Ο απομονωμένος πλανητάρχης
Ο Τραμπ δεν θα ήταν ο εαυτός του αν δεν εκτόξευε και κάποιες απειλές εναντίον των παραδοσιακών εταίρων των ΗΠΑ. Συγκεκριμένα, ισχυρίστηκε ότι οι ΗΠΑ είναι ουσιαστικά το ΝΑΤΟ και συνέστησε στον καθένα να ρωτήσει τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντιμίρ Πούτιν, ποιον φοβάται στα αλήθεια, εκείνον ή τους Ευρωπαίους. Αργότερα, την Τρίτη (17/3), επανήλθε με μια οργισμένη ανάρτηση στο Truth Social, βγάζοντας τον θυμό του και υποστηρίζοντας ότι στην πραγματικότητα οι ΗΠΑ δεν χρειάστηκαν ποτέ το ΝΑΤΟ και ότι δεν ζητά τη στήριξή των συμμάχων του. Το ερώτημα γιατί παρόλα αυτά ζήτησε τη συνδρομή νατοϊκών κρατών για τις επιχειρήσεις του στη Μέση Ανατολή, έμεινε αναπάντητο.
Με τη στάση τους, οι Ευρωπαίοι αφήνουν ουσιαστικά τον Τραμπ έκθετο, να νιώσει πώς είναι να μένει κανείς απομονωμένος και χωρίς συμμάχους στη διεθνή σκηνή. Ακόμη και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, που τάσσεται σταθερά υπέρ της «ψύχραιμης» προσέγγισης του Τραμπ, κατέστησε σαφές ότι, από τη στιγμή που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν προχώρησαν σε διαβουλεύσεις με τις ευρωπαϊκές δυνάμεις για τα σχέδιά τους στο Ιράν, η ΕΕ δεν έχει κανέναν λόγο να αναμειχθεί στις εχθροπραξίες. Οι Ευρωπαίοι γνωρίζουν καλά, επίσης, πως κι εκείνοι έχουν «άσσους στο μανίκι» ώστε να πιέσουν τον Τραμπ να υπαναχωρήσει από τις απειλές του.
Τα διλήμματα των Ευρωπαίων
Είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα επιχειρήσει κάποια στιγμή έναν νέο εκβιασμό της Ευρώπης μέσω του πολέμου στην Ουκρανία. Μέχρι στιγμής, οι προσπάθειες αυτές δεν του έχουν βγει, τουλάχιστον όχι σε βαθμό που θα οδηγούσε σε κατάρρευση της αμυντικής προσπάθειας του Κιέβου. Αυτό οφείλεται τόσο στους λεπτούς χειρισμούς των Ουκρανών σε διπλωματικό επίπεδο, όσο και στον σχετικά καλό συντονισμό των Ευρωπαίων, και κυρίως όσων συμμετέχουν στη Συμμαχία των Προθύμων.
Οι Ευρωπαίοι έχουν ήδη αναλάβει μεγαλύτερες ευθύνες στην ουκρανική στήριξη. Ωστόσο, δεν είναι από μόνοι τους ακόμη σε θέση να διασφαλίσουν την ειρήνη στην ήπειρο. Οι ΗΠΑ κατέχουν τεχνογνωσία σε κομβικά συστήματα άμυνας, τα οποία οι Ευρωπαίοι και οι Ουκρανοί δεν μπορούν να χειριστούν μόνοι τους. Συνεπώς η τύχη της Ουκρανίας και της ευρύτερης ευρωπαϊκής ασφάλειας καθορίζεται εν μέρει και από τις διαθέσεις του Λευκού Οίκου.
Εντύπωση προκάλεσε η πρόταση του προέδρου της Συνόδου Ασφαλείας του Μονάχου, Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ. Πρότεινε οι Ευρωπαίοι να συνδράμουν σε αποστολή στα Στενά του Ορμούζ, όπως ζητά ο Τραμπ, με αντάλλαγμα δυναμικότερη στήριξη των ΗΠΑ στους Ουκρανούς. Ωστόσο, παραμένει εξαιρετικά αμφίβολο αν ο πλανητάρχης ενδιαφέρεται για ένα τέτοιο deal και αν θα το τηρούσε. Ταυτόχρονα, οι Ευρωπαίοι θα έβαζαν οριστικά στην άκρη το Διεθνές Δίκαιο. Το Ιράν μπορεί να κυβερνάται από μια βίαιη, αναχρονιστική θεοκρατική δικτατορία που έχει κάνει τη ζωή των Ιρανών και του κόσμου χειρότερη, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι η αμερικανική και ισραηλινή επίθεση είναι ευθυγραμμισμένη με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Νέες σκιές αποχώρησης από το ΝΑΤΟ
Μια διάσταση, επίσης που δεν πρέπει να υποτιμηθεί, είναι η αναφορά του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να ξανασκεφτούν τη συμμετοχή τους στο ΝΑΤΟ.
Είναι γνωστό ότι ο πλανητάρχης είχε σκεφτεί να αποχωρήσει από το Βορειοατλαντικό Σύμφωνο κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας. Αυτή η εξέλιξη αποτράπηκε τότε, λόγω της παρέμβασης τεχνοκρατών-συμβούλων του, οι οποίοι δεν ανήκουν πλέον στο επιτελείο του. Αντιθέτως, η άσκηση της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ βασίζεται σήμερα σε έναν στενό κύκλο έμπιστων του Τραμπ, που δεν τολμούν να του πάνε κόντρα. Το πιο κραυγαλέο παράδειγμα: ο παλιός του business buddy στον χώρο του real estate Στιβ Γουίτκοφ, που ενώ δεν έχει ιδέα από διπλωματία, χειρίζεται τις επαφές του με το Κρεμλίνο, ως ειδικός απεσταλμένος. Στο πλευρό του βρίσκεται ακόμη ο Τζάρετ Κούσνερ, ο οποίος δεν έχει κάποια θεσμική ιδιότητα, αλλά τυχαίνει να είναι παντρεμένος με την κόρη του.
Υπενθυμίζεται ότι σκιές αποχώρησης από το ΝΑΤΟ είχαν φανεί και από τα περίφημα 28 σημεία το περασμένο φθινόπωρο, με τα οποία επιχείρησε να επιβάλει εκεχειρία στο ουκρανικό μέτωπο, αποδεχόμενος τις μαξιμαλιστικές απαιτήσεις των Ρώσων.
Αυτό, λοιπόν, που μένει να φανεί είναι αν ο Αμερικανός πρόεδρος επιχειρήσει να βάλει μπρος ένα σχέδιο αποχώρησης. Πέρυσι υπήρχε ο φόβος ότι θα ανακοίνωνε το τέλος της αμερικανικής συμμετοχής στο ΝΑΤΟ στην ετήσια σύνοδο του οργανισμού στην Ολλανδία. Το σενάριο αυτό αποφεύχθηκε χάρη στη δέσμευση των Ευρωπαίων για αμυντικές δαπάνες στο 5%. Αν όμως δεν καταλαγιάσει ο θυμός του προέδρου με τους εταίρους του για τα πρόσφατα γεγονότα, μπορεί κανείς να εγγυηθεί με ασφάλεια ότι θα επιβεβαιώσει την δέσμευση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ στη φετινή σύνοδο στην Τουρκία; Ως γνωστόν, στον Τραμπ αρέσουν τα ρίσκα, οι αιφνιδιασμοί και τα σοκ, και τα ευρωπαϊκά επιτελεία θα πρέπει να είναι προετοιμασμένα για κάθε ενδεχόμενο.
Πάντως, αν κάτι έχει δείξει η εποχή Τραμπ 2.0, είναι πως ο πλανητάρχης δεν ελέγχεται με κολακείες. Αυτές του δίνουν κίνητρο να συνεχίσει τις ακραίες μεθοδεύσεις του, μιας και επιβεβαιώνεται η τακτική του. Από την άλλη, στην περίπτωση της Γροιλανδίας, οι Ευρωπαίοι έδειξαν ότι εφόσον του τεθούν κάποια όρια, ο Τραμπ αναγκάζεται να χαλαρώσει τη στάση του, έστω προσωρινά. Μένει να φανεί αν ειδικά τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης τολμήσουν να προχωρήσουν σε ριζοσπαστικότερες κινήσεις για την ισχυροποίηση του μπλοκ, οι οποίες μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ταμπού, σε πολιτικό, σε οικονομικό, σε κοινωνικό αλλά και σε στρατιωτικό-αποτρεπτικό επίπεδο.
