Με τα τρία τέταρτα των κτιρίων της Γάζας να έχουν υποστεί ζημιές ή να έχουν καταστραφεί έπειτα από δύο χρόνια ισραηλινών πληγμάτων, η επερχόμενη προσπάθεια ανοικοδόμησης –την οποία ο ΟΗΕ εκτιμά στα 70 δισ. δολάρια– θα μπορούσε να αποτελέσει χρυσοφόρα ευκαιρία για εταιρείες που ειδικεύονται στις κατασκευές, τις κατεδαφίσεις, τις μεταφορές και τα logistics, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Guardian.
Ωστόσο, προς το παρόν δεν είναι δυνατόν να συναφθούν μακροπρόθεσμα συμβόλαια για την ανοικοδόμηση ή την ανθρωπιστική βοήθεια: ένα Συμβούλιο Ειρήνης, υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, έχει εγκριθεί από τα Ηνωμένα Έθνη για τη διοίκηση της περιοχής, αλλά δεν έχει ακόμη τεθεί σε λειτουργία. Και η εντολή του νέου Κέντρου Πολιτικο-Στρατιωτικού Συντονισμού είναι περιορισμένη.
Παράλληλα με αυτές τις επίσημες προσπάθειες, ο Λευκός Οίκος έχει συστήσει τη δική του ειδική ομάδα για τη Γάζα, με επικεφαλής τους Τζάρεντ Κούσνερ, Στιβ Γουίτκοφ και Άριε Λάιτστοουν.
Ποιοι διεκδικούν τα «λάφυρα»
Ο Guardian αναφέρει πως έμαθε ότι δύο πρώην αξιωματούχοι του Doge –που είχαν ανατεθεί στο εγχείρημα του Έλον Μασκ για τη δραστική περικοπή του κράτους και τις μαζικές απολύσεις ομοσπονδιακών υπαλλήλων– ηγούνται των συζητήσεων της ομάδας για την ανθρωπιστική βοήθεια και τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση της Γάζας. Έχουν κυκλοφορήσει παρουσιάσεις (slide decks) με λεπτομερή σχέδια για επιχειρήσεις logistics, συμπεριλαμβανομένων τιμών, χρηματοοικονομικών προβλέψεων και τοποθεσιών πιθανών αποθηκών.
Αμερικανικές εταιρείες συρρέουν διεκδικώντας τα λάφυρα. Ένας διεκδικητής, σύμφωνα με τον Guardian, είναι η Gothams LLC, ένας πολιτικά διασυνδεδεμένος εργολάβος που κέρδισε συμβόλαιο 33 εκατ. δολαρίων για τη συνδιαχείριση του διαβόητου κέντρου κράτησης στη νότια Φλόριντα με το παρατσούκλι «Alligator Alcatraz», όπου μετανάστες στεγάζονται σε σκηνές και τροχόσπιτα.
Έγγραφα και τρία άτομα που γνωρίζουν τα σχέδια αναφέρουν ότι ο εργολάβος είχε «εσωτερικό προβάδισμα» για να εξασφαλίσει ίσως το πιο προσοδοφόρο συμβόλαιο που έχει ποτέ αναλάβει. Όμως, σε συνέντευξη την Παρασκευή, έπειτα από ερωτήσεις του Guardian, ο ιδρυτής της εταιρείας, Ματ Μίκελσεν, δήλωσε ότι επανεξέτασε τη συμμετοχή της εταιρείας του και αποσύρεται, επικαλούμενος ανησυχίες για την ασφάλεια.
Ο Λευκός Οίκος υποβαθμίζει τα ευρήματα του Guardian
Ο Έντι Βάσκες, εκπρόσωπος της ειδικής ομάδας του Λευκού Οίκου για τη Γάζα, δεν απάντησε σε λεπτομερή ερωτήματα σχετικά με τη διαδικασία υπό την ηγεσία του Λευκού Οίκου. Σε email ανέφερε ότι το ρεπορτάζ «καταδεικνύει μια θεμελιώδη άγνοια του τρόπου λειτουργίας της ομάδας για τη Γάζα και της τρέχουσας κατάστασης. Βρισκόμαστε στα αρχικά στάδια σχεδιασμού και συζητούνται πολλές ιδέες και προτάσεις χωρίς να έχουν ληφθεί τελικές αποφάσεις».
Στο μεταξύ, πηγές αναφέρουν ότι εργολάβοι ταξιδεύουν στην περιοχή για να συναντηθούν με επιδραστικούς Αμερικανούς αξιωματούχους και πιθανούς επιχειρηματικούς εταίρους ενόψει των εορτών.
«Όλοι και ο αδελφός τους προσπαθούν να πάρουν ένα κομμάτι από αυτό», είπε ένας μακροχρόνιος εργολάβος που γνωρίζει τη διαδικασία. «Ο κόσμος το αντιμετωπίζει σαν ένα ακόμη Ιράκ ή Αφγανιστάν. Και προσπαθούν, ξέρετε, να πλουτίσουν από αυτό».
1,7 δισ. δολάρια για έναν κύριο ανάδοχο
Τον Νοέμβριο, ο ΟΗΕ ενέκρινε το σχέδιο του Τραμπ για τη Γάζα.
Ενώ τόσο ο Τραμπ όσο και ο Κούσνερ έχουν οραματιστεί πολυτελείς τουριστικές αναπτύξεις, η πλειονότητα της διεθνούς κοινότητας επιθυμεί να δει τη Γάζα να ανοικοδομείται ως ένας βιώσιμος τόπος κατοικίας για τα 2,1 εκατομμύρια Παλαιστίνιους κατοίκους της. Στο μεταξύ, το Ισραήλ συνεχίζει να ελέγχει το μισό της Λωρίδας της Γάζας και έχει δηλώσει ότι θα απαγορεύσει την ανοικοδόμηση στο τμήμα που εποπτεύεται από τη Χαμάς έως ότου η οργάνωση αφοπλιστεί.
Δύο πρώην αξιωματούχοι του Doge στάλθηκαν στην περιοχή καθώς ο σχεδιασμός για τη μεταπολεμική Γάζα εντεινόταν αυτό το φθινόπωρο. Ο ένας ήταν ο Τζος Γκρούνμπαουμ, διορισμένος στη Γενική Υπηρεσία Υπηρεσιών (GSA) και νυν ανώτερος σύμβουλος της ειδικής ομάδας για τη Γάζα. Ο άλλος ήταν ο Άνταμ Χόφμαν, 25χρονος απόφοιτος του Πρίνστον, που εντάχθηκε στις προσπάθειες Doge του Έλον Μασκ τον περασμένο Μάρτιο. Δύο άτομα που έχουν έρθει σε άμεση επαφή με τον νεαρό σύμβουλο λένε ότι ο Χόφμαν έχει εξελιχθεί σε κινητήρια δύναμη των νέων σχεδίων.
«Η εντύπωση είναι ότι ό,τι κι αν πουν αυτοί οι τύποι, αυτό θα γίνει», είπε άτομο που γνωρίζει τη διαδικασία. «Αυτή είναι η αντίληψη, τουλάχιστον».
Ο ρόλος του Χόφμαν
Ο Χόφμαν διαθέτει διαπιστευτήρια συντηρητικού πολιτικού ακτιβισμού από τα εφηβικά του χρόνια. Στα 14 του εργάστηκε ως εθελοντής για τον Ρεπουμπλικανό κυβερνήτη του Τέξας, Γκρεγκ Άμποτ, σύμφωνα με προφίλ του 2020 από το Jewish Telegraphic Agency. Και πριν ακόμη ολοκληρώσει τις σπουδές του, εργάστηκε για λίγο στην πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, στο Συμβούλιο Οικονομικών Συμβούλων. Στο Πρίνστον, κατήγγειλε ότι υπήρχε αντισημιτισμός στην πανεπιστημιούπολη, αφότου προσκλήθηκε να μιλήσει σε εκδήλωση αλληλεγγύης προς τη Γάζα ένας εξέχων επικριτής της ισραηλινής κυβέρνησης.
Τρεις πηγές που γνωρίζουν τη διαδικασία λένε ότι ο Χόφμαν ζητούσε ιδέες για ένα νέο σχήμα logistics στη Γάζα. Ο Guardian εξέτασε ένα έγγραφο σχεδιασμού, το οποίο –σύμφωνα με τις πηγές– κυκλοφόρησε από τον Χόφμαν και περιγράφει μια νέα «Αρχιτεκτονική Εφοδιαστικού Συστήματος της Γάζας».
Χαρακτηρισμένο ως «Ευαίσθητο αλλά μη Διαβαθμισμένο», το έγγραφο του Χόφμαν προβλέπει έναν «Κύριο Ανάδοχο» που θα προμηθεύει 600 φορτία ανθρωπιστικών και εμπορικών φορτηγών στη Γάζα ημερησίως. Προτείνει χρέωση 2.000 δολαρίων για κάθε ανθρωπιστικό φορτίο και 12.000 δολαρίων για τα εμπορικά φορτηγά.
Λειτουργώντας ως φορέας αδειοδότησης, ο ανάδοχος θα μπορούσε να «αποκομίζει μια δίκαιη απόδοση» από ανθρωπιστικούς και εμπορικούς πελάτες που εισέρχονται στη Γάζα, αναφέρει το έγγραφο. Αν ο «Κύριος Ανάδοχος» λειτουργήσει σύμφωνα με τον ρυθμό, ο Guardian εκτιμά ότι θα μπορούσε να έχει ακαθάριστα έσοδα 1,7 δισ. δολάρια ετησίως μόνο από τα τέλη μεταφοράς.
Οι οδικές μεταφορές θα είναι κρίσιμης σημασίας για κάθε προσπάθεια ανοικοδόμησης στη Γάζα. Πριν από τον πόλεμο, περίπου 500 φορτηγά εισέρχονταν καθημερινά στον θύλακα, παρέχοντας ζωτικές εισαγωγές σε έναν πληθυσμό που ζει υπό τον ισραηλινό στρατιωτικό αποκλεισμό επί δεκαετίες.
Πώς θα φτάσουν τα απαραίτητα αγαθά στη Γάζα
Από τις 7 Οκτωβρίου 2023, το Ισραήλ έχει κατά διαστήματα διακόψει πλήρως κάθε είσοδο και έξοδο από τη Γάζα, περιορίζοντας την πρόσβαση σε βασικά αγαθά, συμπεριλαμβανομένων τροφίμων, καυσίμων και οικοδομικών υλικών. Αν και η συμφωνία εκεχειρίας που επιτεύχθηκε τον Οκτώβριο προέβλεπε την είσοδο 600 φορτηγών βοήθειας ημερησίως, το Ισραήλ έχει περιορίσει την είσοδο σε κατά μέσο όρο μόλις 140 φορτηγά την ημέρα.
Ιστορικά, τα Ηνωμένα Έθνη συμμετείχαν στη διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας σε όλη τη Γάζα – κάποτε παρείχαν βασικά αγαθά, εκπαίδευση και υγειονομική περίθαλψη σε πάνω από το 80% των κατοίκων της.
Δεν είναι σαφές ποιος ρόλος θα διαδραματίσουν στο εξής τα Ηνωμένα Έθνη ή άλλοι μακροχρόνιοι ανθρωπιστικοί φορείς. Οι ισραηλινές αρχές ελέγχουν τις άδειες πρόσβασης για όλες τις ομάδες που εργάζονται στη Γάζα, συμπεριλαμβανομένων των κερδοσκοπικών εργολάβων που παρατάσσονται για να εξετάσουν μελλοντική συνεργασία με το Συμβούλιο Ειρήνης.
Ο Άμεντ Καν, Αμερικανός φιλάνθρωπος που διευθύνει το Ίδρυμα Amed Khan και παραδίδει φάρμακα στη Γάζα, δήλωσε ότι ο σχεδιασμός της ανοικοδόμησης είναι εσφαλμένος και γελοίος. «Κανένας από αυτούς τους ανθρώπους δεν είναι ανθρωπιστής ή δεν έχει υπόβαθρο στην ανθρωπιστική βοήθεια. Είναι ανοησίες», είπε. «Δεν υπάρχει κύμα φαρμάκων, δεν υπάρχει κύμα ιατρικού εξοπλισμού».
Η πρόταση της Gothams
Ο Guardian εξέτασε πρόταση της Gothams, υπογεγραμμένη από τον οικονομικό διευθυντή της εταιρείας και απευθυνόμενη στο Συμβούλιο Ειρήνης. «Σε απάντηση αιτημάτων για την υποβολή πρότασης προς το μελλοντικό Συμβούλιο Ειρήνης», έγραψε η Gothams, προσέφερε ένα «πλήρως ολοκληρωμένο σύστημα ανθρωπιστικών logistics για την υποστήριξη μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεων βοήθειας προς τη Γάζα».
Τρεις πηγές υποστηρίζουν ότι η Gothams εμφανιζόταν ως το φαβορί για τη διαχείριση των logistics και είχε αρχίσει να εξασφαλίζει προμηθευτές και υπεργολάβους.
Ο Μίκελσεν, ιδρυτής της εταιρείας, είναι πολιτικά διασυνδεδεμένος Ρεπουμπλικανός που έχει δωρίσει εκτενώς στον Γκρεγκ Άμποτ και στον κυβερνήτη της Φλόριντα, Ρον ΝτεΣάντις.
Μετά από μια ευρεία καριέρα που τον έφερε σε επαφή με τη Lady Gaga, τον 50 Cent και αρκετούς μεγιστάνες της Σίλικον Βάλεϊ, μεταξύ των οποίων στελέχη της Meta και της Palantir, ο Μίκελσεν στράφηκε στον κλάδο της αντιμετώπισης καταστροφών, ιδρύοντας τη Gothams το 2019.
Η εταιρεία γνώρισε εντυπωσιακή άνοδο τα τελευταία χρόνια χάρη σε γενναιόδωρα κυβερνητικά συμβόλαια. Της απονεμήθηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε κρατική χρηματοδότηση για τη λειτουργία προγραμμάτων Covid-19 κατά την πανδημία και για την παροχή logistics στη ραγδαία αναπτυσσόμενη βιομηχανία των κρατικών κέντρων κράτησης.
Το 2022, το Texas Observer ανέφερε ότι ο Μίκελσεν δώρισε 250.000 δολάρια στις εκστρατείες του Άμποτ, την ίδια χρονιά που το Τέξας ανέθεσε στη Gothams συμβόλαιο 43 εκατ. δολαρίων.
Ο Μίκελσεν είπε ότι δώρισε στον Άμποτ επειδή του αρέσει: «Υποστηρίζω τον Άμποτ».
Δήλωσε στον Guardian την Παρασκευή ότι ήταν περιορισμένος ως προς το τι μπορούσε να πει για τα σχέδια στη Γάζα και δεν ήταν διατεθειμένος να συζητήσει για τον Χόφμαν, τον Γκρούνμπαουμ ή τη διαδικασία. «Έχω συμφωνήσει να μην μοιραστώ τίποτα σχετικά με την κυβέρνηση», είπε.
Ωστόσο, είπε ότι τα σχέδια είχαν αλλάξει δραστικά τις τελευταίες δύο εβδομάδες, διευρυνόμενα σε κλίμακα. «Η αρχική παραδοχή έχει αλλάξει», είπε. «Αυτό το πράγμα έχει αλλάξει μαζικά».
Στη συνέντευξή του, ο Μίκελσεν είπε ότι οι ερωτήσεις του Guardian τον ώθησαν να αποσυρθεί από την προσπάθεια ανάληψης συμβολαίου για τη Γάζα. «Οι ερωτήσεις σας πραγματικά με έκαναν να το ξανασκεφτώ», είπε. Δήλωσε ότι μόλις είχε λάβει την απόφαση και ενημέρωνε τον Guardian πριν ακόμη το πει στο προσωπικό της Gothams. Ανησυχούσε για την αρνητική δημοσιότητα, είπε, καθώς και για πιθανούς κινδύνους ασφάλειας αν προχωρούσε.
«Η Gothams δεν θα συμμετάσχει», είπε. «Τους εύχομαι τα καλύτερα».
