Η ανησυχία εντείνεται μετά την κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, εξέλιξη που οδήγησε σε σημαντική άνοδο των τιμών των καυσίμων αεροπορίας και δημιούργησε προβληματισμό για πιθανές πιέσεις στην αγορά ενόψει της θερινής περιόδου.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια της Αεροπορίας (EASA) άνοιξε τον δρόμο για την πιθανή χρήση του αμερικανικού καυσίμου Jet A, μιας μορφής κηροζίνης που χρησιμοποιείται στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά δεν διανέμεται σήμερα στην ευρωπαϊκή αγορά, κυρίως για τεχνικούς και προδιαγραφικούς λόγους.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει προς τα κράτη-μέλη ένα σύνολο εργαλείων διαχείρισης, που αφορούν την αποδοτικότερη χρήση καυσίμων στην αεροπορία, όπως η βελτιστοποίηση της χωρητικότητας των αεροσκαφών και ο καλύτερος καταμερισμός των χρονοθυρίδων πτήσεων.
Η εικόνα των αποθεμάτων στην ΕΕ
Οι Βρυξέλλες επαναλαμβάνουν ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή πραγματική έλλειψη κηροζίνης στην Ευρώπη. Σε ορισμένες χώρες, όπως η Γαλλία, οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι εμφανίζονται καθησυχαστικοί, εκτιμώντας ότι δεν αναμένονται προβλήματα επάρκειας τουλάχιστον για τους επόμενους μήνες.
Ωστόσο, πριν από την τρέχουσα κρίση, περίπου το 20% της κηροζίνης που καταναλώνεται στην Ευρώπη διέσχιζε το Στενό του Ορμούζ, γεγονός που καθιστά την περιοχή κρίσιμη για την ενεργειακή ασφάλεια της αεροπορίας.
Η άνοδος των τιμών έχει ήδη οδηγήσει ορισμένες αεροπορικές εταιρείες, κυρίως χαμηλού κόστους, σε αναπροσαρμογές δρομολογίων και περιορισμούς πτήσεων. Σύμφωνα με ειδικούς της αγοράς, το βασικό ζήτημα αυτή τη στιγμή δεν είναι η φυσική έλλειψη καυσίμου, αλλά η σημαντική αύξηση του κόστους.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές του κλάδου, εφόσον η κρίση συνεχιστεί, δεν αποκλείεται να εμφανιστούν προβλήματα τροφοδοσίας, αν και προς το παρόν κάτι τέτοιο δεν θεωρείται πιθανό.
Παρακολούθηση και διαχείριση της αγοράς
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη ανακοινώσει τη δημιουργία ειδικού παρατηρητηρίου για την κηροζίνη, με στόχο την καλύτερη παρακολούθηση των αποθεμάτων και των ροών καυσίμων στα κράτη-μέλη. Μέχρι σήμερα, η ΕΕ δεν διέθετε πλήρη και ενιαία εικόνα για τα αποθέματα, καθώς οι σχετικές υποχρεώσεις αποθήκευσης αφορούν συνολικά πετρελαϊκά προϊόντα χωρίς διάκριση ανά κατηγορία καυσίμου.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις ευρωπαϊκών πηγών, η έκθεση των κρατών-μελών διαφέρει σημαντικά, με χώρες που δεν διαθέτουν ισχυρή διυλιστική βάση να θεωρούνται πιο ευάλωτες, ενώ άλλες εμφανίζονται καλύτερα προετοιμασμένες.
Το ενδεχόμενο χρήσης Jet A
Στο πλαίσιο διερεύνησης εναλλακτικών λύσεων, εξετάζεται η πιθανή αξιοποίηση του αμερικανικού καυσίμου Jet A, το οποίο διαφοροποιείται από το ευρέως χρησιμοποιούμενο Jet A-1 που κυκλοφορεί διεθνώς.
Το συγκεκριμένο καύσιμο δεν χρησιμοποιείται σήμερα στην Ευρώπη, παρά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις πτήσεων από και προς τις ΗΠΑ. Οι τεχνικές του προδιαγραφές διαφέρουν, κυρίως ως προς την αντοχή σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες που απαιτούνται για μεγάλες αποστάσεις, γεγονός που μέχρι σήμερα περιορίζει τη χρήση του στην ευρωπαϊκή αγορά.
Παρά ταύτα, η ΕΕ εξετάζει το ενδεχόμενο ευρύτερης εφαρμογής του, με ορισμένες αεροπορικές εταιρείες να πιέζουν για ταχύτερη υιοθέτηση, ακόμη και εντός της θερινής περιόδου, εφόσον αυτό καταστεί τεχνικά και ρυθμιστικά εφικτό.
Μακροπρόθεσμη στρατηγική
Σε πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί δίνουν έμφαση στην ανάπτυξη βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων (SAF), με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
Όπως σημειώνουν ειδικοί της αγοράς, οι διεθνείς εξελίξεις ενδέχεται να επιταχύνουν τις επενδύσεις τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη στον τομέα των εναλλακτικών καυσίμων, όχι μόνο για περιβαλλοντικούς λόγους αλλά και για λόγους ενεργειακής ασφάλειας και στρατηγικής αυτονομίας.
