Η γέννηση της ιδέας
Η Τένια και ο Μιχαήλ έχουν αμφότεροι τις ρίζες τους στο Μέτσοβο. Η Τένια, που εργάζεται ως δασκάλα, μπορεί να μεγάλωσε στην Αθήνα, ωστόσο επισκεπτόταν συχνά το μέρος καταγωγής των γονιών της, την Μηλιά, ένα χωριό κοντά στο Μέτσοβο, στις διακοπές. Τα τελευταία χρόνια η παρουσία της στο Μέτσοβο έχει πυκνώσει. Ο Μιχαήλ, από την άλλη, που δραστηριοποιείται στον χώρο του μάρκετινγκ και των επιχειρήσεων, μεγάλωσε στο ίδιο το Μέτσοβο. Η οικογένειά του διατηρεί ξενοδοχείο εκεί, οπότε έζησε τον τόπο από μέσα, μέχρι που ήρθε η ώρα να φύγει για σπουδές στην Αθήνα. Παρά το γεγονός ότι σήμερα η Αθήνα εξακολουθεί να αποτελεί η βάση τους, θέλησαν να ασχοληθούν ενεργότερα με την προβολή του τόπου τους. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα της δημιουργίας του μάιμέτσοβο, η οποία προήλθε από έναν συνδυασμό ποικίλων παραγόντων.
«Από τη στιγμή που οι γονείς μου έχουν ξενοδοχείο στο Μέτσοβο, είχα επαφή με τουρίστες από μικρή ηλικία. Αυτό που παρατηρήσαμε ήταν ότι το προϊόν του τουρισμού αλλάζει. Ο επισκέπτης δεν έρχεται άλλο για να φάει και να φύγει. Θέλει να βιώσει μια ξεχωριστή εμπειρία. Συνεπώς αυτή η νέα τάση ήταν η πρώτη αφορμή για το εγχείρημα», διηγείται στο «R» ο Μιχαήλ.
«Μια άλλη αφορμή ήταν οι ίδιοι μας οι φίλοι. Τους λέγαμε να έρθουν, αλλά για εκείνους το Μέτσοβο ήταν κυρίως ένας τόπος με καλό φαγητό, δεν ήξεραν ότι έχει να προσφέρει και τόσα άλλα, ότι μπορείς να κάνεις τόσα πράγματα πέρα από το να καθίσεις να φας. Όταν τελικά τους πείσαμε να έρθουν και να το ζήσουν, τους πήγαμε παντού: σε χωριά, σε τοπία, σε μουσεία, σε δραστηριότητες. Και τότε κατάλαβαν ότι η ευρύτερη περιοχή έχει να δώσει πολύ περισσότερα από αυτό για το οποίο είναι γνωστή», αφηγείται η Τένια.
Ο τελευταίος παράγοντας που οδήγησε τελικά στην έμπνευση της δημιουργίας του μάιμέτσοβο ήταν ένα ταξίδι του ζευγαριού στο Μάαστριχτ της Ολλανδίας.
«Είχα πάρει ένα drone μαζί μου και έβγαλα κάποια πλάνα. Το ανέβασα στο Instagram και “τάγκαρα” μια σελίδα που προωθεί την περιοχή. Οι διαχειριστές της ενθουσιάστηκαν με την φωτογραφία και μας ζήτησαν πρόσθετο υλικό, αφού πρώτα μας κάλεσαν στα γραφεία τους και μας εξήγησαν το πρότζεκτ τους και πώς το δουλεύουν. Πρόκειται για έναν εξωτερικό οργανισμό που συνεργάζεται με τον Δήμο του Μάαστριχτ. Και έτσι σκεφτήκαμε ότι θα μπορούσαμε να δοκιμάσουμε κάτι ανάλογο, προσαρμοσμένο στα δικά μας τοπικά δεδομένα», αναφέρει ο Μιχαήλ.
Κάθε αρχή και δύσκολη – Η στροφή στην ιστορία και τον πολιτισμό
Το μάιμέτσοβο ξεκίνησε το 2023 ως μια σελίδα προβολής της περιοχής και συστάθηκε ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός το 2025. Στην αρχή, η Τένια και ο Μιχαήλ επέλεξαν να μείνουν στο παρασκήνιο, χωρίς να δείξουν τα πρόσωπά τους. «Δεν θέλαμε ο κόσμος να νομίσει ότι προβάλλουμε τους εαυτούς μας, ότι το κάνουμε για τη δική μας αναγνωρισιμότητα και όχι για την περιοχή», εξηγούν.
Όταν όμως το εγχείρημα άρχισε να στρώνει, αποφάσισαν να βγουν μπροστά, και για λόγους διαφάνειας, αλλά και γιατί κατάλαβαν κάτι απλό: ο κόσμος συνδέεται με πρόσωπα. Ήθελαν, λοιπόν, οι επισκέπτες και οι κάτοικοι να συνδεθούν με τα δικά τους πρόσωπα.
Κάθε αρχή, βέβαια, έχει και τις δυσκολίες της. Υπογραμμίζει η Τένια:
«Αρχικά δημιουργήσαμε ένα ωραίο προφίλ στο Instagram και επιχειρήσαμε να αναδείξουμε τις δραστηριότητες που μπορεί κανείς να κάνει στο Μέτσοβο, για παράδειγμα σκι, ποδηλασία ή ιππασία. Είδαμε όμως ότι αυτό δεν προχωρούσε. Στην πορεία όμως διαπιστώσαμε ότι αυτό που βρίσκαμε ενίοτε μπροστά μας ήταν ο πολιτισμός.»
Έτσι, η πρωτοβουλία απέκτησε σταδιακά ένα νέο «κέντρο βάρους», με την ιστορία και τις παραδόσεις του τόπου να περνούν στο επίκεντρο.
«Κινούμαστε πλέον στο κομμάτι της ιστορίας και των παραδόσεων. Σκοπός μας είναι να έρθουμε σε επαφή με τη μεγαλύτερη ηλικία. Να μας διηγηθούν οι παλαιότεροι τις ιστορίες και τα παραμύθια που λένε στα παιδιά. Ιδανικά θέλουμε να τα ηχογραφήσουμε. Θέλουμε να δώσουμε βαρύτητα στη διάσωση της βλάχικης διαλέκτου, η οποία κινδυνεύει να χαθεί».
Προσθέτει ο Μιχαήλ: «Πρέπει να γραφτεί η ιστορία που δεν είναι γραμμένη. Τα παραμύθια που λέγαν οι παππούδες μας έχουν πιθανότατα ως βάση κάποια πραγματικά γεγονότα. Αποτελούν ένα είδος τοπικής μυθολογίας. Αυτή την ιστορία λοιπόν που περνούσε προφορικά από γενιά σε γενιά θέλουμε να την καταγράψουμε. Σήμερα με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης και των εργαλείων που έχουμε θέλουμε να συγκεντρώσουμε κάπου αυτές τις ιστορίες, ώστε όταν φύγουν αυτοί οι άνθρωποι, οι ιστορίες τους να μείνουν».
Η Τένια και ο Μιχαήλ διευκρινίζουν ότι ενώ οι ίδιοι δεν μιλούν βλάχικα, τα καταλαβαίνουν. Οι γονείς τους τα μιλούν, ενώ οι παλαιότερες γενιές ενδέχεται να γνωρίζουν μόνο τα βλάχικα. «Είναι μέρος της ταυτότητάς μας. Μέχρι σήμερα, τα βλάχικα διασώζονταν και περνούσαν από γενιά σε γενιά προφορικά. Αυτό ακριβώς θέλει να συνεχίσει το μάιμέτσοβο, και τώρα, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, ανοίγεται ένας νέος δρόμος. Μπορούμε να διασώσουμε τα βλάχικα μαθαίνοντας σε ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης να μιλάει, ώστε στη συνέχεια να μπορεί να εκπαιδεύει προφορικά όποιον θέλει να τα μάθει, απλώς μιλώντας μαζί του», εξηγούν. Και το τονίζουν: «αυτό πρέπει να γίνει τώρα, όσο υπάρχει ακόμα χρόνος, όσο ζουν ακόμα οι άνθρωποι που τα κρατούν ζωντανά».
Από εκεί και ύστερα το μεγάλο στοίχημα των δύο είναι να ευαισθητοποιήσουν τις νεότερες γενιές, ώστε να ασχοληθούν με την ιστορία του τόπου. «Τα παιδιά είναι το μέλλον του τόπου. Οπότε αυτό που συζητάμε είναι να φέρουμε τα παιδιά σε μεγαλύτερη επαφή με τους παππούδες τους. Να οργανώσουμε δηλαδή ένα εξωσχολικό πρότζεκτ πάντα σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς φορείς και τον Δήμο,» σημειώνει η Τένια.
Άγιος Νικόλαος
«Όχι» στον τουρισμό των likes και views
Όπως και το μεγαλύτερο μέρος της Ελλάδας, το Μέτσοβο στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στον τουρισμό, ο οποίος τρέχει πλέον όλο το χρόνο. Σε αυτό συνέβαλλε και το άνοιγμα της Εγνατίας Οδού. Ο τουρισμός είναι επιθυμητός. Ωστόσο η γραμμή της τουριστικής ανάπτυξης είναι πολύ λεπτή και εύκολα η υπόθεση μπορεί να οδηγηθεί σε… «εκτροχιασμό» και να καταλήξει σε φαινόμενα αντίστοιχα των νησιών.
Σχολιάζει επ’ αυτού ο Μιχαήλ:
«Η Μηλιά, για παράδειγμα, προβαλλόταν πάντα, και δικαίως, ως ένας τόπος με παρθένο, πανέμορφο τοπίο. Και όντως το έχει. Το θέμα είναι ότι, όσο μεγαλώνει η προβολή, αρχίζει να έρχεται και κόσμος που δεν έχει μάθει ακόμα να σέβεται το τοπίο που επισκέπτεται. Κι αν δεν υπάρχουν ούτε οι κατάλληλες υποδομές ούτε αυτή η "παιδεία" απέναντι στον τόπο, σιγά σιγά κινδυνεύει να φθαρεί αυτό ακριβώς που τον κάνει ξεχωριστό. Γι' αυτό και το ζητούμενο με την τουριστική ανάπτυξη είναι να γίνεται πιο στοχευμένα. Όχι απλώς να προβάλλεις ένα όμορφο μέρος, αλλά να φροντίζεις ο επισκέπτης να έρχεται ήδη προετοιμασμένος, ώστε να σεβαστεί αυτό που θα συναντήσει. Και σε αυτό μπορεί να βοηθήσει πολύ το "πάντρεμα" της προβολής με τον πολιτισμό».
Συμπληρώνει η Τένια: «Θέλουμε να προσελκύσουμε κόσμο που θα εκτιμήσει ό,τι πάρει από την περιοχή. Να συνδεθεί με τους ντόπιους να κάνει φιλίες και να θελήσει να επισκεφτεί ξανά τον τόπο. Δεν θέλουμε απλώς έναν τουρισμό για clicks, likes και views. Σήμερα έρχονται για κανά δίωρο, τρώνε – μιας και το Μέτσοβο φημίζεται για τα φαγητά του – και φεύγουν. Αυτό θέλουμε να το ξεπεράσουμε».
Το όνειρο του νόστου
H ελληνική επαρχία νοσεί και βρίσκεται σε δημογραφική συρρίκνωση. Η Ελλάδα αναπτύχθηκε για δεκαετίες ως μια «Αθηνοκεντρική» χώρα, ο μισός της πληθυσμός περίπου βρίσκεται συγκεντρωμένος στο λεκανοπέδιο της Αττικής. Ακόμη και από τη Θεσσαλονίκη υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι που μετακομίζουν στην πρωτεύουσα. Υπό αυτό το πρίσμα, η περιφέρεια συρρικνώνεται και αποδυναμώνεται, λόγω της δημογραφικής κρίσης και έλλειψης προοπτικών, ειδικά αν δεν υπάρχει το χαρτί του τουρισμού.
Η Τένια και ο Μιχαήλ από την άλλη επιδιώκουν να κάνουν στο μέλλον την αντίθετη διαδρομή και να επιστρέψουν στις ρίζες τους.
«Εγώ πήγα ως φοιτητής στην Αθήνα και ήταν υπέροχα. Ως εργαζόμενος τα πράγματα όμως είναι πιο απαιτητικά. Συνδέω πλέον το Μέτσοβο ως ένα μέρος που μου προσφέρει ελευθερία, την οποία δεν έχω στην πρωτεύουσα,» σημειώνει ο Μιχαήλ.
Σε αυτό το σημείο η Τένια θέτει ένα ερώτημα που προσφέρει τροφή για σκέψη: «Στην Αθήνα, η αλήθεια είναι ότι έχεις πολλά πράγματα να κάνεις. Από την άλλη, όμως, ο χρόνος είναι περιορισμένος. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι το εξής: είσαι στην Αθήνα επειδή πραγματικά έχεις πολλά να κάνεις, ή είσαι εκεί με τη σκέψη ότι έχεις πολλά να κάνεις, και τελικά μένεις εγκλωβισμένος σε αυτή τη σκέψη, χωρίς να είσαι στ' αλήθεια ελεύθερος;»
Η μεγαλύτερη πρόκληση για μια «έξοδο» ή επιστροφή στην περιφέρεια είναι συχνά το επαγγελματικό. Εντούτοις, το ζευγάρι υποστηρίζει ότι και για αυτό το ζήτημα υπάρχουν λύσεις. Τα Γιάννενα για παράδειγμα, που βρίσκονται κοντά στο Μέτσοβο, έχουν συγκρατήσει νέο κόσμο σε παραγωγική ηλικία μέσω του τεχνολογικού hub που έχει στηθεί εκεί, όπως μας εξηγεί ο Μιχαήλ. Η Τένια πάλι είναι της άποψης ότι οι ανησυχίες για την επαγγελματική ανέλιξη στην περιφέρεια ενδέχεται και να είναι προϊόν ανασφάλειας, οι οποίες μπορούν να καμφθούν με νέες ιδέες και όρεξη για δημιουργικότητα. Για νέους ανθρώπους που θέλουν να επιστρέψουν στην περιφέρεια, η Τένια και ο Μιχαήλ συμβουλεύουν να ακούσουν απλώς το ένστικτό τους, να διατηρήσουν την αισιοδοξία τους και να μην απογοητευτούν με τυχόν στραβοπατήματα.
Τα επόμενα βήματα
Με το βλέμμα στο μέλλον, η Τένια και ο Μιχαήλ στοχεύουν να μεγαλώσουν το μάιμέτσοβο, το οποίο, παρά τις αρχικές του δυσκολίες, θεωρούν ότι έχει βρει τον δρόμο του και έχει λάβει θετικά σχόλια από τον κόσμο.
«Θέλουμε το μάιμέτσοβο να γίνει ένα DMO, ένας Οργανισμός Μάρκετινγκ Προορισμού. Να μπαίνει ο επισκέπτης που θέλει να έρθει στο Μέτσοβο και να βλέπει τι μπορεί να κάνει, πού μπορεί να μείνει, πού να φάει· να λύνει τις απορίες του και να φτιάχνει το δικό του, custom ταξίδι μέσα από την πλατφόρμα μας. Και παράλληλα, ναι, θέλουμε να του προσφέρουμε μια εμπειρία που θα του μείνει αξέχαστη, φέρνοντάς τον πιο κοντά και στον πολιτισμό και στις δραστηριότητες και στις στιγμές που θα ζήσει εδώ,» επισημαίνει η Τένια.
Και καταλήγει ο Μιχαήλ: «Σε αυτή την εξίσωση πρέπει οπωσδήποτε να υπολογίζουμε και τους ίδιους τους συντοπίτες μας. Ο στόχος μας είναι να φτάσουμε κάποια στιγμή σε ένα σημείο όπου ένας νέος που θέλει να επιστρέψει στον τόπο του να μπορεί να βρει στήριξη – να του είναι λίγο πιο εύκολα τα πράγματα απ' ό,τι είναι σήμερα. Θέλουμε, δηλαδή, να αναπτυχθεί όλη η περιοχή, όχι μόνο για τους επισκέπτες αλλά και για τους ίδιους τους κατοίκους· να αρχίσουν οι νέοι να γυρίζουν πίσω και να δραστηριοποιούνται εδώ. Πάντως, για να επιστρέψεις χρειάζεσαι αισιοδοξία και αποφασιστικότητα, χρειάζεται όμως και υπομονή, και αγάπη για τον τόπο και τους ανθρώπους του».
