Το πλαίσιο
Ως προς την ουσία της υπόθεσης, η θητεία του Ζελένσκι θα έληγε, υπό φυσιολογικές συνθήκες, στις 20 Μαΐου 2024. Ωστόσο, λόγω της εμπόλεμης κατάστασης, οι εκλογές έχουν αναβληθεί επ’ αόριστον, όπως προβλέπει το ουκρανικό Σύνταγμα. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν απέρριπτε μέχρι στιγμής μια απευθείας συνάντησή του με τον Ζελένσκι, υποστηρίζοντας ότι δεν πρόκειται για τον νόμιμο εκπρόσωπο της Ουκρανίας, παραπέμοντας στη λήξη της θητείας του το 2024. Στα περιβόητα 28 σημεία γίνεται λόγος για διεξαγωγή εκλογών εντός 60 ημερών.
Ο Τραμπ επιδιώκει, ως γνωστόν, μια γρήγορη λύση στο Ουκρανικό, καθώς δίνει προτεραιότητα στην αποκατάσταση των στρατηγικών σχέσεων ΗΠΑ–Ρωσίας για γεωοικονομικούς και επιχειρηματικούς λόγους. Για αυτόν τον λόγο, πιέζει το Κίεβο να παραχωρήσει εδάφη στη Μόσχα, τα οποία δεν ελέγχονται από τα ρωσικά στρατεύματα. Αυτή η πρόταση απορρίπτεται από την ουκρανική πλευρά, προς δυσαρέσκεια του Λευκού Οίκου. Επιπλέον, δεν επιθυμεί να συμμετάσχει με πιο ενεργό τρόπο στις εγγυήσεις ασφαλείας προς την Ουκρανία, κάτι που φαίνεται και από τις ασάφειες που υπάρχουν ως προς αυτό το σκέλος στα 28 σημεία. Παράλληλα, έχει χαρακτηρίσει και ο ίδιος στο παρελθόν τον Ζελένσκι ως δικτάτορα, ενώ στην πρόσφατη συνέντευξή του στο Politico δήλωσε ότι η διεξαγωγή εκλογών θα βοηθούσε την κατάσταση.
Η ευθύνη στο νομοθετικό σώμα
Ο Ζελένσκι δήλωσε λοιπόν την Τρίτη (10/12) ότι είναι έτοιμος να προχωρήσει σε εκλογές σε διάστημα 60–90 ημερών, θέτοντας όμως ως προϋπόθεση ότι Αμερικανοί και Ευρωπαίοι θα εγγυηθούν την ομαλή διεξαγωγή τους, ρίχνοντας έτσι το μπαλάκι ουσιαστικά πίσω στον Τραμπ. Επιπλέον, μία κρίσιμη λεπτομέρεια είναι ότι η απόφαση διεξαγωγής των εκλογών δεν βαραίνει ουσιαστικά τον ίδιο. Ο Ζελένσκι μεταθέτει την ευθύνη στο κοινοβούλιό του, το οποίο αναμένεται πλέον να επεξεργαστεί σχέδια για αλλαγές στη νομοθεσία που αφορά τις προεδρικές και τις περιφερειακές εκλογές, ώστε να μπορέσουν εκείνες να διεξαχθούν και εν μέσω πολέμου. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν θα βρεθούν οι απαραίτητες πλειοψηφίες στο νομοθετικό σώμα της Ουκρανίας, καθώς ο Ζελένσκι θεωρείται πολιτικά λαβωμένος λόγω σκανδάλου διαφθοράς στο οποίο εμπλέκονται άτομα του στενού του περιβάλλοντος και που οδήγησαν στην παραίτηση του alter ego του, Άντρι Γιέρμακ.
Πώς πραγματοποιούνται εκλογές εν μέσω πολέμου;
Από εκεί και πέρα, δεν πρέπει βέβαια να παραγνωρίζονται τα πρακτικά προβλήματα αυτής της διαδικασίας. Και για αυτόν τον λόγο ο Ζελένσκι ζήτησε εγγυήσεις ασφαλείας, οι οποίες θα μπορούσαν να υπονοούν ενδεχομένως ακόμη και κατάπαυση του πυρός για ένα διάστημα. Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι πολλά: από τα ζητήματα ασφάλειας κατά τη διάρκεια προεκλογικών συγκεντρώσεων εν μέσω βομβαρδισμών και πολιορκιών, τη διασφάλιση της ομαλής εκλογικής διαδικασίας, το πώς θα ψηφίσουν οι στρατιώτες στο μέτωπο, μέχρι και τις προβλέψεις για τους Ουκρανούς πολίτες που ζουν στις κατεχόμενες περιοχές, και πολλά ακόμη. Φυσικά, θα έπρεπε επίσης να ληφθούν μέτρα έναντι ρωσικών υβριδικών επιθέσεων που ενδεχομένως θα επιχειρούσαν παρέμβαση στις εκλογές μέσω συστηματικών εκστρατειών παραπληροφόρησης στα κοινωνικά μέσα.
Ισχυρές πιθανότητες επανεκλογής
Σημειώνεται ότι ο Ζελένσκι θα είχε σχετικά καλές πιθανότητες επανεκλογής, καθώς, παρά το σκάνδαλο διαφθοράς που τον βαραίνει, φέρεται να έχει, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, τη στήριξη της πλειοψηφίας των Ουκρανών πολιτών. Θεωρείται απαραίτητος για τη διαχείριση της άμυνας της χώρας και αυτό υπερισχύει αυτή τη στιγμή της απογοήτευσης που επικρατεί στους Ουκρανούς πολίτες για το σκάνδαλο διαφθοράς στον ενεργειακό κλάδο. Υπενθυμίζεται ότι ο Ζελένσκι εκλέχθηκε με ποσοστό 73,2% το 2019. Γρήγορα η δημοτικότητά του υποχώρησε, για να εκτιναχθεί μετά την εισβολή και την απόφασή του να μη διαφύγει από το Κίεβο. Έκτοτε υποχώρησε ξανά, αλλά παραμένει σταθερή. Παραδόξως, οι επιθέσεις του Τραμπ στο πρόσωπό του έχουν συνήθως θετικό δημοσκοπικό αντίκτυπο για τον ίδιο. Ως πιθανοί αντίπαλοί του θεωρούνται ο πρώην επικεφαλής του στρατού και νυν πρέσβης στο Λονδίνο, Βαλερί Ζαλούζνι, καθώς και ο προκάτοχος του, Πέτρο Ποροσένκο.
Χαιρετίζει η Μόσχα
Η Μόσχα χαιρέτισε τη δηλωμένη ετοιμότητα για τη διεξαγωγή εκλογών στην Ουκρανία. Αυτό είναι «καινούριο» και ευθυγραμμίζεται με τα αιτήματα που ο Πούτιν διατυπώνει εδώ και καιρό, δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ. Αναμένεται πλέον με ενδιαφέρον η αντίδραση των ΗΠΑ.
