Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, μόλις το 11% των πολιτών σε 15 ευρωπαϊκές χώρες χαρακτηρίζει πλέον τις Ηνωμένες Πολιτείες ως «σύμμαχο», ποσοστό που αποτελεί ιστορικό χαμηλό για τη συγκεκριμένη μέτρηση. Η πτώση είναι ιδιαίτερα αισθητή σε σύγκριση με προηγούμενες καταγραφές, καθώς το αντίστοιχο ποσοστό ανερχόταν στο 16% πριν από έξι μήνες και στο 22% τον Νοέμβριο του 2024.
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τη σταδιακή υποχώρηση της εμπιστοσύνης των Ευρωπαίων προς την Ουάσινγκτον ως σταθερό και αξιόπιστο εταίρο στον τομέα της ασφάλειας. Ενδεικτικό είναι ότι στις περισσότερες χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, οι πολίτες εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς το κατά πόσο οι ΗΠΑ θα ανταποκρίνονταν άμεσα σε περίπτωση στρατιωτικής απειλής ή επίθεσης εναντίον ευρωπαϊκού κράτους.
Αυξανόμενη στήριξη για ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας
Παράλληλα, η δημοσκόπηση καταγράφει ενίσχυση της υποστήριξης προς την αύξηση των εθνικών αμυντικών δαπανών. Σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, οι Ευρωπαίοι εμφανίζονται κατά τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες περισσότερο διατεθειμένοι να στηρίξουν μεγαλύτερες επενδύσεις στην άμυνα.
Η Ιταλία αποτελεί τη μοναδική χώρα όπου εξακολουθεί να καταγράφεται καθαρή πλειοψηφία πολιτών που αντιτίθεται στην αύξηση των στρατιωτικών δαπανών, γεγονός που υπογραμμίζει τις διαφορετικές προσεγγίσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τις προτεραιότητες ασφαλείας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η στάση απέναντι στην ιδέα ενός κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού για τη χρηματοδότηση αμυντικών προγραμμάτων. Συνολικά, το 47% των ερωτηθέντων δηλώνει θετικό απέναντι σε μια τέτοια προοπτική.
Τα υψηλότερα ποσοστά υποστήριξης καταγράφονται:
- Στην Πορτογαλία με 59%
- Στη Δανία με 56%
- Στην Ολλανδία με 55%
Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι σημαντικό τμήμα της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης αντιμετωπίζει πλέον ευνοϊκά την προοπτική κοινής χρηματοδότησης αμυντικών πρωτοβουλιών σε επίπεδο ΕΕ.
Στροφή προς τον ευρωπαϊκό αμυντικό εξοπλισμό
Ένα ακόμη αξιοσημείωτο συμπέρασμα της έρευνας αφορά τις προτιμήσεις των πολιτών σχετικά με τις προμήθειες στρατιωτικού εξοπλισμού.
Στις περισσότερες χώρες, οι ερωτηθέντες τάσσονται υπέρ της μείωσης της εξάρτησης από αμερικανικά οπλικά συστήματα και της ενίσχυσης των ευρωπαϊκών αμυντικών βιομηχανιών. Η τάση αυτή είναι ιδιαίτερα έντονη στη Δανία, την Ολλανδία και τη Σουηδία, όπου καταγράφονται τα υψηλότερα επίπεδα υποστήριξης για την επιλογή ευρωπαϊκών εξοπλιστικών λύσεων.
Η Πολωνία αποτελεί τη μοναδική εξαίρεση, καθώς η πλειοψηφία των πολιτών της τάσσεται υπέρ της αύξησης των αγορών αμερικανικών οπλικών συστημάτων. Παράλληλα, σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία και η Ουγγαρία, το ζήτημα εμφανίζεται ιδιαίτερα διχαστικό, με τις απόψεις να κατανέμονται σχεδόν ισομερώς.
Αντιδράσεις στις περικοπές κοινωνικών δαπανών για την άμυνα
Παρότι αυξάνεται η υποστήριξη για ισχυρότερη άμυνα, οι Ευρωπαίοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στην ιδέα χρηματοδότησης των αμυντικών προϋπολογισμών μέσω περικοπών σε άλλους τομείς του κράτους.
Η μεγαλύτερη αντίσταση καταγράφεται:
- Στην Ιταλία (63%)
- Στην Αυστρία (59%)
- Στη Γερμανία (56%)
Τα στοιχεία αυτά υποδηλώνουν ότι, παρά την αναγνώριση των νέων προκλήσεων ασφαλείας, οι πολίτες δεν επιθυμούν να δουν κοινωνικές ή αναπτυξιακές δαπάνες να θυσιάζονται προς όφελος της άμυνας.
Επιφυλακτικότητα απέναντι στην επανέναρξη ενεργειακών σχέσεων με τη Ρωσία
Στον τομέα της ενέργειας, η έρευνα καταγράφει επίσης σημαντικές επιφυλάξεις απέναντι στην προοπτική επαναφοράς των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Συγκεκριμένα, το 44% των Ευρωπαίων δηλώνει αντίθετο στην επανέναρξη των ενεργειακών εισαγωγών από τη Ρωσία, ακόμη και υπό συνθήκες αυξημένου ενεργειακού κόστους. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι σημαντικό μέρος της κοινής γνώμης εξακολουθεί να συνδέει την ενεργειακή πολιτική με ευρύτερα ζητήματα γεωπολιτικής και ασφάλειας.
Σταθερή αλλά όχι αδιαμφισβήτητη η στήριξη προς την Ουκρανία
Η δημοσκόπηση δείχνει ότι οι περισσότεροι Ευρωπαίοι συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν την Ουκρανία ως σύμμαχο ή στρατηγικό εταίρο. Ωστόσο, η συναίνεση εμφανίζεται λιγότερο ισχυρή σε επιμέρους ζητήματα που αφορούν το μέλλον της χώρας μετά τον πόλεμο.
Ειδικότερα, παρατηρείται μεγαλύτερη επιφύλαξη όσον αφορά:
- Την αποστολή ευρωπαϊκών ειρηνευτικών δυνάμεων στην Ουκρανία μετά το τέλος των εχθροπραξιών.
- Την περαιτέρω διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς ανατολάς.
Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι, αν και η γενική υποστήριξη προς το Κίεβο παραμένει ισχυρή, οι πολίτες εμφανίζονται πιο διχασμένοι όταν η συζήτηση μεταφέρεται στις μακροπρόθεσμες συνέπειες του πολέμου.
Οι προσδοκίες για την επόμενη ημέρα στις διατλαντικές σχέσεις
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα της έρευνας αφορά την αντίληψη των Ευρωπαίων για το μέλλον των σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σε όλες τις χώρες που συμμετείχαν στη δημοσκόπηση, με μοναδική εξαίρεση τη Βουλγαρία, οι πλειοψηφίες των ερωτηθέντων εκτιμούν ότι οι σχέσεις μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ θα βελτιωθούν μετά την αποχώρηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ από το αξίωμά του.
Η εκτίμηση αυτή αναδεικνύει τον βαθμό στον οποίο οι σημερινές διατλαντικές εντάσεις συνδέονται, στα μάτια των Ευρωπαίων πολιτών, με τη σημερινή αμερικανική πολιτική ηγεσία και όχι κατ’ ανάγκη με τη στρατηγική σχέση Ευρώπης–Ηνωμένων Πολιτειών στο σύνολό της.
Ταυτότητα της έρευνας
Η δημοσκόπηση πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2026 από τις εταιρείες Mandate Research και YouGov, με συνδυασμό διαφορετικών μεθοδολογικών προσεγγίσεων. Στην έρευνα συμμετείχαν πολίτες ηλικίας 18 ετών και άνω από την Αυστρία, τη Βουλγαρία, τη Δανία, την Εσθονία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ουγγαρία, την Ιταλία, την Ολλανδία, την Πολωνία, την Πορτογαλία, την Ισπανία, τη Σουηδία, την Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
