Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού και καθώς η φετινή τουριστική περίοδος πλησιάζει προς την ολοκλήρωσή της, αξίζει να κοιτάξουμε πέρα από τα ρεκόρ και να θέσουμε ένα διαφορετικό ερώτημα: πόση πραγματική αξία δημιουργεί τελικά ο τουρισμός για το σύνολο της ελληνικής οικονομίας και πόσο από το τουριστικό ευρώ φτάνει στην αγορά και τη μικρομεσαία επιχείρηση;
Ο ελληνικός τουρισμός αποτελεί αναμφισβήτητα μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της οικονομίας μας. Σε σχέση με το 2019, μέχρι το 2025 οι αφίξεις είχαν αυξηθεί κατά 21% και οι ταξιδιωτικές εισπράξεις κατά 28%, ενώ το μερίδιο της Ελλάδας στις παγκόσμιες τουριστικές αφίξεις ανέβηκε από 2,1% σε 2,5%.
Και το 2026 διατηρεί συνολικά θετικό πρόσημο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, το επτάμηνο Ιανουαρίου-Ιουλίου οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 12%, φθάνοντας περίπου τα 13,52 δισ. ευρώ, ενώ οι αφίξεις αυξήθηκαν κατά 8,6%.
Πίσω όμως από τους συνολικούς αριθμούς υπάρχουν ενδιαφέρουσες διαφοροποιήσεις.
Τον Ιούνιο οι αφίξεις αυξήθηκαν κατά 6,9%, αλλά οι εισπράξεις μόλις κατά 1,2%, με τη μέση δαπάνη ανά ταξίδι να μειώνεται κατά 6,2%. Τον Ιούλιο συνέβη σχεδόν το αντίστροφο: οι αφίξεις μειώθηκαν κατά 3,1%, αλλά οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 7,2%.
Αυτή ακριβώς η εναλλαγή δείχνει γιατί πρέπει να ξεφύγουμε από τη μονοδιάστατη συζήτηση για τον αριθμό των τουριστών.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα του ελληνικού τουρισμού δεν είναι ένα ακόμη ρεκόρ αφίξεων. Είναι ένα ρεκόρ αξίας.
Και εδώ η σχέση του τουρισμού με το εμπόριο αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Ο επισκέπτης δεν είναι μόνο πελάτης μιας αεροπορικής εταιρείας, ενός ξενοδοχείου ή ενός καταλύματος. Είναι δυνητικός πελάτης μιας ολόκληρης οικονομίας: της εστίασης, του πολιτισμού, των μεταφορών, των υπηρεσιών, της ελληνικής παραγωγής και ασφαλώς των χιλιάδων εμπορικών επιχειρήσεων που αποτελούν την καρδιά των πόλεων και των τουριστικών προορισμών μας.
Γι' αυτό και το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα ξοδεύει ο επισκέπτης, αλλά πού τα ξοδεύει. Πόσο από το τουριστικό ευρώ φτάνει στο ελληνικό κατάστημα, στα ελληνικά brands, στην ένδυση και το υπόδημα, στο κόσμημα, στα καλλυντικά, στη χειροτεχνία, στα τοπικά προϊόντα; Πόσο τελικά διαχέεται στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις;
Δεν έχουμε ακόμη επαρκείς επίσημους δείκτες που να απαντούν με την απαιτούμενη ακρίβεια σε αυτά τα ερωτήματα. Και αυτό από μόνο του δείχνει τι πρέπει να αλλάξει: δίπλα στις αφίξεις και τις συνολικές εισπράξεις, χρειαζόμαστε καλύτερη μέτρηση της διάχυσης της τουριστικής δαπάνης στην πραγματική οικονομία.
Χρειαζόμαστε παράλληλα μια πιο ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική που θα συνδέει Τουρισμό – Εμπόριο – Πολιτισμό – Γαστρονομία – Ελληνική Παραγωγή. Shopping routes, ψηφιακοί εμπορικοί οδηγοί, συνεργασίες ξενοδοχείων και τοπικών αγορών, προβολή ελληνικών brands, σύνδεση της κρουαζιέρας με τα εμπορικά κέντρα των πόλεων και καλύτερη αξιοποίηση του city break μπορούν να μετατρέψουν μεγαλύτερο μέρος της τουριστικής κίνησης σε εγχώρια προστιθέμενη αξία.
Ο Πειραιάς είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το 2025 το λιμάνι υποδέχθηκε 863 κρουαζιερόπλοια και περίπου 1,85 εκατομμύρια επιβάτες κρουαζιέρας. Το πραγματικό οικονομικό ερώτημα, όμως, δεν σταματά εκεί: πόσοι από αυτούς μπήκαν στην πόλη, πόσο παρέμειναν, πόσοι επισκέφθηκαν την εμπορική αγορά και τι δαπάνησαν;
Αυτό που ισχύει για τον Πειραιά ισχύει, με διαφορετικές αναλογίες, για ολόκληρη τη χώρα.
Χρειάζεται επίσης μεγαλύτερη χρονική και γεωγραφική διασπορά. City breaks, συνέδρια, πολιτισμός, αθλητισμός, γαστρονομία και θεματικές μορφές τουρισμού μπορούν να δημιουργήσουν οικονομική δραστηριότητα πέρα από τους μήνες αιχμής και τους ήδη κορεσμένους προορισμούς.
Η Ελλάδα έχει κερδίσει τη μάχη της διεθνούς αναγνωρισιμότητας. Το επόμενο βήμα είναι να αυξήσει την αξία που παράγει κάθε επίσκεψη και κυρίως το μέρος αυτής της αξίας που μένει στην ελληνική οικονομία.
Γιατί η πραγματική επιτυχία του τουρισμού δεν μετριέται μόνο στα αεροδρόμια, στα λιμάνια και στις πληρότητες.
Μετριέται και στα ταμεία των επιχειρήσεων, στις θέσεις εργασίας και στον πλούτο που παραμένει και διαχέεται στην ελληνική κοινωνία.
