Το μεγάλο ζήτημα είναι ότι ένεκα και της χρονοκαθυστέρησης διαμόρφωσης του όλου πλαισίου για τα παλιά αυτά πάνελ φωτοβολταϊκών, δεν καθορίστηκε, εγκαίρως, το ύψος του τέλους ανακύκλωσης κι έτσι σήμερα θα πρέπει να καταβληθεί αναδρομικά για παλιές εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών πάνελ. Όμως ασαφές παραμένει το ποιος ή ποια θα το καταβάλει.

Το πλαίσιο

Να σημειωθεί ότι με την Οδηγία 2012/19/ΕΚ θεσπίστηκαν κανόνες για την εναλλακτική διαχείριση των αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (ΗΗΕ). Ο οδηγία για την ανακύκλωσης Αποβλήτων Ηλεκτρικού και Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο με την ψήφιση του Ν. 4819/2021, που άνοιξε το δρόμο για την ανάπτυξη συλλογικών συστημάτων απόσυρσης και εναλλακτικής διαχείρισης των φ/β πλαισίων. Τα σχήματα αυτά, με την εποπτεία του ΕΟΑΝ, (και προφανώς της ΡΑΑΕΥ, υπό τον αντιπρόεδρό της αρμόδιο για θέματα αποβλήτων κτλ, καθ. Κ. Αραβώση, όπως άλλωστε συμβαίνει και για τα άλλα παράπλευρα θέματα διαχείρισης αποβλήτων), θα πρέπει να εισπράξουν το τέλος ανακύκλωσης για όσα προϊόντα αποσύρονται και δη για τα παλιά. Δηλαδή θα πρέπει να "στηθεί" μια διαδικασία που προσομοιάζει, όπως αναφέρει η αγορά, με τη δομή συνταξιοδοτικού ταμείου, κάτι που θέτει, εκ των πργμάτων, και ζητήματα διαφάνειας και αξιοπιστίας.

Απειλή “λουκέτων”

“Η ΕΕ έλεγε ότι θα πληρώσουν το τέλος ανακύκλωσης οι παραγωγοί που είναι σωστό, από το 2012 μέχρι 2020. Μετά έλεγε ότι θα πρέπει να πληρώσουν οι εισαγωγείς, που όμως, καθώς δεν έχει εισπραχθεί, θα πρέπει να το πληρώσουν αναδρομικά, κάτι που για πολλούς είναι αδύνατο μια και οδηγεί σε λουκέτο” αναφέρει με έμφαση στέλεχος της αγοράς ΑΠΕ που σημειώνει ότι οι εισαγωγείς δεν έχουν εισπράξει από τους παραγωγούς ΑΠΕ τα σχετικά ποσά κι άρα θα πρέπει τώρα, εφόσον, δεν αλλάξει κάτι, να τα καταβάλουν.

Ωστόσο για τα σύγχρονα φωτοβολταϊκά, αυτά που τοποθετήθηκαν μετά το 2020, καθώς διαμορφώθηκε το όλο πλαίσιο για την ανακύκλωση, η εικόνα είναι καλύτερη καθώς εντάχθηκε στην τιμή τους το τέλος ανακύκλωσης που προφανώς έχει ενταχθεί στο όλο κόστος μιας επένδυσης, που βέβαια, μετακυλίεται στα τελικά κόστη ρεύματος.

Πάντως το όλο ζήτημα αφορά όλη την ΕΕ, καθώς οι Βρυξέλλες ήλθαν εκ των υστέρων, μετά και την ανάπτυξη του κλάδου, να νομοθετήσουν και να ζητήσουν την αναδρομική συμμετοχή των εισαγωγέων στο κόστος, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις.

Το σχέδιο λύσης

Αξίζει, να σημειωθεί ότι για το θέμα υπάρχουν σχετικές κρούσεις από τον κλάδο στο ΥΠΕΝ, ώστε να παρέμβει. Ήδη, με τον πρώην υπουργό κ. Θ. Σκυλακάκη είχαν γίνει οι σχετικές συναντήσεις κτλ κι ένα πλαίσιο είχε συμφωνηθεί με βασική ιδέα την καταβολή του τέλους, έως το 2019, από τους παραγωγούς ΑΠΕ κι όχι τους εισαγωγείς. Η λύση αυτή, εφόσον, συνοδευόταν κι από μια σχετική διευκόλυνση με δόσεις πληρωμών, με βάση παράγοντες της αγοράς, θα μπορούσε να δώσει διέξοδο.

Τα συστήματα διαχείρισης

Πάντως μια σημαντική παράμετρος έχει να κάνει με τις χρεώσεις που ίσχυσαν αρχικά, που έφταναν τα 300 ευρώ/τόνο. Να σημειωθεί ότι μέχρι πρότινος, με βάση την αγορά, μοναδικό σύστημα ανακύκλωσης παλαιών πάνελ ήταν η «Φωτοκύκλωση».

Στη συνέχεια το κόστος έπεσε στα 150 ευρώ/τόνο ενώ με βάση εκτιμήσεις της αγοράς, πλέον, οι χρεώσεις έτι περαιτέρω αποκλιμακώνονται. “Ήταν 100 ευρώ ο τόνος, 7 ευρώ το πάνελ, δηλαδή, περίπου, 3 εκατ. ευρώ για 100 μεγαβάτ, Τώρα πάει στο ⅓” αναφέρουν στελέχη της αγοράς που σημειώνουν ότι πλέον υπάρχει τεχνογνωσία αλλά και γραμμές διαχείρισης.

Πάντως λόγω της συνθετότητας των υλικών κατασκευής των πάνελ (πυρίτιο και άλλες πρώτες ύλες) η όλη διαδικασία διαχείρισης είναι δύσκολη και κύρια μέχρι τώρα γινόταν στην Ιταλία ενώ για τα πάνελ στην Κίνα, που άλλωστε κυριαρχεί στην κατασκευή τους, ελέγχοντας και σημαντικό αριθμό από τα ορυχεία πυριτίου αλλά κι έχει ελαστικές περιβαλλοντικές ρυθμίσεις για την εξόρυξη μιας πρώτης ύλης, που έχει σημαντικές περιβαλλοντικές κι όχι μόνο δυσκολίες.

Ο όγκος

Να σημειωθεί ότι κάθε χρόνο με τους σημερινούς ρυθμούς ανάπτυξης των ΑΠΕ, περίπου 5 εκατ. πάνελ εγκαθίστανται ετησίως Ήδη, περίπου 25 εκατομμύρια πάνελ έχουν εγκατασταθεί στην Ελλάδα. Είναι ενδεικτικό ότι ένα σύγχρονο φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 200 MW έχει 550.000 πάνελ που με το πέρας ζωής του θα πρέπει να οδεύσουν προς ανακύκλωση.