Στο επίκεντρο βρίσκονται τόσο η διευθέτηση των ληξιπρόθεσμων οφειλών όσο και ο συνολικός κύκλος ζωής ενός δανείου, από τη διαχείριση και τη διαπραγμάτευση έως την πώληση και τη μεταβίβασή του στη δευτερογενή αγορά.
Αλλάζει ο ρόλος των servicers
Μία από τις σημαντικότερες - και πιο πολυσυζητημένες - αλλαγές αφορά τον ρόλο των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), οι οποίες δεν θα περιορίζονται πλέον στη διαχείριση και είσπραξη οφειλών για λογαριασμό τραπεζών ή επενδυτικών κεφαλαίων, αλλά θα αναλαμβάνουν υποχρεωτικά και ρόλο διαμεσολαβητή στις πωλήσεις και μεταβιβάσεις απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά.
Κάθε σχετική συναλλαγή θα πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω του servicer που διαχειρίζεται το συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο για λογαριασμό του αγοραστή. Παράλληλα, η σύμβαση διαχείρισης θα πρέπει να περιλαμβάνει την πολιτική διαμεσολάβησης που θα εφαρμόζεται στις συναλλαγές αυτές.
Με τον τρόπο αυτό, ο servicer αποκτά κεντρικό ρόλο στη διαδικασία μεταβίβασης των απαιτήσεων, λειτουργώντας ως ενδιάμεσος μεταξύ του υφιστάμενου κατόχου και του νέου αγοραστή.
Την ίδια στιγμή, το νομοσχέδιο ενισχύει τις υποχρεώσεις ενημέρωσης προς την Τράπεζα της Ελλάδος και προβλέπει αυστηρότερες κυρώσεις για όσους δεν παρέχουν τα απαιτούμενα στοιχεία ή υποβάλλουν ελλιπή και ανακριβή δεδομένα.
Ηλεκτρονικός φάκελος υπό την εποπτεία του ΥΠΕΘΟ
Κεντρικό ρόλο στη νέα ψηφιακή οργάνωση της αγοράς αναλαμβάνει το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο ορίζεται ως αρμόδια αρχή για τη λειτουργία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας διαπραγμάτευσης και συναλλαγών επί μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Η πλατφόρμα θα λειτουργεί ως ενιαίος ηλεκτρονικός φάκελος για κάθε υπόθεση, καταγράφοντας την αίτηση ρύθμισης, τις προτάσεις των πιστωτών, τις αντιπροτάσεις των οφειλετών, τις απορρίψεις και την τελική συμφωνία, εφόσον επιτευχθεί. Η καταχώριση θα είναι υποχρεωτική ακόμη και όταν η επικοινωνία μεταξύ των δύο πλευρών πραγματοποιείται εκτός του συστήματος.
Η ηλεκτρονική καταγραφή θα επιτρέπει τον έλεγχο της τήρησης των προθεσμιών, της εξέτασης των αιτήσεων και της παροχής των απαιτούμενων πληροφοριών. Η Τράπεζα της Ελλάδος θα μπορεί να ελέγχει τη συμμόρφωση των πιστωτών και να επιβάλλει διοικητικές κυρώσεις ή διορθωτικά μέτρα σε περίπτωση παραβάσεων.
Ωστόσο, η εποπτεία δεν θα επεκτείνεται στην ουσία κάθε διαφοράς, καθώς η Τράπεζα της Ελλάδος δεν θα κρίνει εάν μια συγκεκριμένη πρόταση ρύθμισης είναι κατάλληλη για τις οικονομικές δυνατότητες του εκάστοτε οφειλέτη.
Δικαίωμα πλήρους ενημέρωσης για τις οφειλές
Το νέο πλαίσιο ενισχύει τη διαφάνεια στις σχέσεις οφειλετών και servicers, παρέχοντας στους πρώτους το δικαίωμα να ζητούν χωρίς χρέωση αναλυτική ενημέρωση για την οφειλή τους.
Η ενημέρωση θα περιλαμβάνει τις δανειακές συμβάσεις, το ιστορικό πληρωμών και τον τρόπο υπολογισμού των τόκων, των προμηθειών και των λοιπών εξόδων. Σε περίπτωση που ο servicer δεν ανταποκριθεί, προβλέπεται αναστολή της τοκοφορίας έως ότου χορηγηθούν τα απαιτούμενα στοιχεία.
Επιπλέον, όπου προβλέπονται σχετικά ανώτατα όρια, θα πραγματοποιείται αυτόματος επανυπολογισμός της οφειλής, χωρίς να απαιτείται ειδική αίτηση από τον οφειλέτη.
Υποχρεωτική πρόταση ρύθμισης πριν από τον πλειστηριασμό
Αυστηρότερες υποχρεώσεις θεσπίζονται για τους πιστωτές που διαχειρίζονται καθυστερούμενες ή καταγγελμένες οφειλές. Πριν από τη διενέργεια πλειστηριασμού, θα πρέπει να υποβάλλεται στον οφειλέτη έγγραφη πρόταση ρύθμισης, η οποία θα είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη.
Παράλληλα, η διμερής διαδικασία διαπραγμάτευσης αποκτά συγκεκριμένους κανόνες, ενώ ενισχύεται η προστασία όσων εξυπηρετούν ενεργή ρύθμιση. Οι σχετικές δικλίδες αφορούν ενέργειες όπως η καταγγελία της ρύθμισης, η έκδοση διαταγών πληρωμής, οι κατασχέσεις και οι πλειστηριασμοί.
Τα χρονοδιαγράμματα των διαπραγματεύσεων
Το νέο πλαίσιο, το οποίο περιλαμβάνει συνολικά 32 άρθρα, καθορίζει συγκεκριμένες προθεσμίες για την ολοκλήρωση της διαδικασίας ρύθμισης, με στόχο τον περιορισμό των καθυστερήσεων.
Ειδικότερα:
- Ο πιστωτής, είτε πρόκειται για τράπεζα είτε για servicer, έχει έως τρεις μήνες για να απαντήσει σε πλήρη αίτηση διαπραγμάτευσης.
- Ο οφειλέτης διαθέτει έναν μήνα για να απαντήσει στην πρόταση του πιστωτή.
- Εφόσον επιτευχθεί συμφωνία, προβλέπεται ένας μήνας για την υπογραφή της, με δυνατότητα παράτασης κατά 15 ημέρες.
- Η συνολική διάρκεια της διαδικασίας δεν θα πρέπει κανονικά να υπερβαίνει τους έξι μήνες.
Η προσφυγή στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών μπορεί να αναστείλει την εξέλιξη της σχετικής προθεσμίας. Παράλληλα, η αδράνεια του πιστωτή θα καταγράφεται στην ηλεκτρονική πλατφόρμα και θα μπορούν να ενεργοποιούνται οι προβλεπόμενες συνέπειες, μεταξύ άλλων ως προς την τοκοφορία και τις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης.
Οι εκκρεμείς διαδικασίες επίλυσης καθυστερήσεων που δεν έχουν ολοκληρωθεί κατά την έναρξη ισχύος του νέου πλαισίου θα υπάγονται στις νέες διατάξεις. Επιπλέον, για οφειλές που έχουν καταγγελθεί ή εμφανίζουν καθυστέρηση άνω των 30 ημερών και δεν καλύπτονται από ενεργή ρύθμιση, ο δανειστής θα πρέπει να ενημερώσει τον οφειλέτη εντός τριών μηνών.
Το νέο πλαίσιο επιδιώκει να ενισχύσει τη διαφάνεια στη διαχείριση των «κόκκινων» δανείων, να καθιερώσει την ηλεκτρονική παρακολούθηση των διαπραγματεύσεων και να θέσει σαφέστερους κανόνες και υποχρεώσεις για τους servicers και τους πιστωτές.
