Το νομοσχέδιο παρεμβαίνει σε όλα τα στάδια της διαδικασίας αδειοδότησης, δίνοντας έμφαση στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην ταχύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στη χώρα. Προβλέπεται, μεταξύ άλλων, αυτόματη ανανέωση αδειών διαμονής για «ασφαλείς» κατηγορίες, όπως η εξαρτημένη εργασία, με μοναδική επιφύλαξη λόγους δημόσιας τάξης και ασφάλειας. Παράλληλα, θεσπίζεται ελάχιστη διάρκεια ισχύος δύο ετών για κάθε άδεια διαμονής, ώστε να αποφεύγεται το φαινόμενο έκδοσης αδειών που λήγουν άμεσα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τομέα της απασχόλησης, με απλούστευση και επιτάχυνση των διαδικασιών μετάκλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες. Το νέο πλαίσιο εισάγει μεγαλύτερη ευελιξία στην αλλαγή εργοδότη, καθιερώνει ελάχιστο ηλικιακό όριο και εντάσσει τις Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης στους δυνητικούς εργοδότες. Επιπλέον, θεσπίζεται ειδική fast track διαδικασία για εργαζόμενους σε μεγάλα δημόσια έργα και στρατηγικές επενδύσεις.
Παράλληλα, το Υπουργείο προωθεί τη σύναψη διμερών διακρατικών συμφωνιών με χώρες προέλευσης μεταναστών, δίνοντας έμφαση στη συνεργασία για τις επιστροφές παράνομα διαμενόντων πολιτών και την καταπολέμηση των δικτύων παράνομης μετανάστευσης.
Σημαντικό σκέλος του νομοσχεδίου αφορά την προσέλκυση ανθρώπινου δυναμικού υψηλής εξειδίκευσης. Εισάγονται νέες κατηγορίες εθνικών θεωρήσεων, όπως tech visa και talent visa, ειδικές ρυθμίσεις για επισκέπτες καθηγητές, καθώς και επιτάχυνση των προξενικών διαδικασιών σε επιλεγμένες περιπτώσεις. Παράλληλα, αυξάνεται η διάρκεια ισχύος της άδειας διαμονής για εργαζόμενους υψηλής ειδίκευσης (Blue Card).
Ρυθμίσεις προβλέπονται και για φοιτητές και σπουδαστές τρίτων χωρών, με άδειες διαμονής ισόχρονες με τα προγράμματα σπουδών, δικαίωμα μερικής απασχόλησης, δυνατότητα παραμονής μετά την αποφοίτηση για αναζήτηση εργασίας, καθώς και ταχύτερη έκδοση θεωρήσεων στο πλαίσιο διεθνών ακαδημαϊκών συνεργασιών.
Το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει επίσης πρόνοιες για την αξιοποίηση των δικαιούχων διεθνούς προστασίας που διαμένουν νόμιμα στη χώρα. Μέσω προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης σε τομείς με αυξημένες ανάγκες – όπως οι κατασκευές, η αγροτική παραγωγή και ο τουρισμός – επιδιώκεται η ένταξή τους στην αγορά εργασίας και η σταδιακή μείωση της εξάρτησης από επιδόματα, δίνοντας έμφαση στην εργασία αντί της παθητικής επιβίωσης.
Την ίδια στιγμή, το νέο πλαίσιο αυστηροποιεί δραστικά τις κυρώσεις για την παράνομη διακίνηση μεταναστών σε όλα τα επίπεδα. Προβλέπεται απώλεια καθεστώτος νομιμότητας για νόμιμους μετανάστες που συνδράμουν με οποιονδήποτε τρόπο παράνομους μετανάστες, ενώ για τους διακινητές προβλέπονται ιδιαίτερα βαριές ποινές, έως και ισόβια κάθειρξη.
Σημαντικές αλλαγές εισάγονται και στο πλαίσιο λειτουργίας των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων. Απλοποιείται η διαδικασία εγγραφής τους στο μητρώο του Υπουργείου, με μείωση της γραφειοκρατίας, αλλά ταυτόχρονα αυστηροποιούνται οι κυρώσεις για μέλη ΜΚΟ που εμπλέκονται σε παράνομη διακίνηση μεταναστών, με πολυετείς ποινές κάθειρξης και διαγραφή των οργανώσεων από το μητρώο. Παράλληλα, καταργείται κάθε προνομιακή σύναψη προγραμματικών συμβάσεων, με τις ΜΚΟ να συμμετέχουν πλέον αποκλειστικά σε διαγωνιστικές διαδικασίες, όπως όλοι οι πάροχοι.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ακόμη τη σύσταση Επιτροπής Συντονισμού Μεταναστευτικής Πολιτικής, με στόχο τη συνοχή και την αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων, καθώς και τη δυνατότητα υφ’ όρων απόλυσης με άμεση απέλαση για μετανάστες που εκτίουν ποινές φυλάκισης για πλημμελήματα.
Με το σχέδιο νόμου «Προώθηση Πολιτικών Νόμιμης Μετανάστευσης», η Ελλάδα επιχειρεί να χαράξει μια ολοκληρωμένη μεταναστευτική πολιτική: αυστηρή απέναντι στην παρανομία, ανοιχτή αποκλειστικά στη νόμιμη κινητικότητα και προσανατολισμένη στις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας και της κοινωνίας.
