Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, πιέζει τους παραδοσιακούς συμμάχους της χώρας τους να βοηθήσουν στις προσπάθειες για άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και να μειώσουν την πίεση στην παγκόσμια οικονομία. Μέχρι στιγμής όμως, οι περισσότεροι δεν ανταποκρίνονται.

Η Γερμανία έχει απορρίψει τη συμμετοχή, ενώ η Ιαπωνία και η Αυστραλία έχουν δείξει ότι είναι απίθανο να στείλουν πλοία για βοήθεια. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία δήλωσαν ότι εξετάζουν πιθανές ενέργειες, αλλά δεν έχουν δεσμευτεί να κάνουν κάτι πριν σταματήσουν οι μάχες.

Τη Δευτέρα, ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους απέρριψε το αίτημα του Τραμπ για βοήθεια, ρωτώντας ρητορικά τι περιμένει ο Τραμπ «να πετύχουν μια χούφτα ή δυο χούφτες ευρωπαϊκές φρεγάτες στα Στενά του Ορμούζ που το ισχυρό αμερικανικό ναυτικό εκεί δεν μπορεί να πετύχει μόνο του».

«Αυτός δεν είναι δικός μας πόλεμος. Δεν τον ξεκινήσαμε εμείς», είπε.

Ο Τραμπ έστειλε αυστηρό μήνυμα στους συμμάχους το Σαββατοκύριακο. Αν οι χώρες αρνηθούν να συμμετάσχουν στην προσπάθεια να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, «θα το θυμόμαστε», δήλωσε στους δημοσιογράφους στο προεδρικό αεροσκάφος Air Force One. Σε συνέντευξή του στους Financial Times είπε ότι αν οι σύμμαχοι στο NATO δεν βοηθήσουν, «θα είναι πολύ κακό για το μέλλον» της συμμαχίας.

Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Κάρολιν Λέβιτ, δήλωσε τη Δευτέρα ότι ο Τραμπ «συνεχίζει να συνομιλεί με τους Ευρωπαίους συμμάχους και τους καλεί να προσφέρουν στήριξη».

Η Τεχεράνη έχει απειλήσει ότι θα επιτεθεί σε οποιαδήποτε πλοία επιχειρήσουν να περάσουν χωρίς την έγκρισή της, γεγονός που έχει εκτινάξει τις τιμές του πετρελαίου από την αρχή του πολέμου. Περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου περνούσε από τα Στενά πριν ξεκινήσει ο πόλεμος, αλλά τώρα η θαλάσσια οδός είναι σε μεγάλο βαθμό κλειστή.

Συμμαχία των απρόθυμων

Η ευρωπαϊκή απροθυμία να εμπλακεί αντικατοπτρίζει εν μέρει τις τεταμένες σχέσεις με την αμερικανική κυβέρνηση, η οποία έχει επικρίνει τους παραδοσιακούς συμμάχους της και έχει χρησιμοποιήσει την οικονομική και στρατιωτική ισχύ της για να επιτύχει τους στόχους της.

Ο Andreas Krieg, αναπληρωτής καθηγητής στο King’s College London, δήλωσε ότι «ο Τραμπ προσπαθεί να χρησιμοποιήσει την αλληλεξάρτηση ως όπλο, αξιοποιώντας την αμερικανική οικονομική ισχύ για να εξαναγκάσει εταίρους και συμμάχους να κάνουν αυτό που θέλει». Πρόσθεσε ότι αυτό το εργαλείο έχει χρησιμοποιηθεί τόσο πολύ που «ο κόσμος αρχίζει να απομακρύνεται από την Ουάσινγκτον όπου είναι δυνατό».

Κανένας από τους παραδοσιακούς εταίρους της Ουάσινγκτον δεν μπορεί να αγνοήσει εντελώς την πίεση του Λευκού Οίκου. Οι ευρωπαϊκές χώρες προσπαθούν ακόμη να κρατήσουν τον Τραμπ ενεργά εμπλεκόμενο στο θέμα της Ουκρανίας και να τον αποτρέψουν από μια πιθανή προσέγγιση των ΗΠΑ με τη Ρωσία, φοβούμενες ότι κάτι τέτοιο θα υπονόμευε την κυριαρχία του Κιέβου και θα μείωνε την οικονομική πίεση προς το Κρεμλίνο.

Η Ευρώπη είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη στο κλείσιμο των Στενών, ειδικά μετά την εκτίναξη των τιμών ενέργειας στην ήπειρο μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Οι ευρωπαϊκές χώρες μειώνουν δραστικά τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας και εξοργίστηκαν από απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης την περασμένη εβδομάδα να άρει προσωρινά τις κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου.

Ωστόσο, οι απειλές του Τραμπ έχουν λιγότερη βαρύτητα από ό,τι πριν έναν χρόνο.

Η Γροιλανδία πάγωσε τις σχέσεις

Το περασμένο καλοκαίρι, ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ακολούθησαν τις απαιτήσεις του Τραμπ να αυξήσουν οι χώρες του ΝΑΤΟ τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ και να συμφωνήσουν σε εμπορική συμφωνία που αποδεχόταν αμερικανικούς δασμούς στα ευρωπαϊκά προϊόντα.

Τους τελευταίους μήνες όμως αυτή η στάση υποχώρησε και η επιρροή του Τραμπ μειώθηκε. Η απόφαση της κυβέρνησης να διακόψει κάθε άμεση οικονομική βοήθεια προς την Ουκρανία ώθησε την Ευρώπη να παρέμβει, κρατώντας το Κίεβο στον πόλεμο παρά τις προσπάθειες του Λευκού Οίκου να τερματίσει τη σύγκρουση.

Η προσπάθεια του Τραμπ να αποκτήσει τη Γροιλανδία, ένα ημιαυτόνομο νησί που ανήκει στη Δανία, προκάλεσε ευρωπαϊκή απειλή ακύρωσης της περσινής εμπορικής συμφωνίας, γεγονός που οδήγησε σε πτώση των αγορών και ανάγκασε τον Τραμπ να υποχωρήσει.

Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου αρχικά αρνήθηκε να επιτρέψει στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις της για επίθεση στο Ιράν, με τον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ να δηλώνει ότι δεν θα συμμετείχε σε πόλεμο αν δεν ήταν νόμιμος και αν δεν υπήρχε «ρεαλιστικό και καλά σχεδιασμένο σχέδιο».

«Εντάξει, πρωθυπουργέ Στάρμερ, δεν τους χρειαζόμαστε πλέον… Δεν χρειαζόμαστε ανθρώπους που μπαίνουν στους πολέμους αφού έχουμε ήδη κερδίσει!», έγραψε ο Τραμπ σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όταν η βρετανική κυβέρνηση άλλαξε στάση λίγες ημέρες αργότερα.

Ο Στάρμερ, που μίλησε με τον Τραμπ την Κυριακή, δήλωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο εξετάζει συνεργασία με τις ΗΠΑ, χώρες του Κόλπου και ευρωπαϊκούς εταίρους για ένα σχέδιο ασφάλειας των Στενών. Τόνισε όμως ότι δεν έχουν ληφθεί αποφάσεις και απέφυγε να πει αν η Βρετανία θα εμπλακεί πριν επιτευχθεί εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

«Δεν θα παρασυρθούμε σε έναν ευρύτερο πόλεμο», είπε. «Τελικά πρέπει να ανοίξουμε τα Στενά του Ορμούζ. Αυτό όμως δεν είναι απλή υπόθεση».

Η στάση Μακρόν

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει στείλει οκτώ φρεγάτες, δύο αποβατικά ελικοπτεροφόρα και ένα αεροπλανοφόρο στην περιοχή και δήλωσε ότι κάποια πλοία θα αναπτυχθούν κοντά στα Στενά. Προσπαθεί να δημιουργήσει δικό του συνασπισμό ευρωπαϊκών, ασιατικών και χωρών του Κόλπου, αλλά Γάλλοι αξιωματούχοι λένε ότι οποιαδήποτε επιχείρηση θα γίνει μετά τη διακοπή των μαχών.

Ο Μακρόν δήλωσε επίσης ότι μίλησε με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν και του είπε ότι η ελευθερία ναυσιπλοΐας στα Στενά «πρέπει να αποκατασταθεί το συντομότερο δυνατό».

Οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ συναντήθηκαν τη Δευτέρα και είχαν αρχικές συζητήσεις για την κατάσταση. Εξέτασαν την επέκταση μιας μικρής ναυτικής αποστολής της ΕΕ στην Ερυθρά Θάλασσα ώστε να βοηθήσει στα Στενά, αλλά αποφάσισαν να μην την αλλάξουν προς το παρόν επειδή ήδη πραγματοποιεί περιπολίες εναντίον των ανταρτών Χούθι.

Η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλλας δήλωσε μετά τη συνάντηση: «Κανείς δεν θέλει να εμπλακεί ενεργά σε αυτόν τον πόλεμο».

Ο Fabrice Pothier, πρώην σχεδιαστής πολιτικής του ΝΑΤΟ και νυν διευθύνων σύμβουλος της Rasmussen Global, δήλωσε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να προσφέρουν κάποια βοήθεια ώστε να δεσμεύσουν την Ουάσινγκτον σε μια πιο συντονισμένη προσέγγιση απέναντι σε κοινές προκλήσεις.

«Η απάντηση της Ευρώπης δεν πρέπει να είναι να αγνοήσει τον Τραμπ για να τον τιμωρήσει για τη μονομερή πολιτική του, αλλά να τον αναγκάσει να συνεργαστεί με τους συμμάχους του», είπε, προσθέτοντας ότι η ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή από τη Γαλλία ή άλλες ευρωπαϊκές χώρες «θα μπορούσε να έχει νόημα και να μας δώσει κάποια διαπραγματευτική ισχύ».