Καταναλωτική «ωρίμανση» μέσα από διαδοχικές κρίσεις

Η εμπειρία από τη δημοσιονομική κρίση, την πανδημία και την ενεργειακή αναταραχή έχει διαμορφώσει ένα νέο πρότυπο καταναλωτικής συμπεριφοράς. Οι πολίτες είναι πλέον πιο ενημερωμένοι, συγκρίνουν συστηματικά τιμές και χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία για να εντοπίζουν οικονομικότερες επιλογές.

Η έννοια της «έξυπνης κατανάλωσης» έχει ενσωματωθεί στην καθημερινότητα, με τους καταναλωτές να αποφεύγουν τις παρορμητικές αγορές και να δίνουν έμφαση στον προγραμματισμό και τη στοχευμένη κατανάλωση.

Στροφή σε ιδιωτική ετικέτα και οργανωμένες αγορές

Όπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, κυρίαρχη τάση αποτελεί η αυξανόμενη προτίμηση στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, τα οποία προσφέρουν χαμηλότερο κόστος και ικανοποιητική ποιότητα. Τα μεγάλα σούπερ μάρκετ ενισχύουν διαρκώς αυτές τις σειρές, καθώς η ζήτηση αυξάνεται, ενώ σε πολλές κατηγορίες προϊόντων αποτελούν πλέον βασική επιλογή.

Παράλληλα, ενισχύεται ο συστηματικός προγραμματισμός αγορών, με λίστες προϊόντων, αξιοποίηση προσφορών και εκπτώσεων, αλλά και προτίμηση σε μεγαλύτερες συσκευασίες όταν αυτές συμφέρουν ανά μονάδα προϊόντος.

Εξοικονόμηση ενέργειας ως αναγκαιότητα

Σημαντικές αλλαγές καταγράφονται και στη διαχείριση ενέργειας, με τους καταναλωτές να περιορίζουν τη χρήση καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας και να στρέφονται σε πιο αποδοτικές λύσεις και συσκευές.

Η εξοικονόμηση δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως επιλογή, αλλά ως αναγκαία προσαρμογή στις οικονομικές πιέσεις.

Αύξηση φόβου και ανασφάλειας λόγω Μέσης Ανατολής

Σύμφωνα με έρευνα του ΙΕΛΚΑ που παρουσιάστηκε στο 16ο Food Retail Conference από τον πρόεδρο του Ινστιτούτου και καθηγητή του ΟΠΑ, Γιώργο Δουκίδη, οι καταναλωτές εμφανίζουν υψηλά επίπεδα ανησυχίας λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Συγκεκριμένα:

1. 25% δηλώνει ότι αισθάνεται φόβο
2. 27% εκφράζει θυμό
3. 26% δηλώνει ανησυχία

Τα ποσοστά αυτά είναι υψηλότερα από αντίστοιχες περιόδους:

1. Πόλεμος στην Ουκρανία: 13% φόβος, 27% θυμός, 17% ανησυχία
2. Περιβαλλοντική κρίση: 19% φόβος, 14% θυμός, 25% ανησυχία

Πού εστιάζει η ανησυχία των νοικοκυριών

Οι μεγαλύτερες πιέσεις εντοπίζονται στα τρόφιμα και στην ενέργεια:

1. 40% θεωρεί τις αυξήσεις στα τρόφιμα ιδιαίτερα επιβαρυντικές
2. 34% αντίστοιχα για το ενεργειακό κόστος

Για το επόμενο εξάμηνο:

1. 39% αναμένει συνεχιζόμενη πίεση στα τρόφιμα
2. 35% προβλέπει επιβάρυνση στην ενέργεια

Αλλαγές στη συμπεριφορά κατανάλωσης

Οι καταναλωτές αντιδρούν άμεσα:

1. 60% αναβάλλει ή ακυρώνει αγορές
2. 54% μειώνει δαπάνες για εστίαση και υπηρεσίες
3. 40% στρέφεται σε προσφορές και οικονομικότερες επιλογές

Αυξημένες προσδοκίες για κρατική στήριξη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προσδοκίες για κρατικές παρεμβάσεις:

1. 81% αναμένει μέτρα για την ενέργεια
2. 77% για τα καύσιμα
3. 67% για τα τρόφιμα

Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν τόσο την ένταση των πιέσεων όσο και τη διαμορφωμένη προσδοκία κρατικής στήριξης.

Οι Έλληνες παραμένουν οι πιο απαισιόδοξοι στην ΕΕ (ΙΟΒΕ)

Σύμφωνα με την έρευνα οικονομικής συγκυρίας του ΙΟΒΕ, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης στην Ελλάδα διαμορφώθηκε τον Μάρτιο στις -52,5 μονάδες, από -49,2 τον Φεβρουάριο.

Οικονομική κατάσταση νοικοκυριών:

1. -50,0 μονάδες (από -47,7)
2. 67% βλέπει επιδείνωση
3. 2% βλέπει βελτίωση

Προβλέψεις 12μήνου για νοικοκυριά:

1. -52,7 μονάδες (από -46,6)
2. 69% αναμένει επιδείνωση
3. 2% βελτίωση

Οικονομία χώρας:

1. -58,8 μονάδες (από -54,0)
2. 72% προβλέπει επιδείνωση
3. 19% σταθερότητα

Κατανάλωση και αποταμίευση:

1. Δαπάνες μεγάλων αγορών: -48,7 μονάδες
2. 57% αναμένει μείωση δαπανών
3. Αποταμίευση: -67,7 μονάδες
4. 87% δεν θεωρεί πιθανή την αποταμίευση
5. Πληθωριστικές προσδοκίες: +53,2 μονάδες
6. 76% αναμένει αυξήσεις τιμών

Οικονομική κατάσταση νοικοκυριών:

1. 63% «μόλις τα βγάζει πέρα»
2. 11% αντλεί από αποταμιεύσεις
3. 20% αποταμιεύει
4. 7% είναι χρεωμένο

Αυξημένη αβεβαιότητα

Το 61% των νοικοκυριών θεωρεί ότι δεν μπορεί να προβλέψει εύκολα την οικονομική του πορεία, επιβεβαιώνοντας το υψηλό επίπεδο αβεβαιότητας στην καθημερινότητα των πολιτών.