Η σύγκρουση ξεκίνησε όταν ο Τραμπ πίεσε το Τέξας να αλλάξει πρόωρα τον εκλογικό του χάρτη, προσθέτοντας πέντε έδρες υπέρ των Ρεπουμπλικανών. Πρόκειται για μια ενέργεια που πολλοί θεώρησαν αυταρχική, καθώς συνήθως η ανακατανομή των περιφερειών γίνεται κάθε δέκα χρόνια, μετά την απογραφή, όπως αναφέρει σε ανάλυσή της η Washington Post.
Αυτό το βήμα ενεργοποίησε τον Ομπάμα και τον πρώην υπουργό Δικαιοσύνης του, Έρικ Χόλντερ, οι οποίοι είχαν στο παρελθόν ταχθεί υπέρ της αμερόληπτης, μη κομματικής χαρτογράφησης. Ωστόσο, συμφώνησαν ότι η Δημοκρατική παράταξη δεν μπορούσε να μείνει αδρανής. Επανεξέτασαν μια πρόταση του κυβερνήτη της Καλιφόρνια, Γκάβιν Νιούσομ, για δημιουργία πέντε νέων περιφερειών ευνοϊκών προς τους Δημοκρατικούς ως απάντηση στις κινήσεις του Τέξας.
Ο Χόλντερ συνέταξε δήλωση στήριξης για το σχέδιο και την παρουσίασε στον Ομπάμα, ο οποίος ενέκρινε αμέσως την αλλαγή πορείας, παρότι αντιφάσκει με την αρχική τους στάση για μη κομματική ανακατανομή. Όπως δήλωσε ο Χόλντερ, "κάνουμε πράγματα που πάνε ενάντια σε όσα λέγαμε, αλλά πρέπει να σώσουμε τη δημοκρατία αν θέλουμε να τη θεραπεύσουμε".
Η Πρόταση 50 και η στρατηγική σημασία της
Η Πρόταση Νόμου 50, που θα τεθεί σε δημοψήφισμα στις 4 Νοεμβρίου στην Καλιφόρνια, προβλέπει προσωρινή αναδιαμόρφωση των εκλογικών χαρτών της Πολιτείας, προκειμένου να προστεθούν πέντε νέες περιφέρειες που ευνοούν τους Δημοκρατικούς, ως απάντηση στις κινήσεις του Τέξας. Η ιδιαιτερότητα της πρότασης είναι ότι, παρόλο που παρακάμπτει τη συνταγματική απαίτηση της Καλιφόρνια για ανεξάρτητη ανακατανομή, θα περάσει από δημοψήφισμα – κάτι που τη νομιμοποιεί πολιτικά.
Η απόφαση του Ομπάμα να υποστηρίξει την Πρόταση 50 σηματοδότησε μια σημαντική στροφή. Όχι μόνο παραβίασε την προηγούμενη προσήλωσή του στην αμεροληψία, αλλά και επέλεξε να εμπλακεί άμεσα σε μια ιδιαίτερα κομματική μάχη, που δεν έχει ιστορικό προηγούμενο για πρώην πρόεδρο.
Σύμφωνα με συμβούλους και στενούς συνεργάτες, αυτή η κίνηση επιβεβαιώνει τη βαθιά ανησυχία του Ομπάμα για τη δεύτερη θητεία του Τραμπ, καθώς και την πεποίθησή του ότι ο πρώην πρόεδρος προσπαθεί να εδραιώσει έναν αυταρχικό έλεγχο της χώρας μέσω θεσμικής χειραγώγησης.
Η επιρροή και ο ρόλος του Ομπάμα
Ο Ομπάμα, μετά την αποχώρησή του από τον Λευκό Οίκο, είχε θέσει ως στόχο να υποστηρίζει τη νέα γενιά Δημοκρατικών ηγετών, μένοντας γενικά εκτός πρώτης γραμμής. Ωστόσο, η απουσία ισχυρής ηγεσίας στο κόμμα και η άνοδος του Τραμπ τον ώθησαν να επιστρέψει πιο ενεργά.
Έχει συνομιλήσει με κυβερνήτες όπως ο Νιούσομ, ο Τζος Σαπίρο (Πενσιλβάνια) και ο Γουές Μουρ (Μέριλαντ), και υποψήφιους όπως ο Τζέιμς Ταλαρίκο (Τέξας) και ο Ζόραν Μαντάνι (υποψήφιος για δήμαρχος Νέας Υόρκης). Σε αυτούς δίνει και πολιτική καθοδήγηση και προσωπικές συμβουλές, για την πίεση που ασκεί μια προεκλογική εκστρατεία.
Ωστόσο, τίποτα δεν έχει απορροφήσει περισσότερο την ενέργειά του από το ζήτημα της ανακατανομής.
Μάλιστα, όταν Δημοκρατικοί νομοθέτες του Τέξας εγκατέλειψαν προσωρινά την πολιτεία για να εμποδίσουν τη νομοθέτηση του νέου χάρτη, ο Ομπάμα τούς κάλεσε προσωπικά σε κρυφή τηλεδιάσκεψη, εκφράζοντας τη στήριξή του και δηλώνοντας:
«Θέλω να επιστρέψετε νιώθοντας δυνατοί, γιατί ηγήστε ενός μεγάλου αγώνα».
Η στρατηγική συμμαχία με τον Νιούσομ
Η σχέση Ομπάμα - Νιούσομ ενισχύθηκε σημαντικά μέσα από αυτή τη συνεργασία. Μίλησαν για πάνω από μία ώρα τον Αύγουστο, συζητώντας πώς να περάσουν την πρόταση από τη Νομοθετική Συνέλευση της Καλιφόρνια και πώς να τη "πουλήσουν" στο κοινό.
Δημοσκοπήσεις της καμπάνιας έδειξαν ότι ο Ομπάμα ήταν μακράν ο πιο αποτελεσματικός αγγελιοφόρος για το μήνυμα της πρότασης στους Δημοκρατικούς και στους ανεξάρτητους ψηφοφόρους. Γι’ αυτό και επιλέχθηκε να πρωταγωνιστήσει σε τηλεοπτικό σποτ, το οποίο πλέον είναι το πιο προβεβλημένο διαφημιστικό της εκστρατείας.
Στο σποτ, ο Ομπάμα λέει:
«Καλιφόρνια, όλη η χώρα βασίζεται σε εσάς. Η δημοκρατία είναι στην κάλπη στις 4 Νοεμβρίου. Οι Ρεπουμπλικάνοι θέλουν να κλέψουν έδρες στο Κογκρέσο και να ελέγχουν χωρίς αντίλογο. Με την Πρόταση 50, μπορείτε να τους σταματήσετε».
Οι αντιδράσεις στο εσωτερικό του κόμματος
Παρότι αρκετοί Δημοκρατικοί στηρίζουν την παρέμβαση Ομπάμα, άλλοι του ασκούν κριτική επειδή – κατά τη γνώμη τους – παραμένει υπερβολικά μετριοπαθής σε μια εποχή που απαιτείται πιο σκληρή στάση. Ορισμένοι ζητούν να μιλήσει πιο δυνατά και πιο συχνά.
Ο ιστορικός Τζούλιαν Ζέλιζερ σημείωσε ότι η παρέμβασή του στο θέμα της ανακατανομής ήταν κρίσιμη:
«Πολλοί Δημοκρατικοί δεν ήξεραν πώς να σταθούν απέναντι στην πρόταση. Ο Ομπάμα με την υποστήριξή του έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα».
Παρά τις επιφυλάξεις, η στήριξη του Ομπάμα κατάφερε να ενώσει τους Δημοκρατικούς στην Καλιφόρνια και να επιταχύνει την πορεία της πρότασης προς το δημοψήφισμα.
Ο Μπαράκ Ομπάμα, αν και είχε αποσυρθεί από την ενεργό πολιτική σκηνή, επέλεξε να επανεμφανιστεί δυναμικά μπροστά στην απειλή που θεωρεί ότι αντιπροσωπεύει η στρατηγική του Τραμπ. Η εμπλοκή του στην Πρόταση 50 δείχνει πως είναι πρόθυμος να αμφισβητήσει ακόμη και τις δικές του προηγούμενες θέσεις – αν αυτό κριθεί αναγκαίο για τη διατήρηση της δημοκρατίας.
