Όπως επισημαίνει η Wall Street Journal, η φτωχή αυτή χώρα βρίσκεται εδώ και χρόνια σε πόλεμο, σε μια ξεχασμένη γωνιά του κόσμου. Ωστόσο, η αστραπιαία επίθεση των υποστηριζόμενων από το Ιράν μαχητών Χούθι, οι οποίοι την περασμένη εβδομάδα κατέλαβαν σημαντικά εδάφη γύρω από τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, έχει καταστήσει την Υεμένη σημαντικό παράγοντα στο ολοένα και πιο περίπλοκο σύνολο αλληλένδετων περιφερειακών συγκρούσεων, οι οποίες επιβαρύνουν τις στρατιωτικές δυνατότητες των ΗΠΑ και προσφέρουν μεγαλύτερη επιρροή στην Τεχεράνη.
Η σύγκρουση των ΗΠΑ με το Ιράν είχε ήδη προκαλέσει έναν νέο πόλεμο στον Λίβανο μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ και είχε εμπλέξει ιρακινές πολιτοφυλακές, οι οποίες σε μεγάλο βαθμό είχαν μείνει εκτός των τριών ετών πολέμου στην περιοχή.
Τώρα, η επίθεση των Χούθι έχει θέσει υπό τον έλεγχο του Ιράν και των συμμάχων του τους δύο σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους στη Μέση Ανατολή — συμπεριλαμβανομένων των Στενών του Ορμούζ, στην άλλη πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου. Η Σαουδική Αραβία, ενεργειακή υπερδύναμη και σημαντικός στρατιωτικός σύμμαχος των ΗΠΑ, διαθέτει πλέον ελάχιστες ασφαλείς οδούς για την εξαγωγή του πετρελαίου της.
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι ο πόλεμος δεν θα τελειώσει και οι θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές δεν θα ανοίξουν ξανά έως ότου επιλυθούν όλες οι συγκρούσεις στην περιοχή. Τα κράτη του Κόλπου, τα οποία ήλπιζαν σε γρήγορο τερματισμό του πολέμου, έρχονται πλέον αντιμέτωπα με την πραγματικότητα ότι οι ΗΠΑ τα έχουν παρασύρει σε μια σύγκρουση που θα μπορούσε να διαρκέσει για χρόνια, χωρίς σαφή στρατηγική για τον τερματισμό της.
«Αυτό δεν είναι απλώς μια ιστορία για την Υεμένη», δήλωσε ο H.A. Hellyer, ανώτερος ερευνητής στο Royal United Services Institute for Defence and Security Studies, μια δεξαμενή σκέψης στο Λονδίνο. «Η προσέγγιση της Ουάσινγκτον απέναντι στο Ιράν βασίστηκε στην εξουθένωσή του μέσω άμεσης στρατιωτικής και οικονομικής πίεσης, με την υπόθεση ότι η ευρύτερη περιοχή θα παρέμενε διαχειρίσιμη. Αυτή η υπόθεση ήταν ανέκαθεν εύθραυστη».
Η «σκακιέρα» γίνεται ολοένα πιο περίπλοκη σε μια περίοδο κατά την οποία ο αμερικανικός στρατός ήδη δυσκολεύεται να συνοδεύσει πετρελαιοφόρα μέσω του Περσικού Κόλπου και να επιβάλει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Τα κράτη του Κόλπου επρόκειτο να συναντηθούν τη Δευτέρα στο Ομάν με Ιρανούς και Ομανούς αξιωματούχους για να συζητήσουν τη διαμάχη γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, όμως οι Ομανοί ανέβαλαν τη συνάντηση την Κυριακή.
Ο διάδοχος του θρόνου της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, τηλεφώνησε την περασμένη εβδομάδα στον πρόεδρο Τραμπ, ελπίζοντας να εξασφαλίσει την εμπλοκή των ΗΠΑ στη μάχη εναντίον των Χούθι. Ο πρόεδρος απάντησε ότι οι ΗΠΑ θα βοηθούσαν σε όλα εκτός από τις επιθέσεις, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν την υπόθεση.
Οι ΗΠΑ παρείχαν πληροφορίες και βοήθεια στον εντοπισμό στόχων και έστειλαν δεκάδες στρατιωτικούς συμβούλους, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές. Ο ναύαρχος Brad Cooper, επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM) και υπεύθυνος για τη Μέση Ανατολή, ταξίδεψε στη Σαουδική Αραβία για να δείξει την υποστήριξη των ΗΠΑ.
Ο Τραμπ δήλωσε το Σάββατο στους δημοσιογράφους ότι οι Χούθι είχαν ζητήσει από τις ΗΠΑ να μην επέμβουν και ότι η κατάσταση θα διευθετούνταν και όλα θα πήγαιναν καλά.
Μια αμερικανική εκστρατεία 53 ημερών με σφοδρούς βομβαρδισμούς εναντίον της οργάνωσης, στις αρχές της δεύτερης θητείας του Τραμπ, έληξε με κατάπαυση του πυρός μετά από σφοδρή αντίδραση των Χούθι. Τώρα, καθώς τα αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων και όπλων ακριβείας δοκιμάζονται, οι ΗΠΑ ελπίζουν να αποφύγουν το άνοιγμα ενός δεύτερου μετώπου στον πόλεμο. Οι Χούθι, όμως, δεν διευκολύνουν αυτή την προσπάθεια.
Η μαχητική οργάνωση κατάφερε με επιτυχία να αντιμετωπίσει τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όταν εκείνα παρενέβησαν στον εμφύλιο πόλεμο της χώρας. Μετά την εκεχειρία του 2022, οι Χούθι συνέχισαν να προετοιμάζονται, να στρατολογούν και να κινητοποιούνται τόσο στρατιωτικά όσο και ιδεολογικά.
Η εκεχειρία σε μεγάλο βαθμό τηρήθηκε έως ότου δυνάμεις που συνδέονται με τη Σαουδική Αραβία βομβάρδισαν έναν διάδρομο προσγείωσης τον Ιούλιο, προκειμένου να εμποδίσουν ένα ιρανικό αεροσκάφος να προσγειωθεί στην πρωτεύουσα Σαναά, την οποία ελέγχουν οι Χούθι, παραβιάζοντας τον αεροπορικό αποκλεισμό υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας. Αυτό πυροδότησε την επιστροφή στις εχθροπραξίες. Οι Χούθι ανακοίνωσαν ναυτικό αποκλεισμό των σαουδαραβικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα και απαίτησαν τον τερματισμό του αεροπορικού αποκλεισμού.
Τον περασμένο μήνα, οι Χούθι άρχισαν να κλιμακώνουν τις επιχειρήσεις τους, κινητοποιούμενοι για την κατάληψη εδαφών κατά μήκος των Στενών του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Οι μαχητές ανέπτυξαν χιλιάδες άνδρες γύρω από τη στρατηγικής σημασίας λιμενική πόλη Μόκα και την κατέλαβαν την Πέμπτη. Μία ημέρα αργότερα, κατέλαβαν το νησί Περίμ, το οποίο βρίσκεται στο μέσο των Στενών του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Προέλαση των Χούθι
Η προέλαση των Χούθι διευκολύνθηκε επειδή κατάφεραν να υποκλέψουν τις επικοινωνίες των μαχητών που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν την υπόθεση. Οι Χούθι ελέγχουν τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας στη Σαναά από τότε που κατέλαβαν την πρωτεύουσα. Οι μαχητές απέκτησαν επίσης πρόσβαση στα τηλέφωνα μαχητών που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία και είχαν αιχμαλωτιστεί.
Οι μαχητές των Χούθι άκουγαν τις συνομιλίες μεταξύ των διοικητών των αντιπάλων τους, αποκτώντας εικόνα για τα σχέδιά τους, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές. Ήταν επίσης σε θέση να επικοινωνούν απευθείας με αντίπαλους μαχητές στο πεδίο, καλώντας τους να παραδοθούν.
Άνθρωποι που βρίσκονταν στην περιοχή δήλωσαν ότι αυτές οι τακτικές προκάλεσαν χάος και σύγχυση στο πεδίο της μάχης.
Οι προελάσεις των Χούθι αυξάνουν περαιτέρω την πίεση στις παγκόσμιες ενεργειακές προμήθειες, οι οποίες ήδη δέχονται πιέσεις έπειτα από μήνες συγκρούσεων στην περιοχή. Ένα πλοίο χτυπήθηκε ενώ διέσχιζε τα Στενά του Ορμούζ νωρίς το πρωί της Κυριακής, με αποτέλεσμα να ξεσπάσει πυρκαγιά και να χρειαστεί η εκκένωση του πληρώματός του.
Αυτό συνέβη μετά τις εκτεταμένες επιθέσεις των Χούθι εναντίον ενεργειακών υποδομών της Σαουδικής Αραβίας την περασμένη εβδομάδα, καθώς και μια επίθεση στον κρίσιμης σημασίας αγωγό East-West, για την οποία το βασίλειο δήλωσε ότι προήλθε από το Ιράκ. Το βασίλειο χρησιμοποιεί τον αγωγό για τη μεταφορά αργού πετρελαίου μεταξύ του Περσικού Κόλπου και της Ερυθράς Θάλασσας.
«Το Ιράν και το περιφερειακό του δίκτυο ελέγχουν δύο από τα σημαντικότερα θαλάσσια σημεία στρατηγικής διέλευσης», δήλωσε ο Adam Baron, ερευνητής στη δεξαμενή σκέψης New America, ο οποίος ειδικεύεται στην Υεμένη και τον Περσικό Κόλπο. «Αυτό τους παρέχει τεράστιο βαθμό επιρροής».
Ακόμη και πριν από την επίθεση της περασμένης εβδομάδας, οι επιθέσεις των Χούθι εναντίον σαουδαραβικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα ανάγκαζαν το βασίλειο να εναλλάσσει μεταξύ επικίνδυνων διαδρομών εξαγωγής μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και των Στενών του Ορμούζ.
Αυτό έχει επηρεάσει την παραγωγή πετρελαίου του βασιλείου. Οι εξαγωγές σαουδαραβικού αργού πετρελαίου μέσω του κύριου λιμανιού της χώρας στην Ερυθρά Θάλασσα μειώθηκαν σε περίπου 2,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Αύγουστο, από 4,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Ιούλιο, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
Η ποσότητα πετρελαίου που άντλησε το βασίλειο μειώθηκε στα 6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Αύγουστο, έναντι μέσου όρου περίπου 9,4 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα πέρυσι, ανέφερε ο οργανισμός.
Σαουδάραβες αξιωματούχοι και αναλυτές διαφωνούν σχετικά με τον βαθμό στον οποίο η επίθεση των Χούθι υπαγορεύτηκε από το Ιράν. Η οργάνωση έγινε πιο επιθετική στις αρχές Ιουλίου, όταν μια προκαταρκτική ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ άρχισε να καταρρέει, ενώ η πίεση στις ενεργειακές προμήθειες αυξάνεται καθώς οι ΗΠΑ στέλνουν περισσότερα πλοία μέσω των Στενών του Ορμούζ και εντείνουν την πίεση γύρω από την Τεχεράνη.
«Τώρα, καθώς κράτη και επιχειρήσεις έχουν επενδύσει σε τρόπους παράκαμψης των Στενών του Ορμούζ, το δίκτυο απειλών του Ιράν διπλασιάζει τις προσπάθειές του και δεν επιτρέπει στην περιοχή να διαφοροποιήσει τις διαδρομές της χωρίς μάχη», δήλωσε ο Behnam Ben Taleblu, διευθυντής του προγράμματος για το Ιράν στο Foundation for Defense of Democracies, μια αμερικανική δεξαμενή σκέψης.
Ωστόσο, οι Χούθι διαθέτουν επίσης μια ανεξάρτητη δυναμική και τους δικούς τους στόχους. Ο πόλεμος με το Ιράν απλώς άνοιξε την πόρτα, δήλωσε η αναλύτρια για τη Μέση Ανατολή Dina Esfandiary.
«Νομίζω ότι αυτό που κάνει ουσιαστικά ο πόλεμος με το Ιράν είναι να επιταχύνει εξελίξεις όπως αυτή και να δημιουργεί ευκαιρίες για ορισμένες από τις ομάδες που βρίσκονται στο πεδίο», δήλωσε.
