σημειώθηκε πτώση 7,6%, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ και τα στοιχεία που αφορούν στην εξέλιξη του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στους κλάδους των Καταλυμάτων και των Υπηρεσιών Εστίασης, ανά Περιφερειακή Ενότητα της Ελλάδας, με ενσωμάτωση των πιο πρόσφατων στοιχείων για τον κύκλο εργασιών από Διοικητικές Πηγές, α΄ τριμήνου 2025.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ, στο σύνολο των επιχειρήσεων του κλάδου των Καταλυμάτων, ο κύκλος εργασιών το πρώτο τρίμηνο 2025 ανήλθε σε 488.405 χιλ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 7,5% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο 2024, όπου είχε ανέλθει σε 454.470 χιλ. ευρώ.

Όμως στο σύνολο των επιχειρήσεων του κλάδου των Υπηρεσιών Εστίασης, ο κύκλος εργασιών το πρώτο τρίμηνο 2025 ανήλθε σε 1.843.912 χιλ. ευρώ, σημειώνοντας μείωση 7,6% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο 2024, όπου είχε ανέλθει σε 1.996.044 χιλ. ευρώ. Κάτι που δείχνει ότι η δαπάνη εκτός καταλύματος συρρικνώνεται.